Халық ұсынысы ескеріліп, Конституция жобасына қосымша нормалар енгізілді Комиссия

— Конституция жобасының 8-бабында меншіктің екі нысаны танылады және тең қорғалады делінген. Олар — мемлекеттік және жеке меншік. Көптеген ұсыныста бұл норманың барлық меншік нысандарын қамтымайтыны айтылған. Осылайша, аталған баптың 1-тармағы «Қазақстан Республикасында барлық меншік түрі танылады, оларға кепілдік беріледі және тең қорғалады» деп жазылды, — деді Б. Нұрмұханов елордада Конституциялық сот ғимаратында.

Ал жобаның 14-бабының 2-тармағында адам құқықтары мен бостандықтары әр адамға тумысынан тиесілі, олар абсолютті және олардан ешкiм айыра алмайды деп көрсетілген. Көптеген азамат пен маман бұл норманы күшейтуді ұсынып, «Адам құқықтары мен бостандықтары ҚР заңнамасының мазмұны мен қолданылуын айқындайды» деп қосуды сұраған.

Бұл ұсыныстар ескеріліп, тармақ «Адам құқықтары мен бостандықтары әр адамға тумысынан тиесілі, олар абсолютті және олардан ешкiм айыра алмайды, ҚР қолданыстағы құқығының мазмұны мен қолданылуы осыған қарай анықталады» деп жазылатын болды. 

— 14-баптың 3-тармағында Қазақстан Республикасы азаматының өз азаматтығына орай құқықтары мен мiндеттері бар делінген. Азаматтық адамның мемлекетпен конституциялық-құқықтық байланысын білдіреді. Демек, ҚР азаматтары Конституцияда белгіленген құқықтардың, бостандықтар мен міндеттердің толық көлеміне ие және заң алдында тең. Аталған баптың 5-тармағы да нақтыланды. Өзгерген редакция бойынша, адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын іске асыру басқа тұлғаның құқықтарын бұзбауға және бостандықтарын шектемеуі тиiс, конституциялық құрылыс негіздеріне, қоғамдық тәртіпке, азаматтардың денсаулығы мен қоғамның адами болмысына нұқсан келтiрмеуі тиiс, — деді ол.

Оған қоса, Президенттің Құрылтайды тарату жөніндегі өкілеттіктерін заң шығару органын тарату шектеулерімен келістіруге қатысты ұсыныстар келіп түскен.

— Жалпыхалықтық талқылау үшін жарияланған Конституция жобасында Мемлекет басшысының бұл өкілеттіктері императивті түрде бекітілген, яғни ұсынылған кандидатураны тағайындауға (сайлауға) келісім беруден қайталап бас тартылғанда және басқа жағдайларда Құрылтайды тарату міндетті түрде көзделген болатын. Енді Республика Президентінің аталған өкілеттіктерін диспозитивті формада тұжырымдап, Мемлекет басшысының құқығы ретінде бекіту ұсынылады. Тиісті өзгерістер 46-баптың 2), 4) және 8) тармақшаларына, 57-баптың 1-тармағына және 62-баптың 1 және 2-тармақтарына енгізілді, — деп түсіндірді Комиссия мүшесі.

Сонымен бірге, көрсетілген конституциялық нормаларда Құрылтайды таратуға шектеулер қойылады. Төтенше немесе соғыс жағдайы кезінде, Президент өкілеттігінің соңғы алты айында, алдыңғы таратудан кейінгі бір жыл ішінде немесе Конституцияның 51-бабында белгіленген жағдайда Құрылтайды таратуға болмайды. Соңғы шектеу Конституцияда белгіленген жағдайларда Президент өкілеттіктерін өзіне қабылдаған тұлғаға қатысты.

Бүгін Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметтің кеңейтілген отырысында Ата Заңымызға қатысты түпкілікті шешім жалпыұлттық референдумда қабылданатынын айтқан еді.