Кісі өлтіргені үшін сотталған адам 10 жылдан кейін ақтауды сұрады: студент Ерасыл Әубәкіровтің өліміне қатысты оқиға

2016 жылғы ақпанда бүкіл Қазақстан Астанада жоғалып кеткен 23 жастағы үздік интерн Ерасыл Әубәкіровті іздеді. Алайда жігіт аман-сау табылмады. Ол кісі қолынан қаза тапты. Арада тура 10 жыл өткенде бұл іс қайта қаралмақ. 20 жылға бас бостандығынан айырылған негізгі сотталушы өзін ақтауды сұрап отыр. Tengrinews.kz елді дүр сілкіндірген қылмыс қалай болғанын еске түсіріп, өзін ақтауды сұрап отырған адам кім екенін баяндайды.

Tengri AI ұсынған жаңалықтың қысқаша мазмұны Бұл ЖИ жазған мәтін

2016 жылғы 3–10 ақпан: Астанада 23 жастағы медицина интерні Ерасыл Әубәкіров жоғалып кетіп, өлі күйінде табылды; өлім себебі — механикалық асфиксия. 2016 жылғы 12–15 ақпан: төрт күдікті ұсталды; кейінірек алғашқы ұсталған адам (кәсіпкердің ұлы) босатылып, бопсалаудың құрбаны деп танылды. 2016 жылғы қыркүйек–қазан: Астанада жабық алқабилер соты өтті; 2016 жылғы 12 қазанда Нұрбек Әжімбай 20 жылға сотталды (ҰҚТ, заңсыз бас бостандығынан айыру, бопсалау, кісі өлтіру). Сыбайластарға үкім: Андрей Тихоненко — 16 жыл (ҰҚТ-ға қатысу, бас бостандығынан айыру, бопсалау, кісі өлтіру); Виталий Шерстенев — 11 жыл (ҰҚТ, бас бостандығынан айыру, бопсалау). Апелляциялар қабылданбады. Отбасы адвокатының нұсқасы бойынша (2016): себеп — 135 млн теңге (СОО сатылымының 15%-ы) көлемінде бопсалау; Әжімбай коттеджде арандатушылық ұйымдастырып, танысының әкесін бопсалаған. Желіге іс материалдары тарап кетті: байланған Ерасыл түсірілген видео және жауап алу жазбалары; кейбір жарияланымдардың түпнұсқалығы ресми түрде расталмаған. 2026 жыл: жазасын 10 жыл өтегеннен кейін Әжімбай толық ақтауды сұрап кассациялық шағым түсірді; процесс жабық түрде өтеді.

Ерасыл жоғалып кетті: іздеу жұмыстары бір аптаға созылды

2016 жылғы ақпанда жұртты алаңдатқан оқиға болды. 3 ақпанда кешке Астанадағы Медицина университетінің алтыншы курсында оқитын 23 жастағы Ерасыл Әубәкіров жоғалып кетті. Оның жоғалғанын алғаш болып досы Диас хабарлап, әлеуметтік желіде жазба жариялады.

"3 ақпанда сағат 18:00 шамасында "шаруаларыммен" деп үйден шығып кеткен. Бәрін тексердік: жұмысқа да, қызына да, достарына да бармаған. Шамамен сол жағалауға қарай кеткен. Үйге оралмады. Телефоны сөндірулі. Келесі күні, 4 ақпанда, университеттегі емтиханға да келмеді, оған қатты дайындалған еді", - деп жазды достары оны іздеу туралы жазбада.

Ерасылдың түр-сипаты туралы мәлімет әлеуметтік желідегі парақшалар мен бұқаралық ақпарат құралдарына тез тарады.

Жақындары мен курстастары Ерасылды жылы еске алып, ерекше құрметпен сипаттады. Ол - хирург интерн, үздік студент, қоғамдық жұмыстарға белсенді қатысатын, ән айтатын, ортаның гүлі еді.

Ерасыл Әубәкіров. 2016 жылғы ақпандағы бағдарламалардың бірінде жарияланған сурет

Достары Ерасыл жауапкершілігі мол, тәрбиелі, теріс жолға түспеген жігіт болғанын жазды. Сондықтан олар оның еш себепсіз жоғалып кетуі мүмкін емес екенін айтқан.

5 ақпанда Медицина университетінің маңына еріктілер, оның достары және Ерасылдың тағдырына бей-жай қарамаған елорда тұрғындары жиналды. Оны іздеуге бүкіл қала мен Астана полициясы жұмылды. Адамдар аулаларды аралап, бейнебақылау камераларының жазбаларын тексеріп, іздеу туралы хабарландырулар таратты. Бәрі Ерасыл аман табылатынына үміттенді.

Ерасыл Әубәкіровтің анасы ұлын ұрлап әкетуі мүмкін адамдарға көпшілік алдында үндеу жасады. Ол ұлын үйіне қайтарса, барлық қарызын өтеуге және полицияға шағымданбауға дайын екенін мәлімдеді.

Алайда бір аптаға созылған іздеу жұмыстарынан кейін бүкіл елді дүр сілкіндірген суық хабар тарады. 2016 жылғы 10 ақпанда Ерасыл Әубәкіровтің зорлық-зомбылық белгілері бар сүйегі табылды.

Екі күннен кейін алғашқы күдікті қамауға алынды

Арада екі күн өткенде, 2016 жылғы 12 ақпанда елордалық сот тергеу барысына қатысты алғашқы ресми мәлімдеме жасады:

Астана қаласы Алматы ауданының №2 аудандық соты күдіктілердің бірін қамауда ұстауға санкция берді. Құқық қорғау органдары оған ҚР Қылмыстық кодексінің 99-бабы 2-бөлігі 7-тармағы ( "Алдын ала сөз байласу арқылы адамдар тобы жасаған адам өлтiру) бойынша айып тақты.

Оның есімін атай алмаймыз, өйткені тағылған айып расталмай, кейін ол бостандыққа шыққан. Ол ірі кәсіпкердің ұлы болатын.

Төрт күдікті тергеу изоляторына қамалды: тергеу барысында күдіктілер саны артты 

Алғашқы күдікті қамауға алынғаннан кейін құқық қорғау органдары қылмысқа қатысы болуы мүмкін басқа адамдарды да анықтады. 2016 жылғы 15 ақпанда елордалық сот тағы бір мәлімдеме жасап, қайғылы оқиға кезінде Ерасылдың жанында болған барлық күдіктінің есімін жариялады.

Астана қаласы Алматы ауданының №2 аудандық сотының қаулысымен тағы үш адам екі айға қамауға алынды:

Андрей Тихоненко. Виталий Шерстенев. Нұрбек Әжімбай.

Сол кезде төрт күдіктінің бәріне ҚР Қылмыстық кодексінің 99-бабы 2-бөлігі 7-тармағы ("Алдын ала сөз байласу арқылы адамдар тобы жасаған адам өлтiру") бойынша айып тағылды.

"Жазда үйленгісі келген". Ерасыл өмірден өтер алдында нені армандады?

Тергеушілер қылмысқа қатысы бар адамдардың әрқайсының рөлін анықтап жатқанда, Астана мен Ерасылдың туған қаласы Өскеменді қайғы басты. Достары Ерасылмен бірге түскен суреттерін жариялап, #БіздіңЕра хештегін таратып, әлеуметтік желіде оның қандай адам болғанын еске алды.

2016 жылғы 17 ақпанда қаза тапқан студенттің сүйіктісі Tengrinews.kz сайтына сұхбат беріп, Ерасылдың бір сәтте үзілген жоспарлары туралы айтты.

Екеуі бала кезінен таныс болған. Өскеменде бір сыныпта оқыған. Ерасыл мектеп кезінен-ақ қызға көңілін білдірген. Алайда екеуі де елордаға көшіп келгеннен кейін, 2014 жылдың соңында ғана жақын араласа бастаған.

Ерасыл Әубәкіров. Жеке архивтен алынған сурет

"Ол әрдайым жанымнан табылатын. Болашаққа маңызды жоспарларын айтып, "жазда үйленгім келеді" дейтін. 4 ақпанда екеуміз кездесуге, ал 5 ақпанда сыныптастарымызбен бас қосуға келіскен едік. Бейсенбіде бәрін талқылап алсақ, жұмада достарыма айтамын деп ойлағанмын. Қарашада туған күнімде маған арнап ән айтқан еді... Жерлеу рәсімінде анасы мен әпкесі отбасында біздің үйлену тойымызға қатысты үлкен жоспарлар құрылып қойғанын айтты", - деді қыз.

Оның айтуынша, Ерасыл жауапкершілігі мол жан болған, ешкімге қарызы болмаған, күмәнді адамдармен байланыспаған және ешкіммен жанжалдаспаған. Қыз өзі де, Ерасылдың айналасындағы адамдар да ұсталған күдіктілердің есімін бұрын-соңды естімегенін айтты.

3 ақпанда жоғалып кетер алдында Ерасыл әдеттегідей таңертеңнен бастап сүйіктісіне хабарлама жазып, университеттегі жиналыс туралы айтқан. Содан кейін онымен байланыс кенет үзілген.

"Оның ешқандай қарызы да, мәселесі де болған жоқ. Әрдайым ізденімпаз еді, түрлі шарада өнер көрсетіп, ән айтатын. Ешқашан ештеңеге шағымданбайтын", - деді қыз.

Істе тосын бетбұрыс болды

Маусымда бұл істе тосын бетбұрыс болды. Алғаш болып ұсталып, тергеу изоляторына қамалған күдікті бостандыққа шықты.

Кейін оған қатысты қылмыстық қудалау мүлде тоқтатылды. Тергеу органдары оның қылмысқа қатысы жоқ екенін, керісінше жоспарланған бопсалау мен қорқытып ақша талап етудің құрбаны болғанын анықтады.

Арада бір апта өткенде тергеу органдары 23 жастағы студент Ерасыл Әубәкіровтің өліміне қатысты соталды тергеп-тексеру аяқталғанын ресми түрде хабарлады. 

Сот отырысы жабық өтті

Қыркүйекте Астананың қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында сот процесі басталды. Сот процесіне алқабилер қатысты, ол жабық режимде өтті.

"12 адамнан тұратын алқабилер құрамы іріктелді. Оның 10-ы негізгі, екеуі - қосалқы алқаби. Келесі отырыста басты сот талқылауы басталады. Ол 7 қыркүйекке белгіленді", - деп мәлімдеген еді адвокат Тельман Әленов 2016 жылы журналистерге.

Адвокат Тельман Әленов.

Ерасыл Әубәкіровтің өліміне қатысты сот процесі жабық өтті. Сондықтан бұқаралық ақпарат құралдарына ресми ақпарат тек адвокаттар мен марқұмның туыстары арқылы жетті. Жабық өткен сот отырыстарында нақты не болғаны белгісіз күйінде қалды.

Қылмыстық іс материалдары желіде тарап кетті

Сот процесі жабық өткенімен, қылмыстық іс материалдарындағы видеолардың бірі интернетте тарады. Ол қоғамда үлкен резонанс туғызды.

Кадрларда қол-аяғы байланған Ерасыл Әубәкіров қимылсыз жатқаны көрінеді. Оның жанында мас күйдегі жігіт болған. Бұл - кейін қамаудан босатылған күдікті. Видеода ол Ерасылмен қатты сөйлесіп, оны жұлқылап, сілкілейді.

Екінші жігіттің адвокаты Ерлан Біләлов журналистерге видеоны Нұрбек Әжімбай коттеджде түсіргенін айтқан. Оның сөзінше, видео кейін ақша бопсалау үшін пайдаланылатын компромат жинау мақсатында түсірілген.

Адвокаттың айтуынша, Нұрбек Әжімбайдың арандатуынан кейін мас күйдегі жігіт ашуға беріліп, Ерасыл Әубәкіровті жұлқылай бастаған.

Әубәкіровтің өліміне механикалық асфиксия (тұншықтыру) себеп болған, үкімге сәйкес бұл қылмысты Әжімбай жасаған.

Желіде күдіктілерден жауап алынған сәт тарады

Кейін интернетке күдіктілерден жауап алу кезінде түсірілген видеолар да тарады. Онда күдіктілер сол күні болған оқиғаны өз нұсқасы бойынша баяндаған. Алайда бұл жазбалар қаншалық шынайы екені және қылмыстық іс материалдарына енгізілген-енгізілмегені нақты белгісіз. Соған қарамастан ондағы мәліметтің бір бөлігін материалымызда келтіреміз.

Видеода айыпталушылар Ерасыл Әубәкіровтің өліміне тікелей қатысы жоқ екенін айтады. Олардың сөзінше, коттеджде өздерімен бірге болған тағы бір жігіт Ерасылдың қолында "әшкерелейтін құжаттар мен дерек қалғандықтан", оны өлтіру керек екенін айтқан.

Алайда айыпталушылар бұған келіспей, тек еріп жүру үшін келгенін айтқаны естіледі. Олардың сөзінше, содан кейін заттарын жинап, сыртқа шығып, көлікке отырып кетіп қалған. Бірақ біраз уақыттан соң бір заттарын алуды ұмытып кеткендері естеріне түсіп, коттеджге қайта оралған. Жоғарғы қабатқа көтерілгенде, жігіт байлаулы жатқанын және оған әлі де күш қолданылып жатқанын көргенін айтқан. Интернетте тараған видео осы тұста үзіледі.

Ерасыл не үшін мерт болды? Адвокаттың жауабы

Өздеріңіз білетіндей, сот жабық өтті. Бірақ осынау жантүршігерлік қылмыстың артында не тұрды?

2016 жылы сот үкімі жарияланғаннан кейін Әубәкіровтер отбасының адвокаты қылмыстың мән-жайын айтып берді. Оның сөзінше, бәрі қомақты ақшаға байланысты болған. Алғаш болып ұсталып, кейін қамаудан босатылған жігіттің әкесі - ірі кәсіпкер. Ол сауда орталығын сатпақ болған. Сол жігітпен бірге оқыған Нұрбек Әжімбай бұл туралы біліп, мәміле сомасының 15 пайызын, яғни 135 миллион теңгені алуды көздеген.

Адвокаттың айтуынша, Әжімбай бұл ақшаны бопсалап алу үшін арнайы жоспар құрған:

Коттедж жалдап, досын шақырған. Сол жерде оған күштеп ішімдік ішкізген.  Ерасыл Әубәкіровті де алдап коттеджге шақырған. Коттеджде әдейі жанжал шығарып, мас күйдегі жігіт Ерасылға шабуыл жасағандай көрінетін видео түсірген. Кейін бұл видеоны досының әкесіне WhatsApp арқылы жіберіп, ұлы адам өлтіріп жатқанын айтып қорқытқан.

2016 жылғы 3 ақпанда Ерасыл Әубәкіров буындырып өлтірілді. Оның сүйегі кәсіпкердің ұлына тиесілі көліктің жүксалғышына салынған.

Жүксалғышта сүйек барын білмеген жігіттің туысы көлікті көлік жуатын орынға апарған.

"Көлік жуатын адам жүксалғышты ашқанда, сүйекті көрген. Қыз қорқып, не істерін білмей қалған. Содан кейін сүйекті қала сыртына алып кеткен", - деп түсіндірді адвокат Тельман Әленов. 

Осыдан кейін Нұрбек Әжімбай полицияға өзі барған. Ол видеожазбаны тапсырып, бәрін кездейсоқ түсіріп алғанын, ал шын мәнінде Ерасылды кәсіпкердің ұлы өлтіргенін мәлімдеген. Осылайша, курстасын кінәлі етіп көрсетіп, өзі жазадан құтылуға тырысқан. Алайда тергеушілер мен алқабилер Ерасыл да, екінші жігіт те өзгенің ашкөздігінен зардап шеккенін анықтаған.

Алқабилер үкімі

2016 жылғы 12 қазанда Астананың қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының судьясы Асхат Әшірбеков үкімді жариялады.

Нұрбек Әжімбай мүлкі тәркіленіп, қатаң режимдегі колонияда 20 жылға бас бостандығынан айырылды. Ол мына баптар бойынша кінәлі деп танылды:

Ұйымдасқан қылмыстық топ (ҰҚТ) құру және оған басшылық ету - ҚР ҚК-нің 262-бабы 1-бөлігі. Бас бостандығынан заңсыз айыру - ҚР ҚК-нің 126-бабы 3-бөлігі 1-тармағы. Қорқытып алу - ҚР ҚК-нің 194-бабы 4-бөлігі. Ерасыл Әубәкіровті өлтіру - ҚР ҚК-нің 99-бабы 2-бөлігі.

Нұрбек Әжімбай сот залында үкім жарияланар кезде 

Андрей Тихоненко қатаң режимдегі колонияда 16 жылға бас бостандығынан айыру жазасына кесілді. Ол ұйымдасқан қылмыстық топқа қатысу, заңсыз бас бостандығынан айыру, бопсалау және адам өлтіру бойынша кінәлі деп танылды.

Ерасыл Әубәкіровтің ісі бойынша үкім оқылған күн

Виталий Шерстенев қатаң режимдегі колонияда 11 жылға бас бостандығынан айыру жазасына кесілді. Ол ұйымдасқан қылмыстық топқа қатысқаны, бас бостандығынан заңсыз айырғаны және бопсалағаны үшін кінәлі деп танылды.

Сотталғандардың қорғаушылары үкімге шағым түсіруге тырысты. Адвокаттар жазаны жеңілдетуден немесе оның күшін жоюдан үміттеніп, апелляциялық шағым берді. Алайда сот бұл іске нүкте қойды. Астана сотының апелляциялық алқасы шағымды қанағаттандырмады.

10 жылдан кейінгі ақтау туралы өтініш

23 жастағы студент Ерасыл Әубәкіровтің өліміне қатысты іс бойынша негізгі сотталушы Нұрбек Әжімбай 10 жыл жазасын өтегеннен кейін кассациялық шағым түсірді. Бұл туралы Кассациялық сот Tengrinews.kz редакциясының ресми сауалына берген жауабында хабарлады.

20 жылдық жаза мерзімінің жартысын өтеген ол өзіне тағылған айыптар бойынша толық ақтауды сұрап отыр.

Сот процесі әлі өткен жоқ. Ол жабық режимде өтеді.

Tengrinews.kz бұл іс әрі қарай қалай өрбитінін назарда ұстайды.

Мәтін: Елизавета Аксенова

Дайындаған: Жансая Қадыржанова

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз

Қосу