Кредитті аз пайызбен алуға көмектесетін 7 әдіс

Банктен кредит алғанда тек «пайызы қанша?» деп сұрау жеткіліксіз. Бірдей соманы алған екі адамның банкке қайтаратын ақшасы айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Кредитті арзанырақ алуға көмектесетін бірнеше тәсіл бар.

1. Жарнамадағы пайызға емес, ЖТСМ-ге қараңыз

Банк төмен пайыз ұсынуы мүмкін. Бірақ оған комиссия, сақтандыру және басқа да төлемдер қосылғанда кредит қымбаттап кетеді. Сондықтан банктерді салыстырғанда жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесіне (ЖТСМ) қараған дұрыс. Ол кредиттің нақты құнын көрсетеді.

2. Бірінші мақұлдаған банктен бірден ақша алмаңыз

Кемінде бірнеше банктің ұсынысын салыстырыңыз. Бірдей сома мен бірдей мерзімді көрсетіп, ЖТСМ, ай сайынғы төлем және соңында банкке қанша ақша қайтаратыныңызды қараңыз. Банктер арасындағы мөлшерлеме айырмашылығы елеулі болуы мүмкін.

3. Мүмкіндігінше кредит мерзімін қысқартыңыз

Ай сайынғы төлемді азайту үшін кредитті ұзақ мерзімге рәсімдеу тартымды көрінеді. Бірақ мерзім ұзарған сайын жалпы артық төлем көбейеді. Сондықтан бюджет көтеретін ең қысқа мерзімді таңдаған тиімді.

Мысалы, 3 млн теңгені үш жылға және бес жылға алу кезінде екінші нұсқаның ай сайынғы төлемі төмен болуы мүмкін. Бірақ бес жылдың соңында банкке төленген жалпы ақша әлдеқайда көп шығады.

4. Кредит тарихыңызды өтініш бермей тұрып тексеріңіз

Бұрынғы кешіктірілген төлемдер банк шешіміне және ұсынылатын шарттарға әсер етуі мүмкін. Қазақстанда кредиттік тарихты eGov немесе Бірінші кредиттік бюро арқылы тексеруге болады. Қате ақпарат болса, оны кредит алардан бұрын түзеткен жөн.

5. Ай сайынғы төлемге алданып қалмаңыз

«Айына небәрі 70 мың теңге» деген ұсыныс тиімді болып көрінуі мүмкін. Бірақ негізгі сұрақ – кредиттің соңында барлығы қанша теңге төлейсіз? Шарттан қарыздың толық сомасын, сыйақыны, комиссиялар мен өзге төлемдерді бірге есептеңіз.

6. Артық ақша пайда болса, кредитті ертерек азайтыңыз

Кредит алар алдында ішінара және толық мерзімінен бұрын өтеу шарттарын тексеріңіз. Кейін қолыңызға қосымша ақша түскенде негізгі қарызды азайту болашақта есептелетін сыйақыны қысқартуға мүмкіндік береді.

7. Төлем қабілетіңіздің шегіне дейін кредит алмаңыз

Қазақстанда борыш жүктемесінің коэффициенті бойынша ай сайынғы кредит төлемдері табыстың 50%-ынан аспауға тиіс. Бірақ 50% – міндетті түрде сонша қарыз алу керек деген сөз емес. Кредиттен кейін күнделікті шығындар мен күтпеген жағдайларға жеткілікті ақша қалғаны маңызды.

Ең қарапайым лайфхак: бірдей сома + бірдей мерзім бойынша бірнеше банктен есеп алып, үш көрсеткішті қатар салыстырыңыз — ЖТСМ, ай сайынғы төлем және банкке қайтаратын жалпы сома. Осы үшеуі кредиттің шын мәнінде қай банкте тиімді екенін жақсырақ көрсетеді.