Күй кешіне баратын көрерменге арналған бес кеңес

Күй кештерінде жиі сахнаға шығатын орындаушы үшін әр зал - өз алдына бір әлем, әр көрермен - бөлек мінез. Бір жерде тыныш тыңдайтын аудитория болса, басқа жерде назарын тез жоғалтатындар кездеседі. Біз барған әр концертте ортақ бір нәрсе байқалады: қай қала, қай зал болмасын, көрерменнің арасында орындаушыны ыңғайсыз жағдайда қалдыратын, күй сарынына әсер беретін ұсақ-түйек әрекеттер қайталанып отырады.

Біз осы құбылыстарды сырттай бақылап қана қоймай, оны тыңдаушыға орындаушы көзімен жеткізгіміз келді. Себебі күйдің қалай өтетіні тек домбырашыға ғана емес, тыңдаушының мәдениетіне де байланысты. Көрерменге бағытталған бірнеше қарапайым кеңес - сын емес, ортақ музыкалық кеңістікті барынша таза сақтауға арналған шағын ұсыныстар ғана.

1. Сыбырласып отырмау

Күй басталған сәтте залдағы кез келген дыбыс анық естіледі. Орындаушыға домбыра үні ғана емес, көрерменнің тынысы да жетіп тұрады. Сол кезде екі адамның сыбырласып қалғаны бүкіл әуеннің арасынан тікелей бөлініп шығады. Әдетте адамдар өз дауысының қаншалықты анық естілетінін білмей қалады, бірақ сахнада тұрған домбырашы үшін ол – өте үлкен кедергі. Бір ауыз сөз, қысқа жауап, тіпті жай ғана иықпен сөйлескендей сыбырдың өзі күйдің желісін үзіп жібереді.

Сондықтан күй басталғанда әңгіме айтуды доғарып, қажет болса сөзді кейінге қалдырған дұрыс. Бұл - тек тәртіп емес, орындаушы еңбегіне, күйдің өзіне деген құрмет.

2. Телефонға түсірмеу

Көп адам концертте телефонға түсіруді әдеттегі, еш зияны жоқ әрекет деп ойлайды. Бірақ сахнада тұрған орындаушы үшін кенет жарқ еткен экран жарығы немесе камераның шағын ғана тықылы - назарды бірден бөліп жіберетін нәрсе. Көбіне көңіл күйден сол әрекетке ауады. Қаншалықты кәсіби болса да тартып отырған күйіңнен жаңылыстырып жіберуі мүмкін.

Кейде көрермен: «Тез ғана түсіріп алайын» деп ойлайды. Бірақ сахнадан қарағанда әр қимыл анық көрінеді, әр қозғалыс байқалады. Сол үшін күйді телефон арқылы емес, көзбен, құлақпен, көңілмен жеткізіп тыңдаған дұрыс. Ал естелік керек болса -- концерттен кейін немесе арнайы түсірілген ресми нұсқадан алуға болады.

3. Бірге ыңылдап отырмау

Кейбір көрермен әуенге беріле тыңдап отырып, өздігінен күйге ілесе ыңылдап кетеді. Бұл әрекет өзіне байқалмайды, бірақ сахнадағы орындаушы үшін өте анық сезіледі. Әрине, бұл көбіне кіші сахналарда ғана байқалады. Десе де орындаушы үшін үлкен не кіші орта деп бөлінбейді, барлығы да өнер сахнасы. Сондықтан домбырашы бір сәтке ырғақты жоғалтып, ойынан басқа арнаға ауысып кетуі де мүмкін.

Ыңылдау - музыкаға жақындықтың белгісі болуы мүмкін, бірақ оны іште ғана ұстаған дұрыс. Әуенмен бірге қозғалу, іштей ілесу - табиғи. Тек сыртқа шығып, орындаушының дыбыс бояуымен араласып кетпеуі тиіс деп білеміз.

4. Күй ортасында «бәрекелді» айту

Бұрынғы күй тарту дәстүрінде көрерменнің күй ортасында «бәрекелді» деп дем беруі — табиғи, тіпті күтілетін нәрсе еді. Қазір сахна мәдениеті өзгерді де, адамдар мұндай қошеметтен қыпылықтап, орынсыз бір әрекет сияқты қабылдай бастады. Бірақ орындаушының көзімен қарағанда, дәл сол ортадағы қысқа ғана «бәрекелді» — күйдің тынысын ашатын, домбырашыға ерекше серпін беретін сәт.

Домбырамен сөйлеп тұрған адамға көрерменнің «естіп отырмын», «риясыз қабылдап отырмын» деген белгісі қажет. Сол белгі — асыра сілтелмеген, айқайсыз, орнымен айтылған «бәрекелді». Ол күй сарынын бөлмейді, қайта орындаушыға шабыт сыйлап, «арқасын қоздырады»

5. Уақытында келу

Күй кешіне уақытында келу - қарапайым талап сияқты көрінгенімен, концерт мәдениетінің ең маңызды бөлігі. Домбыраның алғашқы үні басталғанда залдағы әр қимыл, әр есік ашылғаны ерекше анық естіледі. Сол сәтте бір адамның кешігіп кіруі орындаушының назарын ғана емес, бүкіл тыңдаушының тынысын бұзады.

Кешіккен көрермен көбіне өзіне ыңғайсыз ғана жағдай тудырдым деп ойлайды, бірақ шын мәнінде ол - бүкіл залдың көңілін бөледі. Ал уақытында келу - орындаушыға тыныш, жинақы атмосфера сыйлау, күйдің алғашқы сазының таза шығуына мүмкіндік беру. Бұл - үлкен құрмет әрі концерттің дұрыс басталуына жасалған ең қарапайым қолдау.

Күй кешінің сәті - тек сахнадағы күйші мен қолындағы домбырадан ғана тұрмайды. Ол залдың тынысынан, тыңдаушының мәдениетінен, ортақ көңіл күйден құралады. Күйді түсініп тыңдау да, оны дұрыс қабылдау да - осы өнердің бір бөлігі. Сондықтан күйшілік мәдениет тек орындаушыға емес, көрерменге де ортақ. Залда отырған әр адам өз үлесін қосса ғана күй толық естіледі, толық ашылады және сол қалпында жүрекке жетеді.

Назар аударыңыз: Бұл мақала авторлық құқықпен қорғалған. Мәтіннің толық нұсқасын көшіру, тарату немесе басқа басылымдарға жариялағанда авторы көрсетіп, Аikyn.kz сайтына белсенді гиперсілтеме беру міндетті. Мақаланың жекелеген бөліктерін пайдаланғанда да осы талап сақталуы тиіс.