Маңғыстау облысындағы сурдо аудармашылар саны 12 ге жетті Вера Чувакбаева

– Вера Каратайқызы, сурдо-аудармашы қызметін қашан бастадыңыз?

– Мен ұзақ жылдар бойы Маңғыстау облыстық саңыраулар қоғамында ерікті ретінде еңбек еттім. Қолымда құжатым бола тұра, тек үш жылдан кейін ғана сурдо – аудармашы маман ретінде ресми түрде жұмысқа орналастым. Ол кезде менен басқа маман болмады. 2019 жылы «Маңғыстау мүгедек саңыраулар қоғамы “Deaf”» қоғамдық бірлестігін құрып, 2021 жылдан бастап мемлекеттік тапсырыс аясында әлеуметтік қызметтер порталы aleumet.egov.kz арқылы жұмыс істей бастадық. Алғашында төрт қызметкер болдық, қазір сурдо-аудармашылар саны 12-ге жетті. Бүгінде 200-ден астам маңғыстаулыққа қызмет көрсетеміз.

– Бүгінгі таңда қандай қызмет түрлерін ұсынасыздар?

– Біз еститін және естімейтін адамдар арасындағы сурдоаударма және делдалдық қызмет көрсетеміз, сондай-ақ білім беру, әлеуметтік бейімделу және түрлі салаларда қарым-қатынас орнатуға қолдау білдіреміз. Қызметімізге кездесулерде, білім беру және медициналық мекемелерде, өзге де қоғамдық орындарда аударма жасау кіреді. Бірде саңырау қала тұрғыны жасаған кісі өлтіру ісі бойынша сот процесіне қатысуға тура келді. Сонымен қатар, жұмысқа орналастырумен де айналысамыз, саңырау жандарға кепіл боламыз. Расын айтсам, оларды жұмысқа алуға көп жер құлықты емес, бірақ түсіністік танытатын кәсіпорындар да бар. Мемлекет жыл сайын есту қабілеті бұзылған әр адамға сурдо - аудармашының 60 сағат тегін көмегін береді (бұл өте аз, ал үшінші топтағы мүгедектерге әлеуметтік қызметкер қарастырылмаған). Біздің қызметіміз осы бөлінген сағаттар есебінен төленеді. Ай сайын атқарылған жұмыстар туралы акт тапсырамыз. Аудармашыларға еңбекке жарамсыздық парағы да, еңбек демалысы да қарастырылмаған. Өз ғимаратымыз немесе жалға алынған кеңсеміз болмағандықтан, қызметті онлайн және офлайн түрде, әр жерде көрсетеміз. Соған қарамастан, қамқорлығымыздағы жандар үшін мереке күндері қайырымдылық шараларын ұйымдастырып, өз қаражатымыз есебінен сыйлықтар табыстаймыз. 2023 жылы Ақтау қаласының әкіміне ғимарат беру туралы өтініш жасаған болатынбыз. Алайда, қалада бос орын жоқ деген жауап алдық. 

– Бұл салаға келуіңізге не әсер етті?

– Мен 1 жасымнан бастап-ақ қол мен саусақ қимылдары арқылы ыммен сөйлеуді меңгеруге мәжбүр болдым. Себебі әкем - саңырау, ал анам – нашар еститін. Олар өзара ыммен тілдесетін. Ал, 5 жасымнан бастап әкем мені өзімен бірге аудармашы ретінде ертіп жүрді. Ата-анамның есту қабілетінің бұзылуы жүре пайда болған. Әкем 4 жасында тұмаудан асқынып, естімей қалған. Ал, анам қызылша ауруынан кейін есту қабілетінен айрылған. Әкемнің ұлты - қазақ, Түрікменстанда тұрған ал, анамның ұлты – орыc, Ресейде туып-өскен. Екеуі де ауылдық жерде тұрған. Мүмкін, сондықтан да олардың ата-аналары балаларын дер кезінде емдете алмаған шығар. Әкем 21 жасында Мары қаласына барып, саңыраулар қоғамында жұмыс істей бастады, сол кезде ғана ымдау тілін үйренді. Анаммен Геленджиктегі шипажайда танысқан. Кейін анам оның шақыруымен Харьковтан Марыға көшіп келді, екеуі 30 жастан асқан кезде үйленіп, тігінші болып оқу-өндірістік кәсіпорында бірге жұмыс істеді. 4 жылдан кейін мен дүниеге келдім, сөйтіп ата-анама, сондай-ақ әкемнің інісі мен оның жарына аудармашы болдым. Ағам да бала кезінде құдыққа құлап, суық тиіп, саңырау болып қалған. Менің тілім ерте шықты, оқуды жақсы оқыдым. 
Маңғыстауға 1996 жылы оралдық. Айта кетейін, менің ата-бабам осы өңірде Шетпе ауылында туып-өскен. Алайда, ашаршылық салдарынан Түрікменстанға көшуге мәжбүр болған. Міне, менің соңғы 30 жылдағы өмірім осы өлкемен тығыз байланысты. Әкем өмірден өтті. Ал, анам 80 жасқа таяп қалды. Мен педагог-психолог мамандығы бойынша жоғары білім алып, қазақ жігітіне тұрмысқа шықтым.

– Өз ғимараттарыңыз жоқ екен. Одан басқа да мүмкіндігі шектеулі жандардың қандай мәселесі бар? 

– Иә, қоғам мүшелеріне іс-шара өткізетін орынның жоқтығы қынжылтады әрине. Оған қоса, үшінші топтағы жалпы аурулар бойынша мүгедектерге қалалық қоғамдық көлікте тегін жүру қарастырылмаған. Туа бітті мүгедектігі бар адамдар автобустарда тегін жүре алады, бірақ жеңілдік тек қала ішінде ғана, аудандарға жүрмейді. Сондай-ақ, теміржол билетін 50 пайыз жеңілдікпен алу үшін олар вокзалға өздері баруға мәжбүр. Осы мәселелер облыс әкімдігі жанындағы мүмкіндігі шектеулі жандар мәселелері жөніндегі үйлестіру кеңесінде көтерілген болатын. Биыл шешеміз деп уәде берді. Тағы бір түйткілді мәселе - кейбір қазақстандық шипажайлар заңда қарастырылмаса да, саңырау адамдарды сурдо - аудармашысыз қабылдаудан бас тартады.

– Вера Каратайқызы, кадр даярлауда еңбегіңіз зор. Оған қоса, телеарнада да сурдо-аудармашы қызметін атқарып жүрсіз бе? 

– 2023 жылы мен саңырау балаларға арналған мектептің мұғалімдерін оқыттым, келесі екі жылда әлеуметтік қорғау бөлімі арқылы жұмыссыздарды даярладым, олар сурдоаудармашы мамандығын алды. Соның екеуі біздің қоғамдық бірлестікте жұмыс істейді. Бірнеше жыл қатарынан Ақтаудағы колледждердің бірінде сурдо - аудармашы курстарын жүргіздім. Одан бөлек, 11 жылдан бері Маңғыстау облыстық телеарнасында сурдо - аудармашы болып еңбек етіп келемін. Алғашқы тікелей эфирде қатты қобалжып, сөздерді асқан жылдамдықпен аударғаным есімде. Бірақ, ол көрермендерге ұнаған. Телеарнада қызметі өзіме жақын, нағыз шығармашылық орта ғой. Бала кезімде қуыршақ театрында ойнап, құрбым екеуміз көршілерге шағын концерттер ұйымдастыратын едік. 

– Вера Каратайқызы, сұхбатыңызға рахмет! Еңбегіңіздің жемісін көруіңізге тілектеспін!

Бұған дейін, Маңғыстау облысында 500-ден астам нысан мүмкіндігі шектеулі жандарға бейімделгенін жазған болатынбыз.