Орал кәсіпкері жылыжайында лимон өсіреді

Қалауын тапса, қар жанады. Оралдық кәсіпкер Гүлнәр Шабарова шағын жылыжайында лимон өсіреді. Жарық пен жылуды реттеп, күтіп-баптаудың арқасында негізінен тропикалық жылы жақта кездесетін дақыл жазы аңызақ, қысы аязды Ақжайық атырабында тамыр жайды.

Ерденбек Жылқайдарұлы, тілші:

- Мына біз тұрған шағын лимонарий Орал қаласына қарасты Зашаған кентінде орналасқан. Жалпы аумағы 400 шаршы метрді алып жатқан жерасты жылыжайында көптеген экзотикалық өсімдіктермен қатар лимон да өсіріледі. Жергілікті кәсіпкер 40 түп лимон ағашынан жылына 400 кг өнім жинайтынын айтады.

Оралдық бағбан Гүлнәр Шабарованың жасы 65-те. Жұбайының жәрдемімен жерасты жылыжайын осыдан 10 жыл бұрын қазыпты. 2017-де лимон көшеттерін еккен. Ағаштар 2019-да бастап түйнек салған. Лимонның 5 түрінің екеуі қазір тұрақты өнім беріп келеді.

Гүлнәр Шабарова, кәсіпкер:

- Пондероза, Мейер, Будда қолы деп аталатын лимон сұрыптарын еккенбіз. Жылу жетіспеді ме, өнім бермеді, қурап қалды. Ал Ташкент және Киев сорттары жақсы жерсінді. Ташкент лимонының қабығы жұқа, жемістерінің салмағы 120-150 грамдай, ал Киев лимоны 1 келіге дейін тартады, ірі болады.

Лимон өсіру асқан ыждаһаттылықты, тынымсыз еңбекті талап етеді. Өйткені жылыжайдағы жарық пен жылуды қысы-жазы, күні-түні қатаң қадағалау керек. «Оңтүстіктің өсімдігі температураға кінәмпаз келеді, суарудың да өз ережесі бар», – дейді маманлар.

Гүлнафис Әкімғалиева, жылыжай қызметкері:

- Күн қатты ыстық болғанда жұмасына жақсылап бір суарамыз. Сосын айына екі рет тыңайтқыш құямыз, өзінің тыңайтқышы бар. Сосын қатты ыстықта температурасын қарап отырамыз. Көп ыстық жаратпайды. Енді мына теректердің өздерінің тамырлары жерге кеткендері көп суды қаламайды. Біздер ана шелектерге отырғызамыз. Олар суды қалайды. Қысқы уақытта тіпті суармаймыз. Қарашадан бастап желтоқсанда осылай өнімді жинаймыз.

Кәсіпкер жылыжайдан өзіне керегінен артылғанын саудаға шығарады. Лимон С және В дәрумендеріне аса бай жеміс, жүрек жұмысын жақсартып, қан тамырларын тазалайтын қасиетке ие. Сол себепті жаңа үзілген, экологиялық таза өнімге сұраныс та жоғары. Оралдық дақылға тіпті Астанадан тапсырыс түсіп жатады екен.

Гүлнәр Шабарова, кәсіпкер:

- Өсімдіктер – жанды ағза. Шелектен шығарып, жерге егіп еркіндік берсең, аспандап кетеді. Мәселен, мына інжір ағашы 5 метрге жетті. Павловния ағашын еккенбіз, жылыжай төбесін тесіп кетпес үшін оны жыл сайын кесуге тура келді. Лавр бұталарын егеміз. Өзге де экзотикалық өсімдік көп. Осы ісімізді жастар үйренсе дейміз. Мектеп оқушылары экскурсияға келсе, білгенімді үйретер едім.

«Лимон өсіру мен үшін тек табыс көзі емес, сүйікті ермегім, лимонарийға  кіргенде жаным сергіп, миым тынығып қалады», – дейді Гүлнәр Шабарова. Оралдық бағбан келешекте кәсібін кеңейтуді қалайды.

Авторлары: Е. Жылқайдарұлы. Қ. Ақрап, Э, Аюпов