Орталық Азия АҚШ саммитіне дайындық қызу жүріп жатыр

Вашингтонда өтетін Орталық Азия - АҚШ форматындағы саммитке екі күн қалды.

Ордалы отырысқа дайындық қызу. Талқыланатын тақырыптардың алғашқы тармағы да айтыла бастады. Президенттер саясаттан бастап экономиканың әр саласына зер салмақ. Алыстан ат терлетіп баратын аймақ өкілдері АҚШ инвестициясын тартуға басымдық береді. Осы ретте Астана мен Вашингтон арасындағы инвестициялық байланысты саралап көрген едік.

Вашингтон Орталық Азиядан келетін мәртебелі меймандарды күтіп алуға дайындықты бастады. АҚШ-тың саяси элитасы да, алпауыт компаниялары да аймақтағы бестікпен байланысты бекітуге бейіл. Бұл миллиардтаған доллардың тағдыры шешілетін сапар. Сол үшін Қасым-Жомарт Тоқаевтың жұмыс кетесі тығыз болады деп күтілуде. Қазақстан АҚШ-тың Орталық Азиядағы негізгі серіктесі екеніне ешкім шүбә келтірмейді. Астананың экономикалық әлеуеті де, саяси ықпалы да өзгелерден басым. Мұны сандар да айғақтайды. Бұған дейін АҚШ ел экономикасын $52 млрд доллар инвестиция құйды. Агроөнеркәсіп, химия, мұнай-химия, денсаулық сақтау мен фармацевтика, машина жасау және логистиканы негізгі салалардың қатарына қосуға болады. Мамандардың айтуынша, АҚШ  капитал құйып қана қоймай, жаңа технологиялар әкеледі. Оған қоса инвестиция тартылып жатқан бағыттың өңдеу өнеркәсібіне қарай ойысуы пайдамызға жарап тұр.

АҚШ-тан тартылған инвестиция – $52 млрд

Негізгі бағыттар –

агроөнеркәсіп

химия

мұнай-химия

денсаулық сақтау мен фармацевтика

машина жасау

логистика

Алмас Хамза, «Kazakh Invest» ұлттық компаниясы жобалар департаментінің менеджері:

- АҚШ екінші ең ірі инвестор ғой Қазақстандағы. Бұл инвестициялардың көбі тау-кен секторына бағытталған болса, тарихи. Қазір көп жерде бей ресурстық салаларға көп көңіл бөлінген. Президенттің сапары аясында жоғары деңгейдегі келіссөздер күтілуде. Көптеген бейресурстық секторларға көңіл бөлінсе, жаңа да секторларға көңіл бөлінеді. Ол жасыл энергетика, цифрландыру, биотехнология, фармацевтика, медицина салаларына да көп көңіл бөлініп, келіссөздер сол бағытта бет алады.

Иә, АҚШ компанияларының Қазақстанға қатысты көзқарасы өзгергенін аңғару қиын емес. Қазба байлық болсын, өзге сала болсын америкалықтар шикізат тасымай, ел ішінде өңдеуге ниет білдіріп келеді. PepsiCo-ның снэк зауыты, Wabtec локомотив өндірісі осы сөзді айғақтайды. Вашингтон үшін Астанамен серіктестікті нығайтудың тағы бір себебі бар. Ол сирек металдар.

Жанерке Қайратқызы, саясаттанушы:

- Сирек кездесетін металдар стратегиялық маңызы өте жоғары болғандықтан АҚШ бұл ресурсқа импорт жағынан тәуелді болғандықтан бұл ресурсты алатын өзге мемлекеттерді диферсификациялау, нарықты диферсификациялау маңызды болып тұр. Ал бізде сирек металдардың қоры баршылық. Ал оны әрі қарай игеру үшін үлкен технология, инвестициялар керек. Менің ойымша осы саладағы серіктестікті ілгерілетуге де мүмкіндік болады. 

Сарапшы бұл сапардан жасанды интеллектіге де қатысты келісімдер күтеді. Сондай-ақ аймақтағы Қазақстанның көшбасшылық позициясы нығаюын пайымдады. Бұл саммит екінші мәрте ұйымдастырылып отыр. Бұған дейін АҚШ делегациясын Джо Байден бастап келген еді. Бұл жолы келіссөз Дональд Трамппен өтеді. Саясаткер келісімге ширақ екені белгілі. Сол үшін қол қойылатын құжаттар да көп болады деп күтіледі.

Бекзат Аманов, Ернар Нысанбай