Перзентханада екпеден бас тарту Қазақстандағы ата аналар үшін не білу маңызды

Tengrinews.KZ парақшасынан алынған деректерге сүйене отырып, Qazaq24.com хабарлама жасады..

Жақында Атырау тұрғыны сәбиін вакциналаудан бас тартқандықтан, перзентханадан шығу уақыты кешіктірілген, деп жазады "Ақ Жайық". Әйелдің әпкесінің айтуынша, бұған дейін отбасы үлкен балаларына да вакцинадан жазбаша бас тарту құжатын рәсімдеген, бірақ ол кезде перзентханадан шығуға қатысты мәселе туындамаған.

Tengri Health тілшісі бала өмірінің алғашқы күндерінде қандай екпелер жасалатынын, вакцинадан бас тартқан жағдайда ата-анасы мен отбасының басқа мүшелері неге тексерілетінін және жаңа туған нәресте қай сәтте үйіне шығарылатынын анықтап көрді.

Бала өмірінің алғашқы күндерінде қандай екпелер жасалады?

Жоғары санатты дәрігер-эпидемиолог Айнагүл Қуатбаеваның айтуынша, туғаннан кейінгі алғашқы күндер - баланың қоршаған ортаға бейімделе бастаған және оның иммундық жүйесі қалыптасып жатқан кезең. Сондықтан алдын алу екпелерінің ұлттық күнтізбесіне сәйкес вакциналау перзентханада басталады.

Қазақстанда жаңа туған нәрестелерге екі негізгі екпе жасалады:

В гепатитіне қарсы - өмірінің алғашқы 12 сағатында. БЦЖ (туберкулезге қарсы) - екінші-төртінші күні. Жаңа туған нәрестеге В гепатитіне қарсы екпе не үшін қажет?

Эпидемиологтың айтуынша, негізгі себептердің бірі - босану кезінде вирустың инфекция жұқтырған анадан балаға берілу қаупі. Сонымен қатар бала инфекцияны неғұрлым ерте жұқтырса, аурудың созылмалы түрге ауысу ықтималдығы соғұрлым жоғары болады.

"В вирустық гепатиті бауырды зақымдайды және созылмалы гепатиттің, цирроздың және бауыр обырының дамуына әкелуі мүмкін. Вакциналау В гепатиті вирусын жұқтырудан және оның кейінгі ауыр зардабынан сақтандырады", - деп түсіндірді сарапшы.

Спикер туралы анықтама: Айнагүл Қуатбаева - эпидемиолог, жоғары санатты дәрігер, медицина ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор, Денсаулық сақтау министрлігінің "Ұлттық қоғамдық денсаулық сақтау орталығы" ШЖҚ РМК "Санитариялық-эпидемиологиялық сараптама және мониторинг ғылыми-практикалық орталығы" филиалының директоры.

Оның айтуынша, бұл екпе анасы В гепатитімен ауыратыны белгілі балаларға ғана емес, барлық жаңа туған нәрестеге ұсынылады. Инфекция ұзақ уақыт бойы айқын белгілерсіз өтіп, анықталмай қалуы мүмкін.

"ДДСҰ мәліметтері бойынша, нәресте және ерте балалық шақта инфекция жұқтырған жағдайда, балалардың шамамен 95 пайызында созылмалы инфекция дамиды", - деді маман.

Алайда, жоғарыда айтап өтілгендей, В гепатиті - перзентханада балаға салынатын жалғыз екпе емес. Өмірінің алғашқы күндерінде оған туберкулезге қарсы БЦЖ вакцинасы да ұсынылады.

Жаңа туған нәрестеге БЦЖ не үшін қажет?

Айнагүл Қуатбаева туберкулез Қазақстан үшін әлі де өзекті инфекция екенін атап өтті. Сырқаттанушылықтың тұрақты төмендеуіне қарамастан, инфекция халық арасында таралып жатыр.

"Денсаулық сақтау министрлігінің ресми мәліметтері бойынша, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында туберкулездің 2 919 жағдайы тіркелді, сырқаттанушылық көрсеткіші 100 мың тұрғынға шаққанда 14,23-ті құрады. 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда сырқаттанушылық 11 пайызға төмендеді. Оң динамика балалар арасында да байқалады, алайда балалардағы туберкулез жағдайларының үштен біріне жуығы медициналық көмекке өз бетінше жүгінгеннен кейін анықталады", - дейді дәрігер.

Қауіп тобына нәрестелер мен ерте жастағы балалар жатады. Инфекция жұқтырғаннан кейін оларда аурудың тез дамуы және оның ауыр түрлеріне ауысу қаупі жоғары, деп атап өтті эпидемиолог.

Сондықтан дені сау жаңа туған нәрестелерге медициналық қарсы көрсетілімдер болмаған жағдайда, туберкулездің алдын алу ережелеріне сәйкес, БЦЖ екпесі перзентханада туғаннан кейінгі екінші-төртінші тәулікте жасалады, деп түсіндірді сарапшы.

"Вакцинацияның негізгі мақсаты - туберкулез қоздырғышымен кездесу мүмкіндігіне дейін баланың өзіндік қорғанысын мүмкіндігінше ерте қалыптастыру", - дейді Айнагүл Қуатбаева.

Бірақ маман БЦЖ адамды кез келген туберкулез жұқпасынан қорғамайтынын және аурудың барлық түрінен өмір бойына қорғаныс бермейтінін ескертеді.

Оның басты міндеті - ерте жаста туберкулездің ең ауыр түрлерінің даму қаупін азайту. Бұл жерде бірінші кезекте мыналар туралы сөз болып отыр:

туберкулезді менингит - ми қабығының зақымдануы; милиарлы немесе генерализацияланған туберкулез - инфекция бүкіл ағзаға таралады.

"ДДСҰ мәліметтері бойынша, нәресте кезеңінде егілген БЦЖ туберкулездің ауыр түрлерінен 90 пайызға дейін қорғанысты қамтамасыз етеді", - деп атап өтті спикер.

Ата-ана екпе жасатудан бас тартса ше?

Сарапшының айтуынша, ата-аналар екпе және мұндай шешімнің ықтимал салдары туралы ақпарат алғаннан кейін вакцинациядан бас тартуға құқылы.

Бас тарту дерегі медициналық ақпараттық жүйеде тіркеледі, бірақ БЦЖ-дан бас тарту туралы сөз болғанда, рәсім мұнымен аяқталмайды.

Бұл жерде маңызды бір мәселе туындайды: туберкулезге қарсы екпе алмаған нәресте перзентханадан аурудың ауыр түрлерінен қорғайтын спецификалық қорғаныссыз шығады. Сондықтан сәбидің анықталмаған туберкулезі бар адаммен байланысу қаупін болдырмау өте маңызды.

Ол үшін анасы, әкесі және баламен бірге тұратын барлық адам туберкулезге тексеріліп, алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсететін ұйымнан анықтама алуы қажет.

Мұндай анықтаманың болуы БЦЖ екпесін алмаған нәрестені перзентханадан шығару ережелерінде қарастырылған.

БЦЖ-дан бас тартқаны үшін перзентханадан шығаруды кешіктіруі мүмкін бе?

Айнагүл Қуатбаеваның айтуынша, нормативтік құжаттарда БЦЖ-дан бас тарту себебінен перзентхана ана мен баланы ұстап отыра алатын нақты мерзім белгіленбеген.

Қалыпты жағдайда перзентханада болу ұзақтығы, ең алдымен, ана мен баланың денсаулығына, медициналық көрсеткіштерге және нәрестенің шығуға дайындығына байланысты болады.

Сондықтан перзентхана ана мен баланы екпеден бас тартқаны үшін жаза ретінде "ұстап отыр" деу онша дұрыс емес, деп есептейді маман.

"Мәселе БЦЖ-дан бас тартқаны үшін санкция қолдануда емес, туберкулездің ауыр түрлеріне қарсы спецификалық вакцинациялық қорғаныссыз қалатын нәрестені қауіпсіз шығарудың белгіленген тәртібін орындау туралы болып отыр", - деп атап өтті ол.

Егер ата-анасы райынан қайтса не істеу керек?

Егер ата-ана пікірін өзгертсе, балаға кейін алғашқы медициналық-санитарлық көмек ұйымында екпе салуға болады.

Екі айға дейінгі балаларға БЦЖ алдын ала Манту сынамасынсыз жасалады, бірақ егер бала екі айдан асқан болса, вакцинация алдында сынама жүргізіледі. Нәтиже теріс болған жағдайда сәбиге екпе салынады.

Сондықтан, егер ата-ана бастапқыда БЦЖ-дан бас тартып, кейін баланы вакцинациялауды ұйғарса, тіркелген жері бойынша учаскелік педиатрға немесе жалпы практикалық дәрігерге жүгінуі қажет.

Бұған дейін әлемде екпе салдырудан бас тартқандар қалай жазаланатыны және Қазақстандағы жағдай қандай екені туралы жазған болатынбыз.

Тағы оқыңыз: Қазақстанда тұмауға қарсы вакцинация қашан басталады және кімдерге тегін болады?

“Екпеден кейінгі бедеулік“ және ұлдарды АПВ-ға қарсы вакцинациялау: сарапшылар танымал сұрақтарға жауап берді

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Соңғы жаңалықтар мен жаңартуларды жіберіп алмау үшін Qazaq24.com сайтынан бақылауды жалғастырыңыз, біз жағдайды қадағалап, ең өзекті ақпаратты ұсынамыз.