Президенттің Ресейге мемлекеттік сапары халықаралық оқиға

Президенттің Ресейге мемлекеттік сапары – халықаралық масштабтағы оқиға.

Көрші елдің сыртқы істер министрінің осылай сыр тартуы бекерден бекер емес. Себебі геосаяси тербелісте Орталық Азияға, соның ішінде Қазақстанға көзқарас өзгергенін сарапшылар да айтады. Қазір өлшем өзгеше. Мемлекеттер басшыларының кездесуіне «саяси екпін, экономикалық есеп» деп мән беріліп жатыр. 

Көршінің бірлігі жарасса тірлігі де оңады. Іргедегі Ресей ірі сауда серіктес. Сан солай деп сөйлейді.

Тараптардың тауар айналымы 28 млрд долларға жетті. Рекордтық көрсеткіш. Ал тартылған инвестиция 26 млрд доллардан асты. Тек былтыр 4 млрд доллар қаржы құйылған. Біздің нарықтағы шетелдік үлесі бар 42 мың кәсіпорынның 20 мыңнан астамы ресейлік. Жалпы сомасы 22 млрд долларға жуық 114 жоба іске асырылған.

Бекнұр Қисықов, экономист:

- Ресеймен қарым-қатынасымызды нығайта беру керек. Әлбетте біздің өз ұстанымымыз бар. Егеменді ұстанымымыз бар. Сондықтан біздің ұстанымымыз прагматикалық түрінде болу керек деп ойлаймын. Біз ешқандай елмен қарым-қатынасымызды жоғалтпаймыз. Біз әр елмен өзімізге пайдалы жағын қараймыз. Инфрақұрылым, логистика, транспорт жағынан. Және оңтүстік-солтүстік дәліз деген бар. Тіпті Ресей жақтан көп тауарлар Қытайға барады. Оның бәрінен біз пайда аламыз.

«Көршіні ешкім таңдамайды, құдай қосады». Оның үстіне елдің сыртқы саясаты көп векторлы. Айналамызды айтпағанда, кәрі және сары құрлықпен де аралас-құраласпыз. Түйіндей келе мемлекеттік сапардың мәнін бір ай бұрын Душанбеде екі ел басшыларының өзі тәпсірледі. 

ЦИТАТА

 Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Республикасының Президенті

- Бұл сапар екі ел арасындағы стратегиялық серіктестік пен одақтастық қатынастарға тың серпін береді деп ойлаймын. Қазақстан мен Ресейді шын мәнінде мәңгі одақтастық, стратегиялық серіктестік және достық қарым-қатынастар байланыстырады.

Владимир Путин, Ресей Федерациясының Президенті:

- Екі ел арасындағы байланыстардың сипаты ерекше. Бұған Сіз бен біздің достығымыз ғана ықпал етіп отырған жоқ. Өйткені Қазақстан мен Ресей посткеңестік кеңістіктегі интеграциялық үдерістерге бастамашы болып келе жатқаны белгілі.

Қазақ пен орыс құрлық әрі теңіз арқылы шектеседі. Жердегі шекарасы 7 мың 600 шақырымға жуықтаса, Каспиймен араны 86 шақырым жалғап жатыр. Жалпы, елдің сыртқы саясаты сан қырлы.

Нұрболат Нышанбаев, халықаралық қатынастар бойынша сарапшы:

- Мысалы, Қытай бағытында экономика тұрғысынан қалыптасса, Ресеймен әдетте қауіпсіздік және саяси бағытта байланыстар нығайған. Ал Америкамен сирек кездесетін металлдар, технология, инвестиция, логистика салаларын қамтып отыр. Бұл біздің 20-жылы сыртқы саясат доктринасында қабылданған көп векторлы сыртқы саясаттың тарамдары. Осылай менің ойымша, тек Қазақстан емес, Орталық Азия мемлекеттерінің сыртқы саясатында күштер теңгерімі қалыптасады. Және бұл қазіргідей геосаяси аумалы-төкпелі кезеңде мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін стратегия деп баға берсем болады.

Тараптар азық-түлік қауіпсіздігін қамтуда да тең құқылы әрекет ете алады. Өйткені екі ел де егінге бай. Астық экспортынан жаһанда ондыққа кіреді. Әлемдегі егіс алқаптарының 10 пайызы, ал жайылымдық және шабындық жерлердің 9 пайызы осы екеуге тиесілі. Сондай-ақ өңіраралық ынтымақтастық форумы да өтіп тұрады. Ресейдің 76 өңірі Қазақстан облыстарымен тікелей әріптестік байланыс орнатқан. Сондықтан шарттық-құқықтық база үнемі жетіліп, толықтырылып отырады. Үкімет аралық 60-тан аса келісім бар.

Нұрболат Нышанбаев, халықаралық қатынастар бойынша сарапшы:

- Ресейдің қазіргі жағдайы мен Ресейдің мемлекет ретіндегі рөлін екіге бөліп қарастыруымыз қажет. Себебі ұзақ мерзімді алғанда солтүстігімізде Ресей, оңтүстікте Қытаймен байланысымызды мемлекеттің мүддесі үшін тиімді пайдалана алсақ ол үлкен мүмкіндік. Соңғы кезде Ресейге жасалып жатқан түрлі ақпараттық шабуылдар, Ресеймен жасалған экономикалық мүмкіндіктердің фундаментін бұза алмайды. Себебі бізде сауда жолдары, темір жолдары, дәстүрлі түрде 100 жыл көлемінде Ресеймен өте тығыз байланысқан болатын.

Мәселен, «Солтүстік-Оңтүстік» халықаралық көлік дәлізін қолданып, сыртқы нарыққа бірігіп шығуға болады. Сауда-саттық, экономикалық байланыс, логистика мен энергетика және қоршаған ортаны қорғау мен климаттың өзгеруіне қарсы күрес те күн тәртібіндегі мәселе. 

Нысаналы Ығылов