Саясаттанушылар Тоқаевтың Ресейге сапары қаншалықты маңызды екенін айтты

АСТАНА, 12 қараша – Sputnik. Қазақстандағы іскерлік қарым-қатынас жаңа бағытта өрбіп жатыр. Сыни емес, реалистік көзқараспен қараса, шекаралас мемлекеттердің қарым-қатынасы жоғары деңгейге көтерілді. Бұл туралы Sputnik Қазақстан тілшісіне қазақстандық саясаттанушылар айтты.

Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Ресейге іс-сапармен барды. Саясаттанушылардың айтуынша Қазақстан мен Ресей арасындағы іскерлік қарым-қатынас жаңа бағытта өрбіп жатыр.

Қазақстан мен Ресей арасындағы байланыс – ортақ мұра

Саясаттанушы Қазыбек Майгелдиновтың пайымынша Қазақстан мен Ресейдің стратегиялық серіктестігінің пайдасы мол.

© Sputnik / Айдана ДайыроваҚазыбек Майгелдинов

Қазыбек Майгелдинов

© Sputnik / Айдана Дайырова

"Президент Ресей мемлекетіне екі күндік іс-сапармен барды. Оның нәтижесін дұрыс бағалағанымыз дұрыс. Геосаяси, реализм тұрғысынан қарайтын болсақ, біріншіден, біз екіжақты қарым-қатынастағы тарихи контексті шынайылықпен байланыстыруымыз керек. Ол дегеніміз не? Екі мемлекет арасындағы 7600 шақырым – картадағы сызық емес. Бұның астарында экономикалық сабақтастық жатыр. Бізде 170-тен астам бірлескен жоба, 50 млрд доллардан астам инвестиция, 30 млрд доллардан астам сауда қатынасы бар. Бұны бір деп қойыңыз. Сонымен қатар демографиялық тұрғыдан өзара байланыс, мысалы 3,5 млн қазақ Ресейде, 4 млн орыс Қазақстанда тұрады", - дейді Қазыбек Майгелдинов.

Ауылы аралас, қойы қоралас қос мемлекетті екі бөліп тастау әсте мүмкін емес, дейді ол.

"Шекаралық ортақ аймағымыз бар. Сол жердегі аумақтар да өзара сабақтасқан. Сондай-ақ инфрақұрылымдық интеграция: газ қорлары, электр желілері, темір жол торабы, мұнай тасымалы саласында да тығыз байланыс орнатылған. Сондықтан осы тұрғыдан алғанда бұл ортақ мұра, біз осыны түсінуіміз керек. Бұны қанша өзгерткіміз келсе де, ол мүмкін емес. Біздің басты мақсатымыз – оны басқара білу. Басқа әлемге көшіп кете алмаймыз, шекарамызды тарс еткізіп жауып тастай алмаймыз. Сыни тұрғыдан айта беруге болады, бірақ мұндай нәрсенің неге әкеліп соғарын әлем көрсетіп отыр. Сондықтан бұл жерде екіжақты қарым-қатынасты қалай басқара аламыз деген басты мәселеге бас қатыру керек", - дейді саясаттанушы.

Екіжақты қарым-қатынасты үш деңгейде қарастыру керек, дейді саясаттанушы. Біріншісі – қауіпсіздік өлшем, экономикалық өлшем, әлеуметтік мәдени өлшем.

"Қауіпсіздік өлшем дегеніміз – Ұжымдық қауіпсіздік шарт жүйесі. Бұл біздің қауіпсіздік архитектурамыздың бір негізі. Қазіргі таңда әскери диверсификациямызды жалғастырып жатырмыз. Түркиямен де қорғаныс саласында серіктестік орнаттық. Олардан дрон алатын болдық, Қытаймен әскери ынтымақтастық оқу-жаттығуларын өткізіп жатырмыз. Солтүстік Альянспен де бейбітшілік бойынша серіктестікті дамытуға кірістік", - дейді Қазыбек Майгелдинов.

Қазақстан көршісінің бақшасына көз алартып, бағына тас атпайды. Мақсаты сол – татулықты ту етіп, болашаққа нық қадам басу.

"Экономикалық өлшемді алсақ, бұрын сауда-саттық саласында Ресей бірінші орында болса, қазір Қытай. Бірақ Ресейдің өлшемі бар, біз Еуразиялық экономикалық қауымдастық арасында нарығымызды дамытып отырмыз. Шикізат экспортында да Ресеймен тығыз байланыстамыз. Ресей серіктес ретінде маңызды", - дейді қазақстандық саясаттанушы.

Әлеуметтік мәдени салада тығыз байланыстамыз. Осы жолғы Ресей мен Қазақстан басшыларының кездесуі – осы салаларды барынша нығайтып, татулық мен әлеуметтік жағдайға тағы бір қада қағу.

"Түрлі геосаяси жағдайда Қазақстан Ресеймен серіктес ретінде қарым-қатынасты үзбейді. Үшіншісі – бұл стратегиялық шара, бұл орайда біз тәуелсіз шешім қабылдап жатырмыз. Вашингтонмен келісімге қол қойдық, бес күн өткен соң Ресеймен декларацияға қол қойдық. Яғни көпвекторлық саясаттың жүзеге асып жатқанын көрсетіп отырмыз. Біз Ресеймен де, Батыспен де серіктеспіз. Ешкімнің тәуелсіздігіне нұқсан келтірмейміз", - дейді саясаттанушы Қазыбек Майгелдинов.

Оның айтуынша, бұл жерде көлік, атом-энергетика саласы, басқа да түрлі мәселелер қарастырылды. Соның ішінде технологиялық мәселелер де бар, мысалы ғарышты дамыту саласындағы серіктестік те дамып келеді.

"Біз баланс сақтап, экономикамызды диверсификациядан өткізіп отырмыз, осыны барынша түсінуіміз керек. Серіктестік бағытта геосаяси шахматтағы басты қадамымызды толықтай жасап отырмыз. Ресей мен Қазақстан арасындағы қарым-қатынас – еліміздің сыртқы саясатындағы стратегиялық бағыт, бұл бағыт ары қарай да жалғаса береді", - дейді ол.

Көрші елдердің қарым-қатынасы жаңа деңгейге көтерілді

Айта кетері, Ресей мемлекеті Қазақстан президентін аса құрметпен қарсы алды. Бұл Қазақстан мен Ресей арасындағы іскерлік қарым-қатынастың жоғарғы деңгейін көрсетеді, дейді саясаттанушы Толғанай Үмбеталиева.

© Sputnik / Айдана ДайыроваТолғанай Үмбеталиева

Толғанай Үмбеталиева

© Sputnik / Айдана Дайырова

"Бұған дейін Қазақстанның статус жағынан төмендігі байқалса, қазіргі уақытта дипломатиялық, саяси тұрғыдан Қазақстан өзін жоғарғы деңгейде көрсетуде. Ресей тарапынан бұл жоғары бағаланып отыр. Ресейде қандай да бір мәселе туындаса, Тоқаев үнемі дипломатиялық тұрғыда қолдау білідіреді. Қазақстан мен Ресей арасындағы жаңа декларация екі ел арасындағы қарым-қатынастың жаңа бір деңгейге көтерілгенін көрсетеді. Біз қазір бірдей серіктеспіз, осы іс-сапар Қазақстанның халықаралық деңгейдегі орнының биік екенін көрсетті", - деп толықтырды саясаттанушы.

Іс-сапар бағдарламасы өткен жылғы Путиннің Қазақстанға іс-сапары негізінде өрбіп жатыр. Ресми әрі, ресми емес кездесулер, бейнеконференциялар өтті. Екі елдің басшылары бірігіп, осындай үлкен іс-шара өткізуді дәстүрге айналдырып отыр, дейді саясаттанушы.

"Негізі көптеген хаттама жасалды. Бірақ бұндай дипломатиялық кездесулер бұрын болмаған. Екі елдің бір-біріне деген құрметін айқын көруге болады. Екі елдің де дипломатиялық деңгейі өте жоғары. Менің ойымша мұндай кездесулерден кейін Еуропа елдеріндегі басқа мемлекеттер де өзара қарым-қатынасты дамыту үшін осындай қадамға барады деп ойлаймын. Бұған дейін Макрон мен Шольц келді, бірақ жұмыс сапарымен ғана келген болатын. Егер біз саяси салада серіктестікті дамытатын болса әлемдік деңгейде өзіндік орнымыз болары анық", - дейді Толғанай Үмбеталиева.

Қазақстандық саясаттанушылардың пікірінше, Қазақстан мен Ресей арасындағы мұндай серіктестік пен сыйластық басқа елдерде дами қойған жоқ.