Қазақстанда амур жолбарыстарын еркіндікке жіберуге дайындалып жатыр мерзімдері аталды

Қазақстанда жолбарыс популяциясын қалпына келтіру бағдарламасының негізгі кезеңдерінің біріне дайындық аяқталуға жақын. Қазіргі оң нәтижелер сақталған жағдайда, Ресейден әкелінген екі ересек амур жолбарысы алдағы айда табиғи ортаға жіберілуі мүмкін. Бұл туралы Экология министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады, деп жазады Tengri Travel.

Ведомство өкілдері түпкілікті шешім барлық сынақ аяқталып, қажетті рұқсаттар мен мамандар қорытындысы алынғаннан кейін ғана қабылданатынын атап өтті.

Бейімделу процесі сәтті өтті

Қазіргі уақытта "Іле-Балқаш" мемлекеттік табиғи резерватында көктемде Ресейден жеткізілген төрт амур жолбарысын бейімдеу жұмыстары жалғасып жатыр. Осы уақыт бойы жануарлар мамандардың жіті бақылауында болып, мінез-құлқы, денсаулық жағдайы мен бейімделу барысы күн сайын тексеріліп жатыр.

Экология министрлігі мәліметінше, бақылау мен ветеринарлық тексерістер нәтижесі бойынша төрт жолбарыстың да физикалық жағдайы жақсы.

"Төрт амур жолбарысын бейімдеу процесі сәтті әрі бекітілген жоспарға сәйкес жүріп жатыр. Жүргізілген бақылаулар мен ветеринарлық тексерулердің қорытындысы бойынша барлық төрт жолбарыстың физикалық жағдайы жақсы деп бағаланады. Жануарлар тұрақты мінез-құлық, жақсы тәбет және жоғары белсенділік танытып жатыр", - деп хабарлады министрлік баспасөз қызметі.

Ведомство мәліметінше, екі ересек жолбарыс бейімделудің негізгі кезеңдерінен сәтті өткен. Олар табиғи мінез-құлқын сақтап, аң аулау дағдыларын сенімді көрсетуде және барлық негізгі көрсеткіш бойынша оң динамика байқалады.

Instagram-дағы бұл жарияланымды көру

@minecology_kz жарияланымнан

Екі жас жолбарыстың да жағдайы жақсы. Олардың дамуы жас нормаларына сай, салмақ қосуды жалғастырып жатыр, қоректенуі жақсы және жаңа жағдайларға байыппен бейімделіп келеді. Мамандар ешқандай ауытқу немесе денсаулыққа қатысты мәселелерді анықтаған жоқ.

Жолбарыстар еркіндікке жіберілмес бұрын соңғы сынақтардан өтіп жатыр

Жолбарыстарды табиғи ортаға жіберу туралы шешім қабылдамас бұрын, мамандар ересек жануарлардың өз бетінше өмір сүруге дайындығын бағалайды. Ол үшін олардың азық табу қабілеті, сондай-ақ адамға реакциясы тексеріледі.

Министрлік ересек жолбарыстар қазірдің өзінде жақсы нәтиже көрсетіп отырғанын атап өтті.

"Жүргізілген сынақтар қорытындысы бойынша екі ересек жолбарыс та жақсы нәтиже көрсетіп жатыр. Олардың физикалық жағдайы жақсы деп бағаланады, ал мінез-құлқы жабайы жануарлардың әрекетіне толық сәйкес келеді. Мамандар адамнан қашу реакциясы тұрақты екенін растады: адамдар қоршауға жақындағанда жолбарыстар алшақтауды жөн көреді, сондай-ақ агрессия немесе қақтығысты мінел-құлық белгілерін көрсетпейді", - деп хабарлады ведомство.

Министрлік бейімделу кезеңінде жануарлардың адаммен тікелей байланысы толықтай шектелгенін ерекше атап өтті. Жолбарыстар санасында адам мен азық көзі арасында байланыс орнамас үшін қоректендіру қашықтан жүргізіледі. Бұл тәсіл реинтродукцияның сәтті өтуінің міндетті шарттарының бірі болып саналады.

Жолбарыстар алдағы айда еркіндікке жіберілуі мүмкін

Оң нәтижелерге қарамастан, түпкілікті шешім әлі қабылданған жоқ. Алда жануарларды қосымша тестілеу күтіп тұр, соның қорытындысы бойынша сарапшылар тобы олардың өз бетінше өмір сүруге дайындығын анықтауы тиіс.

"Бүгінде ересек жолбарыстарды еркіндікке жіберу мәселесі қарастырудың соңғы кезеңінде тұр. Ағымдағы оң нәтижелер сақталып, бағалаудың қорытынды кезеңдері сәтті өтсе, олар алдағы айда табиғи ортаға жіберілуі мүмкін. Дегенмен нақты күн қарастырылған барлық рәсім аяқталып, мамандардың тиісті қорытындысы алынғаннан кейін ғана белгіленеді", - деп хабарлады Экология министрлігінің баспасөз қызметі.

Егер сарапшылар жануарларға қосымша дайындық қажет деп тапса, олар бейімдеу қоршауында қалдырылады.

Instagram-дағы бұл жарияланымды көру

@minecology_kz жарияланымнан

Жолбарыстар қайда мекендейді?

Шешім оң болған жағдайда, ересек жолбарыстар Алматы облысының Балқаш ауданындағы "Іле-Балқаш" мемлекеттік табиғи резерваты аумағына жіберіледі.

Министрлік бұл аумақ қолайлы табиғи жағдайы мен жеткілікті жемшөп базасы арқасында Орталық Азияда жолбарыс популяциясын қалпына келтіру үшін ең әлеуетті аймақтардың бірі болып саналатынын атап өтті.

2026 жылдың басында резерват аумағы 35 мың гектардан астамға ұлғайтылды. Қазіргі уақытта оның ауданы 450 252,67 гектар, бұл мамандардың бағалауынша, тұрақты популяцияның қалыптасуы үшін қосымша жағдай жасайды.

Жолбарыстар еркіндікке жіберілгеннен кейін тұрақты ғылыми бақылауда болады. Жануарларға олардың қозғалысын нақты уақыт режимінде қадағалауға мүмкіндік беретін спутниктік GPS-қарғыбаулар тағылады.

"Мониторинг жүйесі жануарлардың буферлік аймақтарға немесе елдімекендерге жақындауын автоматты түрде тіркейді, содан кейін қажетті шараларды қабылдау үшін ақпарат дереу жауапты мамандарға жіберіледі. Бақылау резерваттың мониторинг орталығы арқылы тәулік бойы жүргізіледі, ал қажет болған жағдайда қақтығысқа қарсы топтар жұмылдырылып, аумақты патрульдеу күшейтіледі", - деп түсіндірді министрліктегілер.

Мамандардың айтуынша, жолбарыстар үлкен қашықтықтарды бағындыруға қауқарлы, алайда олар еркіндікке жіберілгеннен кейін резерват аумағы мен іргелес жатқан табиғи мекендерді біртіндеп игереді деп күтіледі.

Тұрғындар қауіпсіздігі қалай қамтамасыз етіледі?

Экология министрлігі жергілікті тұрғындардың қауіпсіздігі мәселесіне ерекше көңіл бөлінетініне сендірді.

Ықтимал қақтығыстардың алдын алу үшін резерватта қақтығысқа қарсы топ құрылды, оның мамандары жолбарыстарды үркітуге және қажет болған жағдайда оларды ұстап, жансыздандыруға үйретілген.

Спутниктік және радиоқарғыбаулардан бөлек, халықты құлақтандыру жүйесі жұмыс істейді. Егер жолбарыс үйге немесе елдімекенге бес шақырымға жуық қашықтыққа жақындаса, ол тұрғындарға жеке хабарлама жібереді.

2025 жылдың мамырында тұрғындар үшін жоба туралы ақпарат алуға және жолбарыстардың пайда болуына қатысты сұрақ қоюға болатын жедел желі ашылды.

Сондай-ақ халықаралық ұйымдардың қолдауымен өтемақы табыны құрылды. Егер жолбарыстың кесірінен үй жануарлары зардап шексе, иелері өтемақы ала алады.

Instagram-дағы бұл жарияланымды көру

@minecology_kz жарияланымнан

Нидерландтан келген жолбарыстар өсіру бағдарламасында қалады

Ресейден әкелінген төрт жануардан бөлек, бұған дейін Қазақстанға Нидерландтан екі жолбарыс жеткізілген болатын. Олардың алдағы жағдайы өзгеше болады.

Министрлік мәліметінше, бұл жануарлар хайуанаттар бағында өскендіктен, оларды жабайы табиғатқа жіберуге болмайды. Олардың негізгі міндеті - өсіру бағдарламасына қатысу.

Егер мамандар олардан ұрпақ ала алса, жолбарыс мойнақтары халықаралық стандарттар бойынша арнайы дайындықтан өткеннен кейін келешекте табиғи ортаға жіберілуі мүмкін. Мамандар сәтті ұрпақ алу ықтималдығын шамамен 50 пайыз деп бағалап отыр.

Қазіргі уақытта екі жолбарыс та ұстау жағдайларына толық бейімделді, физикалық жағдайлары өте жақсы және күн сайын мамандардың бақылауында болады.

Instagram-дағы бұл жарияланымды көру

@minecology_kz жарияланымнан

Жолбарыстарды алдағы уақытта жеткізу туралы не белгілі?

Қазақстанға амур жолбарыстарын алдағы уақытта жеткізу мәселесі әзірге ашық күйінде қалып отыр.

Экология министрлігі алдымен бағдарламаның ағымдағы кезеңін аяқтап, ересек жануарларды еркіндікке жіберу және олардың табиғи ортаға қалай бейімделетінін бағалау қажеттігін хабарлады.

Сондықтан 2026–2030 жылдар кезеңіне арналған нақты мерзімдер, жаңа жануарлардың ықтимал саны және оларды әкелу көздері әзірге белгісіз және жобаны іске асырудың келесі кезеңдерінде қарастырылады.

Еске сала кетейік, көктемде Қазақстанға Ресейден төрт амур жолбарысы реинтродукция бағдарламасы аясында жеткізілді. Жануарлар Хабаровск өлкесінің жабайы табиғатынан ұсталып, Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2025 жылғы қарашадағы Ресейге жасаған мемлекеттік сапары кезінде қол жеткізілген уағдаластықтарға сәйкес Қазақстанға берілді. Жоба Орталық Азияда жолбарыс популяциясын - Қазақстан аумағында 70 жылдан астам уақыт бұрын жойылып кеткен түрді қалпына келтіруге бағытталған.

Instagram-дағы бұл жарияланымды көру

@minecology_kz жарияланымнан

Мән-жайы

Қазақстанда Тұран жолбарысын қалпына келтіру жобасы 2018 жылдан бастап WWF және БҰҰДБ халықаралық табиғат қорғау ұйымдарының қолдауымен жүзеге асырылып жатыр. Сол жылы Алматы облысында ауданы 415 мың гектардан асатын "Іле-Балқаш" мемлекеттік табиғи резерваты құрылды, онда жыртқыштардың өмір сүруіне қолайлы экожүйені қалпына келтіру жұмыстары жүргізіліп жатыр.

Биологтардың халықаралық тобы жүргізген генетикалық зерттеулер жобаның ғылыми негізі болды. Зерттеулер жойылып кеткен Тұран жолбарысы мен Ресей аумағында мекендейтін қазіргі амур жолбарысының жақын туыстығын растады. Бұл амур жолбарыстарын пайдалана отырып, реинтродукция бағдарламасын бастауға мүмкіндік берді.

2024 жылғы қыркүйекте Қазақстанға Нидерландтан алғашқы екі амур жолбарысы - Богдан мен Кума әкелінді. Жануарлар Іле-Балқаш резерватына орналастырылды. Жолбарыстар сәтті бейімделіп, шағылыса бастады, бұл жануарлар үшін жағдайдың қолайлы екендігінің маңызды белгісі болып саналады. 2025 жылғы желтоқсанда Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев жолбарыстардың жағдайы тұрақты жақсы деп бағаланатынын айтты.

2025 жылғы қарашада Қазақстан мен Ресей амур жолбарыстарын әкелу және бейімдеу бойынша бірлескен жоспарға қол қойды. Ресей тарапы Қазақстанға тағы төрт жолбарысты өтеусіз береді.

Бұған дейін Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев биоалуантүрлілікті қалпына келтірудің бір бөлігі ретінде жолбарысты қайтару маңызды екенін айтқан болатын.

Тағы оқыңыз: Қарағанды хайуанаттар бағында амур жолбарыстары дүниеге келді

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Жазылу