Қазақстанда деректердің жаппай тарауына қатысты қылмыстық жауапкершілік енгізілмек

Қазақстанда дербес деректердің жаппай тарауына қатысты қылмыстық жауапкершілік енгізу мәселесі қарастырылып жатыр, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне сілтеме жасап.

Қазақстанда дербес деректердің жаппай тарауына қатысты қылмыстық жауапкершілік енгізу мәселесі қарастырылып жатыр, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне сілтеме жасап.

Не болды?

Наурызда өткен үкімет отырыстарының бірінде премьер-министрдің орынбасары – жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев Қазақстанда деректерді қорғаудың заманауи құралдарын, соның ішінде бүркемелеу мен хештеу енгізу жоспарланып отырғанын айтты. Сондай-ақ ведомство мемлекеттік базалардан деректерді жүктеп алуды шектемек.

Мәдиевтің айтуынша, мынадай шаралар жоспарланып отыр:

дербес деректерді жаппай таратқаны үшін қылмыстық жауапкершілікті енгізу; әкімшілік айыппұлды 5000 АЕК-ке дейін (2026 жылы 21,6 миллион теңге) арттыру.

Tengrinews.kz редакциясы толығырақ мәлімет алу үшін министрлікке сауал жолдады.

Министрлік жауабы

Деректердің жаппай тарауына қатысты қылмыстық жауапкершілік расында енгізілуі мүмкін: тиісті норманы Қылмыстық кодекстің 147-бабына енгізу көзделген, бұл бап жеке өмірге қолсұғылмаушылықты және дербес деректер туралы заңды бұзғаны үшін жазаны қарастырады.

"Дербес деректер жаппай тарағаны үшін қылмыстық жауапкершілік енгізу мәселесі қарастырылып жатыр. Мәселе Қылмыстық кодекстің дербес деректерді заңсыз жинау мен тарату үшін жауапкершілікті қарастыратын 147-бабындағы қолданыстағы нормаларды бұзудың жаппай сипаты үшін санкцияларды көрсете отырып толықтыру туралы болып отыр. Санкциялардың нақты параметрі заңнамалық түзетулер аясында айқындалады", - делінген министрлік жауабында.

Яғни, қазіргі уақытта 147-бапта деректердің жаппай тарау сипаты туралы айтылмаған: түзетулерді әзірлеушілер дәл осы тұсын енгізбек. Қылмыстық жазаның нақты қандай болатыны әзірге белгісіз.

Айыппұл да өседі. Дербес деректерді қорғау талаптарын бұзуы мүмкін тұлғаларға расында 21 миллион теңгеден астам айыппұл салынуы мүмкін. Бірақ ведомство мәліметінше, бұл мәселе мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп әлі де пысықталады.

Қазіргі уақытта Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс (79-бап) аясында дербес деректер туралы заңды бұзғаны үшін ең жоғары айыппұл 2000 АЕК (8,6 миллион теңге) болады. Бұл санкция ірі бизнес субъектілеріне арналған; басқа санаттар үшін айыппұл төменірек.

Министрлік мемлекеттік базалардан қандай деректерді жүктеп алуға тыйым салынатынын хабарламады. Тек дербес деректерді жүктеп алуды шектеу жоспарланғаны белгілі.

"Ақпараттық жүйелерді интеграциялауға басымдық беріледі, ал заңда нақты айқындалған жекелеген жағдайларды қоспағанда, деректерді жүктеп алуға тыйым салынады", - делінген жауапта.

Қазіргі уақытта түзетулер әзірлену және келісу сатысында. Цифрлық даму министрлігімәліметінше, олар дербес деректерді қорғау туралы конституциялық норманың қисынды жалғасы ретінде әзірленген, ал тағы бір бөлігі (нақты қайсысы екені көрсетілмеген) депутаттық бастама аясында дайындалған.

Еске сала кетейік, азаматтардың дербес деректерін заңсыз жинаудан, өңдеуден, сақтаудан және пайдаланудан, соның ішінде цифрлық технологияларды қолданудан қорғау туралы норма жаңа Конституцияға енгізілді, ол 1 шілдеден бастап күшіне енеді.