Қазақстанда кредит қайта кешіріле ме

Оның айтуынша, банк пен микроқаржы ұйымдарындағы проблемалық қарыз алушылардың үлесі әлі де жоғары болып отыр.

"Өткен жылы біз проблемалық кредиттерді коллекторлық агенттіктерге сатуға мораторий енгіздік. Соның салдарынан банктер мен микроқаржы ұйымдарында проблемалық берешек өсіп келеді, бірақ бұрын осындай несиелер сатылып келген коллекторлық агенттіктерде қарыз алушылар саны екі еседен астам қысқарды. Неліктен бұны айтып отырмын? Өйткені енді банктер мен микроқаржы ұйымдары проблемалық берешекті қайта құрылымдауға міндетті", - деді Мәдина Әбілқасымова.

Ол табысы бар, бірақ уақытша қиындыққа тап болған адамға ыңғайлырақ төлем кестесін ұсыну заңмен тікелей көзделгенін айтты.

"Маусым айында біз бірқатар өзгерістер қабылдадық: жекелеген азаматтар санаты үшін төлемді кейінге қалдыру мерзімі және қайта құрылымдаудың бірыңғай ережелері бекітілді. Неліктен қарыздарды коллекторларға сатуға мораторийді ұзарту маңызды? Себебі несиені берген банктер мен МҚҰ-лар өздері берешекті реттеумен айналысуы керек. Коллекторлардың қайта құрылымдау жүргізуге қаржылық мүмкіндігі жоқ. Сонымен қатар, біз банктерді несие берер алдында тәуекелдерді алдын ала бағалауға және қарызды қайта құрылымдау жөніндегі өтініштерді қарайтын арнайы бөлімшелер құруға міндеттейтін жүйе қалыптастырып жатырмыз", - деді агенттік басшысы.

Мәдина Әбілқасымованың айтуынша, бұл төлем қабілетті азаматтар үшін негізгі құралдардың бірі.

"Екінші маңызды тетік – жеке тұлғалардың банкроттығы туралы заң. Бұл заң қабылданғаннан кейін кейбір кемшіліктер анықталып, бірнеше рет түзетулер енгізілді. Мысалы, бұрын азаматқа кейінгі 12 айда банкпен берешегін реттеуге тырысқаны туралы анықтама қажет еді. Енді 2025 жылға дейін берілген барлық проблемалық несие бойынша бұл талап алынып тасталды. Кейбір қарыз алушылардың берешек мерзімі 5-10 жылдан асып кеткен – олардың төлем қабілетін қалпына келтіру мүмкін емес екені түсінікті. Мұндай адамдар үшін банкроттық рәсімі арқылы қарызды жеңілдетілген тәртіппен есептен шығару қарастырылған", - деді ол.

Сондай-ақ, Әбілқасымова Қаржы министрлігімен бірлесіп, проактивті есептен шығару тетігін әзірлеп жатқанын айтты:

"Барлық азамат өз құқықтарын біле бермейді. Сондықтан біз оларға push-хабарламалар арқылы қарызды есептен шығару мүмкіндігі туралы ескерту жіберуді жоспарлап отырмыз. Бұл адамдарға өз уақытында рәсімді пайдаланып, борыштан құтылуға көмектеседі".

Оның айтуынша, тағы бір жол – банктердің өз еркімен қарызды кешіруі.

"Жыл сайын ондаған мың адамның берешегі кешіріледі, негізінен бұл – әлеуметтік тұрғыдан осал азаматтар. Ал жаңа кредиттік амнистияға келсек, ол тек мемлекеттік қаражат есебінен жүзеге асырылады. Алайда 2019 жылғы амнистиядан кейін қарызы кешірілген кейбір азаматтар қайтадан мерзімін өткізіп алды. Бұл моральдық тәуекел туғызады – яғни әр 5–6 жыл сайын қарыз қайта кешіріледі деген үміт пайда болып, төлем тәртібін бұзады. Сонымен қатар, амнистия бюджетке үлкен салмақ түсіреді. Сол себепті қазір бұл нұсқа қолдау таппай отыр. Біз баламалы тәсілдерге – қайта құрылымдау, банкроттық және проактивті есептен шығаруға басымдық бердік. Негізгі мақсат – қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын барынша қорғау", - деді Мәдина Әбілқасымова.