Қазақстанда мобильді аударымдарды бақылау шарттары өзгерді: жаңа шек 1 557 000 теңге

Фото: freepik.com

2026 жылғы 10 қарашадан бастап Қазақстанда жеке тұлғалардың мобильді аударымдарын бақылау ережелері өзгереді. Қаржы министрлігі салық органдарының назарын аударуы мүмкін ақша түсімдерінің шекті мөлшерін үш ай ішінде 1 020 000 теңгеден 1 557 000 теңгеге дейін көтерді.

Тиісті өзгерістер Қаржы министрінің 2026 жылғы 23 қазандағы бұйрығымен енгізілді. Құжат 28 қазанда Әділет министрлігінде тіркелді.

Негізгі жаңашылдық жеке банктік шотқа түсетін қаражаттың мөлшеріне қатысты. Белгіленген шектен асқан жағдайда, мұндай түсімдер кәсіпкерлік табыстың белгілері бар операциялар ретінде қарастырылуы мүмкін.

Шекті мөлшер бірден 537 мың теңгеге өсті

Бұған дейін салықтық бақылау кезінде ескерілетін ақша түсімдерінің сомасы ең төменгі жалақы мөлшеріне (ЕТЖ) байланысты болатын.

2026 жылы оның мөлшері 85 мың теңгені құрайды. Сондықтан қолданыстағы шек 12 ЕТЖ немесе 1 020 000 теңге болған.

Енді есептеу үшін айлық есептік көрсеткіш (АЕК) пайдаланылады.

Жаңа шек 360 АЕК немесе 2026 жылы 1 557 000 теңге болады.

Осылайша, сома 537 мың теңгеге, яғни шамамен 53 пайызға артады.

Салық органдары қандай аударымдарды бақылайды?

Ақшалай шектің көтерілуіне қарамастан, қалған талаптар өзгеріссіз қалды.

Жеке банктік шотқа түсетін қаражат салық органдарының назарын аударуы үшін төмендегі үш шарт бір мезгілде орындалуы керек:

Ақша жіберушілер саны: қатарынан үш күнтізбелік айдың әрқайсысында ақша 100 немесе одан да көп түрлі жеке тұлғадан түсуі керек.

Кезең: мұндай түсімдер қатарынан үш ай бойы тіркелуі тиіс.

Жалпы сома: көрсетілген кезеңде шотқа 1 557 000 теңгеден астам қаражат түсуі керек.

Егер осы шарттардың кем дегенде біреуі орындалмаса, аударымдар мәліметтерді салық органдарына беру үшін белгіленген критерийлерге сәйкес келмейді.

Бұл ретте әңгіме бір аударымның сомасына қойылатын шектеу туралы емес, үш айдағы жалпы түсім көлемі туралы болып отыр.

Мысал: қандай жағдайда салық органдары аударымдарға назар аударуы мүмкін?

Қазақстан азаматы тауар немесе қызмет сатып алушылардан жеке банк картасына ақша алады деп болжап көрейік.

Қаңтарда оған 120 түрлі адамнан, ақпанда 105 адамнан, ал наурызда 130 адамнан ақша аударылды.

Егер осы үш айдағы жалпы түсім 1 557 000 теңгеден асса, операциялар мәліметтерді салық органдарына беру критерийлеріне сәйкес келеді.

Ал, мысалы, ақпанда ақша тек 80 адамнан түссе, міндетті шарттардың бірі орындалмайды.

Ақша жіберушілер саны белгіленген талапқа сай болғанымен, жалпы түсім сомасы белгіленген шектен аспаған жағдайда да солай болады.

Туыстар мен достарға ақша аударуға тыйым салынбайды

Мемлекеттік кірістер комитеті бұған дейін мобильді аударымдарды бақылау тіркелмеген кәсіпкерлік қызмет пен жасырын кірістерді анықтауға бағытталғанын түсіндірген болатын.

Туыстар, достар мен таныстар арасындағы кәдімгі ақша аударымдары өздігінен салық салынатын табыс болып саналмайды.

Бұл, мысалы, ақшалай сыйлықтарға, ата-анаға немесе балаларға көрсетілетін көмекке, қарызды қайтаруға және ортақ шығындарға қатысты.

Аударымдар белгіленген критерийлерге сәйкес келгеннің өзінде, бұл адамның заң бұзғанын немесе автоматты түрде салық төлеуге міндетті екенін білдірмейді.

Алдымен салық органдары ақша түсімдерінің сипатын анықтауы керек.

Салық органынан хабарлама келсе, не істеу керек?

Егер салық органдары тіркелмеген кәсіпкерлік қызметтің белгілерін анықтаса, азаматқа хабарлама жіберілуі мүмкін.

Мұндай жағдайда ақшаның қайдан түскенін түсіндіру немесе түсімдер шынымен кәсіпкерлік табысқа байланысты болса, анықталған заңбұзушылықтарды жою қажет.

Атап айтқанда, аударымдардың жеке сипатта болғанын растауға немесе қажет болған жағдайда кәсіпкерлік қызметті тіркеп, салық міндеттемелерін орындауға болады.

Көп мөлшерде ақша аударымдарын алу өздігінен банк шотының автоматты түрде бұғатталуына әкелмейді.

Банктер мәліметтерді қалай береді?

Өзгерістер банктердің ақпарат беру тәртібін де нақтылайды.

Ол үшін Smart Data Finance (SDF) цифрлық жүйесін пайдалану көзделген. Банктер осы жүйе арқылы жеке тұлғалардың шоттарына түскен жалпы қаражат туралы мәліметтерді жібереді.

Техникалық ақаулар болған жағдайда деректерді ілеспе хатпен бірге электрондық жеткізгіште беру тәртібі қарастырылған.

Мұндай жағдайларда белгіленген талаптар сақталған жағдайда ақпарат беру мерзімі бес жұмыс күніне ұзартылуы мүмкін.

Жаңа ережелер қашан күшіне енеді?

Өзгерістер 2026 жылғы 10 қарашадан бастап күшіне енеді.

Осы күннен бастап кәсіпкерлік табыс белгілерін анықтау кезінде жаңа шек – 360 АЕК қолданылады.

Көрсеткіш АЕК мөлшеріне байланысты болғандықтан, алдағы жылдары теңгемен есептелетін сома айлық есептік көрсеткіштің белгіленген мөлшеріне қарай өзгеріп отырады.

Кеше, 14:56