Қазақстанда темекі шегетіндердің үлесі 15% ға дейін төмендеді

АСТАНА, 29 шілде – Sputnik. Қазақстанда темекі өнімдерін өндіру көлемі күрт артқанмен, елде темекі шегетіндердің үлесі 15%-ға дейін төмендеді, деп жазды Energyprom.kz.

2026 жылдың қаңтар-маусым айларында елде 14,2 млрд сигара, черут, сигарилла, темекі және папирос шығарылды. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 35,2%-ға көп.

2024 жылдың қаңтар-маусымында өндіріс көлемі 7,6 млрд дана болса, 2025 жылы 10,5 млрд данаға жетті. Ал 2016 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда өндіріс 69%-ға өсті.

2026 жылдың қаңтар–мамыр айларында қазақстандық фабрикалар темекі мен папиросқа деген сұраныстың (ішкі нарықтағы өткізу мен экспортты қоса алғанда) 89,9%-ын қамтамасыз етті. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 73,5% болған.

Өндірілген өнімнің негізгі бөлігі экспортқа бағытталды. 2026 жылдың қаңтар-мамырында шетелге 6,7 млрд дана темекі мен папирос жөнелтілді. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 3,7 есе көп. Ал ішкі нарықтағы өткізу көлемі керісінше 39,9%-ға төмендеп, 5,8 млрд дана болды.

"Өндіріс көлемі артқанына қарамастан, Қазақстанда темекі шегетіндердің үлесі азайып келеді. 2026 жылғы мәлімет бойынша 15 жастан асқан халықтың 15,1%-ы темекі шегеді. 2025 жылы бұл көрсеткіш 17,5%, 2024 жылы – 20,7%, 2023 жылы – 19,4% болған", - деп жазды портал.

Электронды темекі қолданатындардың үлесі бір жыл ішінде 0,5%-дан 0,4%-ға дейін төмендеді. IQOS және glo секілді темекіні қыздыру жүйелерін халықтың 0,9%-ы пайдаланады. Өткен жылы бұл көрсеткіш 1,2% болған.

Темекі шегушілердің үлесі Қазақстанның барлық өңірінде жүргізілген 12 мың үй шаруашылығын іріктеп зерттеу нәтижесінде есептелді. Сауалнамаға әр үй шаруашылығынан 15 жастан асқан бір адам қатысқан.

"Бүгінде ерлердің 30,5%-ы, әйелдердің 4,9%-ы темекі шегеді. 2025 жылы бұл көрсеткіштер тиісінше 34% және 5%, ал 2024 жылы 39,8% және 7,6% болған", - дейді мамандар.

Электронды темекіні ерлердің 0,5%-ы, әйелдердің 0,3%-ы қолданады. IQOS және glo жүйелерін ерлердің 1,3%-ы, әйелдердің 0,6%-ы пайдаланады. Бұл көрсеткіштер де өткен жылмен салыстырғанда төмендеген.

2026 жылдың маусым айында сүзгісі бар темекінің бағасы бір айда 0,1%-ға арзандады. Мамырда баға өзгермесе, сәуірде 0,3%-ға, наурызда 0,2%-ға өскен. Биылғы ең жоғары айлық өсім ақпанда тіркеліп, 4,7%-ды құрады.

Темекі бағасының жылдық қымбаттау қарқыны қатарынан төртінші жыл баяулап келеді. 2022 жылдың маусымында темекі бағасы бір жыл бұрынғыдан 18,5%-ға, 2023 жылы – 17,3%-ға, 2024 жылы – 15,8%-ға, 2025 жылы – 13,9%-ға жоғары болды.

Осылайша, темекі өнімдерін өндіру көлемі рекордтық деңгейде артқанымен, ішкі нарықтағы сатылым көбейген жоқ. Керісінше, ел ішінде темекіге сұраныс азайып келеді. Сондықтан өндірушілер өнімнің басым бөлігін шетелге экспорттап отыр. Алдағы уақытта өндірістің өсуі де экспорт көлемі мен сыртқы нарықтағы сұранысқа тікелей байланысты болады.