Қазақстандықтарға автонесие беруді жеңілдетпекші Ұлттық банк төрағасының түсініктемесі

Қазақстандықтар үшін автонесие алу жеңілдеуі мүмкін. Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов борыш жүктемесі коэффициенті бойынша шектеуді алып тастау туралы ұсынысқа пікір білдірді, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.

Қысқаша мән-жайы

21 шілдеде өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев ведомство автокөлікті несиеге сатып алуды жеңілдеткісі келетінін мәлімдеді. Ол үшін автонесие беру кезінде борыш жүктемесі коэффициентін алып тастау және жеке тұлғалар үшін автолизингті дамыту ұсынылған болатын.

Анықтама: Борыш жүктемесінің коэффициенті – бұл несиенің барлық түріне қолданылатын әмбебап көрсеткіш. Әрбір азамат қарыз алушы болып табылады. Кез келген адамның тұтынушылық несиесі, автонесиесі, ипотекасы немесе басқа да қарыз түрлері болуы мүмкін. Қалай болғанда да, жалпы борыш жүктемесі несиенің барлық түрі бойынша есептеледі.

Күрт өсім және қарыз сапасының нашарлауы

Ұлттық банк басшысы кейінгі жылдары автонесие нарығы стандартты тұтынушылық қарыздардан да асып түсіп, өте жоғары қарқынмен өсіп жатқанын атап өтті.

Алайда берілген несие көлемімен қатар проблемалық берешектер үлесі де артып барады.

"Өсім өте қарқынды. Кейінгі үш жылда автонесие портфелінің өсімі шамамен 60 пайыз болды. Тұтынушылық несиелер 30 пайызға, ал автонесиелер шамамен 60 пайызға өсіп жатыр. Сонымен қатар, несиелердің сапасы біршама нашарлап барады. Несиелердің шамамен 5,7 пайызы үшінші кезеңде тұр, кейбір несиелерді банктер есептен шығара бастады. Біз бұл жағдайдың бәрін көріп, бақылап отырмыз", – деді Тимур Сүлейменов.

Көлік сатып алушы үшін басты қауіп неде?

Қарыз алушының табысына қарамай автонесие берудің басты қаупі – төлем қабілетсіздігі кезіндегі қаржылық тұзақ. Егер адам төлемді өтей алмаса, көлікті сату банк алдындағы қарызды толық жабуға кепілдік бермейді, деп түсіндірді Сүлейменов.

"Көлікті 10 миллион теңгеге алып, бір жыл төледіңіз делік, кейін жұмыстан айырылу немесе басқа да жағдайларға байланысты төлей алмай қалдыңыз. Көлігіңізді қалдық құны бойынша, айталық, 5–7 миллион теңгеге алып қояды, бірақ банк алдында әлі де 3–5 миллион теңге қарызыңыз қалады және оны ары қарай төлеуге мәжбүр боласыз", – деп түсіндірді Ұлттық банк төрағасы.

Тимур Сүлейменов мұндай жағдайлардың алдын алу және халықтың шамадан тыс несиеленуін болдырмау үшін пруденциалдық реттеу құралы бар екенін қадап айтты.

Жеңілдіктер уақытша болды: қарыз алушыларды не күтіп тұр?

БЖК бойынша жеңілдік режимі автоөндірісті ынталандыру үшін енгізіледі, бірақ ол мерзімсіз әрекет ете алмайды. Тимур Сүлейменовтің айтуынша, шектеулерді қайта енгізудің негізгі мерзімі – 2027 жылдың 1 қаңтары, алайда түпкілікті шешім банктер мен азаматтардың іс-әрекетіне байланысты болмақ.

"Бірнеше жыл бұрын, шамамен үш жыл бұрын, отандық автоөндірісті қолдау мақсатында автокөлікке қатысты БЖК жойылған болатын, ал жаңа көліктер үшін айтарлықтай төмендетілді. Сондықтан біз автонесие портфелінің өсуін және оның сапасын жіті қадағалап отырмыз... Бұл уақытша болуы тиіс жеңілдік еді. Оның қашан және қандай форматта жойылатынын мұқият қараймыз", – деді спикер.

Ол түпкілікті форматтың (қатаң немесе жұмсақ) нарық динамикасына қарай анықталатынын қосты: егер несие портфелінің сапасы жақсарып, өсім қарқыны тұрақталса, Ұлттық банк бұл жағдайларды ескереді.

Қазір Қазақстанда автонесие рәсімдеу кезінде уақытша жеңілдіктер қолданылады. 2026 жылдың аяғына дейін банктер жаңа автомобильдерге, сондай-ақ бірқатар шарт орындалған жағдайда ескі көліктерге несие бергенде борыш жүктемесінің коэффициентін (БЖК) есептемейді. Осыдан кейін жеңілдік мерзімі аяқталуы тиіс.

Өнеркәсіп министрлігі БЖК-ны алып тастау автонесиені қолжетімді етіп, отандық автоөндірісті қолдайтынын бірнеше рет мәлімдеген болатын.

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі бұған дейін, егер қолданыстағы жеңілдік ұзартылмаса, 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап автонесие беру кезінде борыш жүктемесі коэффициенті қайтадан ескеріле бастайтынын хабарлаған.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Жазылу