Автонесие тым жылдам өсіп жатыр Ұлттық банк бұның немен аяқталуы мүмкін екенін айтты

Ұлттық банк 2025 жылғы қаржылық тұрақтылық туралы есебінде автонесие портфелі сапасының "кейінге қалдырылған нашарлауына" алғышарттар қалыптасқанын атап өтті. Реттеуші мұны сегменттің бірнеше жыл бойы қарқынды өсуімен, несиелеу мерзімдерінің ұзаруымен және сұраныстың қымбатырақ автокөліктерге қарай аусуымен байланыстырады, деп хабарлайды Tengri Auto.

Ипотекамен теңесетін өсім

2025 жылы автонесие нарығы қарқынды өсуін жалғастырды. Егер 2023 жылы автокөлікке несие беру 1,4 триллион теңгені құраса, 2024 жылы ол 1,8 триллион теңгеге жетті, ал 2025 жылы шамамен 2,4 триллион теңге болды. Ұлттық банктің мәліметінше, бұл көлем "тиісті кезеңдегі ипотека беру көлемімен деңгейлес".

2023–2025 жылдар аралығында автонесие портфелі 2 еседен астам өсіп, 4 триллион теңгеден асты. Бұл ретте жеке тұлғаларға берілген несиелердің жалпы көлеміндегі автонесиенің үлесі екі есе - 2023 жылдың бірінші тоқсанындағы 8 пайыздан 2025 жылдың соңында 16 пайызға дейін өсті.

Реттеуші автонесиеге деген тұрақты сұраныс "жаңа автокөліктерге арналған ҚЖК (қарыз жүктеме коэффициенті) бойынша жеңілдіктер мен дилерлік жеңілдікті бағдарламалар арқылы қолдау тауып отырғанын" тікелей көрсетеді. Ұлттық банктің бағалауынша, дәл осы реттеушілік жеңілдіктер автокөлік несиесін беруді ынталандырған.

Дегенмен, есепте "ҚЖК бойынша реттеушілік жеңілдіктермен ынталандырылатын автонесие өсімі осы портфель сапасының кейінге қалдырылған нашарлауына алғышарттар жасайды".

Қауіп ағымдағы мерзім өткен берешекте емес

Ресми статистика әзірге оңтайлы көрінеді: Екінші деңгейлі банктердің (ЕДБ) автонесие портфеліндегі 90 күннен астам мерзімі өткен қарыздардың үлесі 2023 жылдың басындағы 5 пайыздан 2025 жылдың соңына қарай 4,1 пайызға дейін төмендеді. Автонесие сегментінде 3-кезеңдегі қарыздардың үлесі де 6,3 пайыздан 5,3 пайызға азайды.

Алайда Ұлттық банк "NPL90+ көрсеткіші статистикасының жақсаруы автонесие портфелі сапасының жақсарғанын міндетті түрде білдірмейтінін" ескертеді. Бұған теңгерімнен есептен шығарылған қарыздардың статистикасы дәлел: 2023–2025 жылдар ішінде олардың үлесі екі есеге жуық артып, 2,9 пайызға жетті, бұл - талданып отырған кезеңдегі ең жоғары көрсеткіш. Осыны ескерсек, 2025 жылдың соңындағы проблемалық берешек үлесі жоғары деңгейде қалып отыр - ЕДБ барлық автонесие портфелінің 7 пайызы.

Мерзімдер ұзарып, сұраныс қымбат көліктерге ауысып жатыр

Сегменттегі құрылымдық өзгерістер қосымша тәуекелдер тудырып жатыр. Несие беру құрылымында бес жылдан астам мерзімге берілген қарыздар басым - олардың үлесі бүкіл талданған кезеңдегі жылдық көлемнің 60 пайызынан асады. 2026 жылдың басындағы портфельде мұндай қарыздардың үлесі 73,1 пайызды құрады.

Сонымен қатар, сұраныстың қымбатырақ автокөліктерге қарай ауысуы байқалады. 2025 жылы құны 15 миллион теңгеден жоғары автокөліктерге рекордтық 50,7 мың несие берілді, бұл осы санаттағы алдыңғы екі жылдағы несиелердің жалпы санынан көп. Құны 15 миллионнан асатын көліктерге берілген несиелер көлемі 627 миллиард теңгеге жетіп, 2024 жылмен салыстырғанда 157 пайызға артты.

Ұлттық банктің пікірінше, "осы баға сегментіндегі автонесиелердің саны мен көлемінің мұндай күрт өсуі автонесие портфельдері үшін қосымша тәуекелдер тудыруы мүмкін".

Түйін

Реттеушінің бағалауынша, қазіргі динамика - автонесие саны мен көлемінің өсуі, мерзімдердің ұзаруы және қымбат көліктерге деген сұраныс - "қаржылық тұрақтылыққа қосымша тәуекелдер тудырады және қарыз алушылардың несие қабілеттілігіне мұқият мониторинг жүргізу қажеттілігін арттырады".

Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз

Қосу