Блогер Жанәбіловтердің ісі немен аяқталуы мүмкін? Адвокат айтып берді

Астанада блогерлер Ерболат Жанәбілов пен Эльмира Төлегеноваға қатысты қылмыстық іс бойынша сот талқылауы жалғасып жатыр. Оларға заңсыз кәсіпкерлік қызметпен айналысты және қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастырды деген айып тағылып отыр. Ерлі-зайыптыға қандай жаза берілуі мүмкін екенін Tengrinews.kz тілшісі анықтап көрді.

Астанада блогерлер Ерболат Жанәбілов пен Эльмира Төлегеноваға қатысты қылмыстық іс бойынша сот талқылауы жалғасып жатыр. Оларға заңсыз кәсіпкерлік қызметпен айналысты және қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастырды деген айып тағылып отыр. Ерлі-зайыптыға қандай жаза берілуі мүмкін екенін Tengrinews.kz тілшісі анықтап көрді.

Құқықтық салдарлар туралы Павлодар облыстық адвокаттар алқасының адвокаты Дәуренбек Әбдірахманов өз ойын бөлісті.

Заңгердің айтуынша, заңсыз кәсіпкерлік қызмет үшін (Қылмыстық кодекстің 214-бабы) жазаның кең ауқымы қарастырылған: 5 мың АЕК-ке дейін (2026 жылы 21 625 000 теңге) айыппұл, түзеу жұмыстары, 1200 сағатқа дейінгі қоғамдық жұмыстар, мүлкін тәркілей отырып, 5 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеу немесе одан айыру.

"Сондай-ақ, осы бапта ескерту бар: әрекетті алғаш рет жасаған адам залалды өз еркімен өтеген жағдайда қылмыстық жауаптылықтан босатылуы мүмкін", - деп толықтырды Әбдірахманов.

Бұдан бөлек, істе Қылмыстық кодекстің қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) байланысты 218-бабы бар. Бұл баптың санкциясы 3 мыңнан 7 мың АЕК-ке дейін (2026 жылы 12 975 000-нан 30 275 000 теңгеге дейін) айыппұл салуды, не сол мөлшерде түзеу жұмыстарын, не мүлкін тәркілей отырып, 3 жылдан 7 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруды көздейді.

Заңгердің сөзінше, сөз қылмыстардың әртүрлі санаттары туралы:

"Өздеріңіз көргендей, қылмыстың екі құрамы бойынша да баламалы жаза түрлері қарастырылған. Заңсыз кәсіпкерлік қасақана жасалған орташа ауырлықтағы қылмыстар санатына жатса, қылмыстық кірістерді заңдастыру (жылыстату) - қасақана жасалған ауыр қылмыс".

Жаза туралы түпкілікті шешімді сот қабылдайды. Сот үкіміне кінәні мойындау, соттылығының бар-жоғы, жеке басына сипаттама, отбасылық жағдайы, балаларының болуы, залалды өтеу дерегі, жеңілдететін немесе ауырлататын мән-жайлар секілді түрлі жағдайлар әсер етеді.

"Нақты жаза түріне келетін болсақ - кесіп айту мүмкін емес. Жаза тағайындау соттың айрықша құзыретіне жатады және қылмыстық іс материалдарындағы көптеген факторлар мен қорғаныс тактикасына байланысты (...) Жанәбіловтер тек айыппұлмен "құтылып кетеді" деу - бұл сәуегейлік жасаумен бірдей", - деді адвокат.

Сондай-ақ заңгер жазаны кейінге қалдыру мүмкіндігі туралы пікір білдірді.

"Егер Эльмира Төлегенова заңның осы нормасында көрсетілген критерийлерге сәйкес келсе, оған қатысты мұндай кейінге қалдыру шарасы қолданылуы әбден мүмкін", - деп түсіндірді ол.

Жанәбіловтерге бірнеше бап бойынша айып тағылғандықтан, сот қылмыстық құқық бұзушылықтар жиынтығы ережелерін қолданады, деді адвокат.

"Қылмыстық кодекстің 58-бабы 1-бөлігіне сәйкес, қылмыстық құқық бұзушылықтар жиынтығы кезінде сот әрбір құқық бұзушылық үшін жеке жаза тағайындайды, содан кейін жеңіл жазаны неғұрлым ауыр жазамен сіңіру немесе жазаларды толық немесе ішінара қосу арқылы түпкілікті жазаны анықтайды", - деді Дәуренбек Әбдірахманов.

Ол мысал ретінде бір бап бойынша айыппұл, ал екіншісі бойынша бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалуы мүмкін жағдайды келтірді.

"Мысалы, егер 214-бап бойынша айыппұл, ал 218-бап бойынша бас бостандығынан айыру тағайындалса, онда түпкілікті жаза ретінде бас бостандығынан айыру белгіленеді", - деп қорытындылады заңгер.