Қазақстанның инвестициялық ахуалы

Әлемде гео-саяси жағдай ушығып, жаһандық сын-қатерлер көбейсе де Қазақстан шетелдік инвесторлар үшін тартымды мемлекет.

Шетелдік сарапшылардың айтуынша,  инвесторлар үшін біздің елде қолайлы жағдай жасалған. Қалталылар көбіне өңдеу өнеркәсібі, қаржы секторы, көлік, байланыс және энергетика салаларына қаржы құюға ниетті.

Қауіпсіздік, тиімділік және ашықтық. Шетелдік инвесторлар үшін осы үш критерий маңызды. Бұл тұрғыда елімізде инвесторлардың жұмыс істеуіне барынша қолайлы жағдай жасалған. Қазақстандағы инвестициялық климат жоғары деңгейде. Жаһандық сын-қатерлерге қарамастан Қазақстан шетелдік инвесторлар үшін тартымды мемлекет. Биылдың өзінде бірқатар келісімдерге қол қойылып, ірі бастамалар көтерілді. Мәселен, Ақмола облысында бидай өңдеу бойынша заманауи кешен пайда болады. Бұл үшін қытайлық корпорация 1,5 млрд доллар инвестиция құяды. Ал швейцариялық компания  еліміздің агроөнеркәсібіне 700 млн доллар қаржы салады.

Дәулет Увашев, Агро компанияның бас директоры

- Біз өндіретін барлық өнімді Қазақстанда қалдырамыз. Бір бөлігі өңделген күйде экспортталады. Қалған өнім, мәселен, соя концентраты, терең өңделген соя аминоқышқылдары, соя ұнтағы ел ішінде мал азығы ретінде пайдаланылады. Жем-шөп базасын, құрылыс базасын дамытуға ниеттіміз. 

Сонымен қатар тағы бір халықаралық компания 200 млн доллар қаражат бөліп, елде дәрі-дәрмек өндіретін зауыт салмақ. Инновациялық биофармацевтикалық хаб жаңадан бой көтеретін Алатау қаласында алдағы 3 жылда жүзеге асырылады. Құрылыс учаскесі анықталып, жоба инвестициялық штабтың мақұлдауынан өтті. Компания сондай-ақ тұтынушылар үшін дәрі-дәрмек бағасын әр үш жыл сайын шамамен 20%-ға төмендетуге міндеттеме алды. Бұл шығынды экспорт есебінен өтемек.

Николай Земсков, Фармацевтикалық компанияның ТМД мемлекеттері бойынша бас директоры

- Мемлекет басшысының 50% деңгейінде жергілікті дәрілік заттар үлесіне қол жеткізу, дәрілік және биоқауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі тапсырмасы бойынша біз Қазақстан Республикасының Үкіметімен Инвестициялар туралы келісімге қол қоюды күтіп отырған бірлескен кәсіпорын құрдық. Бізге әлеуеті зор, болашақтың қаласы – Алатаудан жер телімі берілді. Қазақстанға инвестиция құю туралы шешімге елдегі инвестициялық климат деңгейі, мемлекет тарапынан қолдау мен преференциялар едәуір әсер етті. 

Ал осы аптаның басты оқиғасы – Вашингтонда өтетін С5+1 саммиті. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев АҚШ-қа барып, Дональд Трамппен кездеседі. Алып экономика АҚШ-пен алыс-беріс  жасау қай ел үшін де тиімді. Мұхиттың арғы жағында жатқан мемлекет тамырын терең жайып, нарықты билеп отыр. Біздің елде Құрама Штаттардың ірі әрі беделді 630 компаниясы жұмыс істейді. Осы уақытқа дейін экономикамызға 100 млрд доллардай инвестиция  құйды. Қазақстан биылғы саммит алаңын бұл жолы да тиімді пайдалануға мүдделі.

Джеффри Пайетт, Халықаралық  сауда саласының сарапшысы, дипломат:

- Қазақстанның жаһандық энергетика нарығындағы айтарлықтай рөлін ескерсек, ал энергия жасанды интеллект дәуірінің басты ресурстарының бірі екенін түсінсек, АҚШ пен Қазақстан арасындағы жоғары технологиялар саласындағы ынтымақтастық одан әрі нығая түсетініне сенімім мол.

Халықаралық сарапшылардың айтуына қарағанда, Орталық Азия мен АҚШ арасындағы саммит аймақтық ынтымақтастыққа жаңа серпін береді. Басқосуда Қазақстан Құрама Штаттармен ірі келісімдер жасауға тиіс. Соның бірі - Америка аса мұқтаж болып отырған сирек металдар. Ал Қазақстанда бұл қазба байлықтың қоры мол. Саммит қамтитын тағы бір мәселе - әуе тасымалы болуы мүмкін. АҚШ-қа қатынайтын тікелей рейс ашылса, экономикалық және туристік байланыс нығаяды. Іскерлік қатынас жеңілдейді. 

Джессика Ниафи, Халықаралық университет профессоры:

- Президент Трамп мыс, уран және сирек металдар бойынша нақты ұсыныстар мен бастамалар көтеруі мүмкін. Бұл, әсіресе, Қазақстан үшін маңызды. Өйткені бұл экспорттық бағыттарды әртараптандыруға жол ашады. Көлік және инфрақұрылым бойынша келісімге келуі мүмкін. Құрама Штаттар теміржол, порттар және кеден жүйесін жаңғыртуға арналған технологиялық және қаржылай қолдау көрсетуі ықтимал. Сондай-ақ азаматтық авиация саласында да келісімдер болады деген болжам бар.

Қазір ел алдында 2029 жылға қарай шетелден 150 млрд доллар тікелей инвестиция тарту мақсаты тұр. Айта кету керек, бұл міндетті іске асыру үшін былтыр Үкімет жанындағы Инвестициялық штабқа туындаған қандай да бір проблемаларды жедел шеше алатын құзырет берілді.

Авторы: Мөлдір Жақан