Қазақстанның қай өңірінде баға қымбаттап жатыр

2026 жылғы тамызда Қазақстандағы жылдық инфляция 9,8%-ды құрады. Шілдеде бұл көрсеткіш 10,2% болған еді. Бағаның айлық өсімі 0,6% деңгейінде қалды. Алайда осы көрсеткіштің ішінде маңызды өзгеріс байқалды: азық-түлік тауарлары бір айда 0,1%-ға арзандады.

Тамыз айы үшін бұл соңғы кемінде бес жылдағы алғашқы теріс көрсеткіш. 2022 жылы азық-түлік бағасы 1,0%-ға қымбаттаған, 2023 және 2024 жылдары баға өзгермеген, ал 2025 жылы 0,5%-ға өскен.

Азық-түлік бағасы инфляцияны төмендетіп отыр

Маусымдық жеміс-көкөніс өнімдерінің арзандауы бағаның төмендеуіне ең көп әсер етті. ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, бір айда картоп 12,3%-ға, тәтті бұрыш 11,9%-ға, қырыққабат 9,7%-ға, жүзім 8%-ға, пияз 7,7%-ға арзандаған.

Алма бағасы 5,1%-ға, сәбіз 5%-ға, лимон 4,7%-ға, қызылша 3,6%-ға төмендеді.

Сонымен қатар бағаның жылдық өсуіне негізгі үлесті әлі де ет және ет өнімдері қосып отыр. Бір жыл ішінде ет пен құс еті 12,9%-ға, шұжық өнімдері 14,3%-ға, қышқыл сүт өнімдері 13%-ға, ірімшік пен сүзбе 10,4%-ға қымбаттады.

Ет пен құс етінің жалпы жылдық инфляцияға қосқан үлесі 1,154 пайыздық тармақты құрады.

Алайда азық-түлік бағасының төмендеуі инфляцияның жалпы бағыты өзгерді дегенді білдірмейді. Тамызда ақылы қызметтер бір айда 1,2%-ға, азық-түлікке жатпайтын тауарлар 0,8%-ға қымбаттады.

Әсіресе киім-кешек бағасы 10,2%-ға, аяқ киім 10,8%-ға, жуғыш заттар 11,3%-ға, бензин 12,8%-ға өсті. Тұрғын үйді жалдау құны бір жылда 17,1%-ға, газ бағасы 20%-ға қымбаттады. Ал суық су, керісінше, 40,9%-ға арзандады.

Баға қай өңірлерде ең жылдам өсіп жатыр?

Тамыз айында жылдық инфляцияның ең жоғары көрсеткіші Солтүстік Қазақстан облысында тіркелді – 12%.

Одан кейін Жетісу облысы – 11,7%, Ақмола облысы – 11,6% және Түркістан облысы – 11,3%.

Сондай-ақ Алматы облысында инфляция 10,7%, Ұлытау облысында 10,6%, Шымкентте 10,4%, Атырау облысында 10,2%, Жамбыл және Қызылорда облыстарында 10%-ды құрады.

Инфляцияның ең төмен деңгейі Қарағанды облысында тіркелді – 8,1%. Алматыда бұл көрсеткіш 8,7%, Павлодар облысында 9%, Батыс Қазақстан облысында 9,1%, Ақтөбе облысында 9,2% болды.

Бұл ретте өңірлердің басым бөлігінде жылдық көрсеткіш бір жыл бұрынғыдан төмен болды. Ең айқын төмендеу Қарағанды облысында байқалды: 2025 жылғы тамыздағы 14,4%-дан 2026 жылғы тамызда 8,1%-ға дейін түсті.

Инфляция бойынша көшбасшы өңірлер неге өзгерді?

Қазір Қазақстандағы өңірлік инфляция жағдайы бір жыл бұрынғыдан айтарлықтай өзгеше. 2025 жылғы тамызда ең жоғары көрсеткіш Ұлытау облысында тіркеліп, 13,6% болған. Ал Қарағанды облысы 14,4% көрсеткішпен екінші орында тұрған.

Бір жылдан кейін Ұлытау облысындағы инфляция 10,6%-ға дейін төмендеді, ал Қарағанды облысында елдегі ең төмен көрсеткіш – 8,1% тіркелді.

Бұл өңірлер арасындағы айырмашылықты бір ғана себеппен, мысалы, халықтың табысы немесе логистикамен түсіндіру мүмкін емес екенін көрсетеді. Бәлкім, бір жыл ішінде бұл облыстарда бағаның өсуіне көбірек әсер ететін тауарлар мен қызметтердің құрамы өзгерген.

Тағы бір маңызды заңдылық – ірі қалалар жоғары инфляция орталығы болудан қалды. Алматыда бағаның өсуі 8,7%, Астанада 9,8% болды. Ал төрт өңірде инфляция 11%-дан асты. Бұл жергілікті биліктің бағаны тұрақтандыру және логистиканы жақсарту бағытындағы жұмысының дұрыс жүргізіліп жатқанын көрсетуі мүмкін.

Ұлттық банк инфляцияның төмендеуін ақша-несие саясаты, теңгенің нығаюы және тұтынушылық белсенділіктің тұрақтануымен байланыстырады. Алайда өңірлер бойынша көрсеткіштер бұл әсердің ел аумағында біркелкі байқалмай отырғанын көрсетеді.