Қазақстанның ТМД мен сауда айналымы $38 млрд жеткен

Былтыр ТМД елдерінде сауда айналымының жалпы көлемі 8 пайызға ұлғайып, 110 млрд долларға жетті. Ал соңғы 5 жылда Қазақстанның Достастық мемлекеттерімен алыс-берісі 1,5 есе өсіп, 38 млрд долларды құрады. Бұл сандарды арттыратын әлі де әлеует бар.

Бүгін Душанбе төрінде өткен ТМД мемлекеттері басшылары кеңесінің отырысында Президент ықпалдастықты нығайту бойынша бірқатар ұсынысын ортаға салды. Қасым-Жомарт Тоқаев: «Арадағы сауда-экономикалық байланыстарды арттыру үшін қызмет көрсету нарықтарына тікелей әрі кедергісіз қолжетімділікті кеңейту қажет», - дейді. Тағы негізгі салалардағы кооперациялық байланыстарды күшейту керек. Бұдан бөлек Мемлекет басшысы Цифрлық шешімдер де енгізу бастамасын көтерді.

Душанбе кешелі бері келелі келіссөздер алаңына айналды. Бүгін 9 елдің лидерлері ТМД мемлекеттер басшыларының кеңесіне жиналды. Мәртебелі меймандарды Эмомали Рахмон қарсы алып, барлығы ортақ суретке түсті.

ТМД - тұрақтылық пен татулықты ту еткен ұйым. Сондықтан жаһандағы қақтығыс, алауыздық сияқты жайттарға жол бермеуді міндеті деп біледі. Осы ретте Қасым-Жомарт Тоқаев геосаяси тұрақсыздық кезеңінде ТМД елдері мен серіктес мемлекеттерді күш біріктіруге шақырды.

Қасым-Жомарт Тоқаев, Қазақстан Республикасының Президенті:

- Қазақстан Екінші дүниежүзілік соғыстың тарихи шындығын бұрмалауға, фашизмді тойтарған Ұлы Жеңістің тарихи маңызын төмендетуге қатысты әрекеттерге қарсы. Халықаралық құқықтың іргесі сөгіле бастағанын, қақтығысқан мемлекеттер арасындағы сенім деңгейі әбден төмендегенін, көзқарастар қайшылығы күшейе түскенін, көпжақты дипломатияның дағдарысқа ұшырағанын, Біріккен Ұлттар Ұйымының бітімгерлік әлеуеті әлсірегенін алаңдаушылықпен қабылдаймыз.

«Келер жылы Тәуелсіз мемлекеттер достастығына 35 жыл толады. Сенім мен өзара қолдауға негізделген бұл ұйым елдер арасындағы стратегиялық серіктестікті дамытуға негізделген. Арадағы алыс-беріс те жақсы деңгейде. Былтыр ТМД елдері сауда айналымының жалпы көлемі 8 пайызға ұлғайып, 110 млрд долларға жетті. Ал соңғы 5 жылда Қазақстанның Достастық мемлекеттерімен алыс-берісі 1,5 есе өсіп, 38 млрд долларды құрады. Бұл сандарды арттыратын әлі де әлеует бар», - дейді Президент. 

Қасым-Жомарт Тоқаев, Қазақстан Республикасының Президенті:

- Өзара тиімді талаптарға сай қызмет көрсету нарықтарына тікелей әрі кедергісіз қолжетімділікті кеңейтуге, бірлескен өндірістерді іске қосуға, негізгі салалардағы кооперациялық байланыстарды күшейтуге баса мән беру керек деп санаймыз. Инвестиция тарту, көлік-транзит әлеуетін тиімді пайдалану, цифрлық шешімдер енгізу және өңірлердің тең дәрежелі байланыстарын дамыту басымдықтардың қатарында болуға тиіс. ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің экономикалық өсімін қамтамасыз етудің тың мүмкіндіктерін қарастыруды ұсынамыз. Мұны келесі жылы сәуір айында БҰҰ аясында Астанада өтетін халықаралық форум алаңында ұйымдастыруға болады.

Сауда-саттық жайын қаузағанда, әрине, логистикаға ерекше көңіл бөлу керек. Президенттің сөзінше, белсенді жұмыс істейтін көлік дәліздері - табысты сауда-экономикалық ынтымақтастықтың кепілі. Қазір аймақ арқылы Еуропа мен Азияны жалғайтын маңызды күре жолдар өтеді. Транзиттік әлеует зор. Енді оны толық ашу үшін заманауи инфрақұрылым қалыптастыру қажет. Сол себепті Қасым-Жомарт Тоқаев Достастықтың бірыңғай цифрлық көлік-логистика картасын әзірлеуді ұсынды.

Қасым-Жомарт Тоқаев, Қазақстан Республикасының Президенті:

- Бұл ұлттық инфрақұрылымдық жоспарларды біріктіруге және көлік байланыстарының тұтас кеңістігін жасақтауға мүмкіндік береді. Өз кезегінде ол инвестиция көлемін арттыруға жағдай жасайды. Бүгінде Қазақстан бастамашы болған ТМД-ға мүше мемлекеттердің аумағы арқылы өтетін күре жолдарды өзара ұштастыру тұжырымдамасы бойынша жұмыстар аяқталып келеді. Жүк ағынын тиімді басқару, шығындарды төмендету және тәуекелдерді азайту үшін бұл құжатты жасанды интеллект технологияларын енгізуді көздейтін ережелермен толықтыру қажет.

Цифрландыру мен жасанды интеллект бүгінгі заманның даму қарқынын айқындайтын басты факторға айналған. Мұндай технологиялық өзгерістерден Қазақстан шет қалған жоқ. Елде арнайы министрлік құрылып, Цифрлық кодекс әзірленуде. Сонымен қатар жасанды интеллектке маманданған жаңа университет те құрылады. Ал барлық бастаманы біріктіретін жаңа «Цифрлық Қазақстан» тұжырымдамасы дайындалып жатыр. Президенттің сөзінше, мұндай тәжірибені ТМД елдерімен бірлесе дамыту қажет. Тағы мемлекет басшысы экологиялық және техногендік қатерлердің артып келе жатқанына алаңдаушылық білдіріп, осы бағытта бірлесе жұмыс істеуге шақырды.  

Қасым-Жомарт Тоқаев, Қазақстан Республикасының Президенті:

- Климаттық және техногендік төтенше жағдайларды болжаудың өңірлік орталығын құру арқылы бірлесе жұмыс істеуді ұсынамыз. Каспий теңізінің тез тартылып бара жатқаны зор алаңдаушылық туғызып отыр. Негізі бұл – өңірлік қана емес, жаһандық проблема. Сондықтан біздің бастамамызбен әзірленіп жатқан Каспийдің су ресурстарын сақтау бойынша мемлекетаралық бағдарламаға қосылуды ұсынамыз. Мұндай маңызды құжатты дайындауға Каспий теңізінің жағалауындағы елдермен бірге барлық мүдделі мемлекеттер және халықаралық ұйымдар тартылуға тиіс.

Елдерді жақындастыратын басты күштің бірі - мәдени және гуманитарлық байланыстар. Кеңес барысында Президент дәстүр мен инновацияны, тарих пен заманауи технологияны тоғыстыратын креативті индустрияның маңыздылығына тоқталды. Бүгінде Қазақстанда  бұл сектордың экономикадағы үлесі 2 млрд доллардан асты. Салада 143 мыңнан астам адам еңбек етеді.

Қасым-Жомарт Тоқаев, Қазақстан Республикасының Президенті:

- ТМД елдерінің бұл бағыттағы әлеуеті зор. ТМД-ның гуманитарлық ынтымақтастық жөніндегі мемлекетаралық қоры базасында Креативті индустрия қауымдастығын құруды ұсынамын. Оның басты мақсаты жас таланттарды қолдау, бірлескен жобаларды іске асыру, креативті экономиканың экожүйесін қалыптастыру болуы қажет.

Сондай-ақ Президент ТМД-ның әлемдік аренадағы беделін арттырудың маңызына тоқталды. Осыдан 2 жыл бұрын Қазақстанның бастамасымен ұйымның Байқаушылары мен Серіктестері институты бекітілді. Ал бүгінгі жиында мемлекеттер басшылары Шанхай ынтымақтастық ұйымына Байқаушы мәртебесін беру туралы шешім қабылдады. Сонымен қатар Президент Мәскеудегі саммитте ұсынылған «ТМД плюс» форматында ынтымақтастық орнату идеясын қолдайтындығын жеткізді. Бұл қадам Достастықтың халықаралық рөлін күшейте түспек. Ал ұйымға төрағалық еті кезегі келер жылы Түрікменстанға көшеді.

Авторы: Риат Шони