Түркиямен тауар айналымы $4,4 млрд жетті

Қазақстан мен Түркия арасындағы тауар айналымы өткен он айда 4 млрд доллардан асты. Бұл былтырғы көрсеткішпен салыстырғанда 3,4 %-ға көп. 

Ресми деректі Қазақстанның Түркиядағы елшілігі хабарлап отыр. Анадолы еліміздің ең ірі бес сауда серіктесінің бірі һәм Қазақстан экспорты үшін маңызды транзиттік мемлекет саналады. Өзара сауданың қомақты бөлігі мұнай өнімдеріне тиесілі.

Елімізден Түркияға экспортталатын өнім үлесі артып келеді. Көрсеткіш биыл он айда 3,1 миллиард АҚШ долларына жетті. 

Былтырға қарағанда өсім 10,8 % жоғары. Әсіресе қазақстандық мұнай, мыс, алюминий мен жасымық өнімдеріне сұраныс көбейген. Дей тұрғанмен Анадолыдағы ағайынның Қазақстаннан импорттайтын басты өнімі – қара алтын.

Али Оғұз Дириөз, «Анкасам» талдау орталығының сарапшысы, ТОББ университетінің доценті:

- Түркия – 86 млн халқы бар мемлекет. Экономикасы, өнеркәсібі, көлік саласы үшін мұнай қажет. Сондықтан сенімді серіктес ретінде Қазақстанмен ынтымақтастықты арттыруы өте орынды. Қазіргі уақытта Түркия шикі мұнайдың шамамен 10%-ын Қазақстаннан сатып алады. Бұл көрсеткіш одан әрі ұлғаюы мүмкін.

Энергетикадан бөлек, екі ел арасында сауда металлургия және ауыл шаруашылығы салаларында да байланыс қарқын алып келеді. Биыл Қазақстан Түркия нарығына бұрын-соңды экспорттамаған бірқатар жаңа тауар түрін жеткізді. Бұл тізімде күкірт, мыс, алюминий және күнбағыс тұқымы сияқты аграрлық өнімнің үлесі жоғары.

Жем Карадели, экономист:

- Түркия нарығы үшін бұл өнімдер аса маңызды, ал Қазақстан үшін бұл үлкен нарыққа шығуға мүмкіндік. Оның ішінде Еуропа Одағы бар. Мұнан бөлек, екі елдің сауда байланысы нығайып, энергетика, баламалы энергия, күн және су электр станциялары бағыты бойынша да бірлескен жобаларды жүзеге асыруға көмектеседі. 

Ал Қазақстан Түркиядан дәрі-дәрмектен бастап, кілем, әйелдерге арналған тоқыма киім, құрылыс материалдары мен шоколад өнімдерін тасымалдайды. Алайда осы 10 айда Анадолыдан елімізге жеткізілетін тауар көлемі 11,3 пайызға қысқарған. Сарапшылар мұны сауда балансының жақсаруына ықпал ететін фактор ретінде бағалап отыр.

Жем Карадели, экономист:

- Түркияның Қазақстанға экспорттайтын тауар көлемінің азаюына екі негізгі себеп бар. Түрік компаниялары Қазақстанға тікелей инвестиция құйып, сол жақта өндіре бастады. Екіншісі – Түркияда тоқыма саласының үлкен өзгеріске ұшырауы. Бұрын еліміздегі осы саладағы кәсіпорындар көбіне Еуропа мен америкалық брендтер үшін өнім дайындайтын еді. Енді ол өндірістердің кейбірі Балқан елдеріне, Мысыр немесе Солтүстік Африка елдеріне көшіріліп жатыр.

Әсия Нұрлыбаева, тілші:

- Екі ел арасындағы алыс-берісті ұлғайтуға әлеует әлі де мол. Әсіресе азық-түлік, агро және өңдеу өнеркәсібі салаларында ынтымақтастықты кеңейту көзделіп отыр. Сарапшылар аталған секторда Қазақстанның экспорт көлемін қосымша 400 млн долларға дейін арттыруға мүмкіндік бар екенін айтады.

Авторлары: Әсия Нұрлыбаева, Ж.Сүйіндіков