Роман Скляр 2026 жылға өнеркәсіп пен құрылыс басымдықтарын белгіледі

Шараға ҚР Президенті Әкімшілігінің, Үкімет Аппаратының, мемлекеттік органдардың, өңірлер әкімдіктерінің, ұлттық компаниялардың өкілдері, сондай-ақ Қоғамдық кеңес мүшелері мен ведомствоға қарасты ұйымдардың өкілдері қатысты.

Отырыс барысында министрліктің 2025 жылғы қызметінің қорытындылары және алдағы кезеңге арналған жоспарлары қаралды.

Фото: Өнеркәсіп пен құрылыс министрлігі

Алқа отырысын ашқан ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында және Үкіметтің кеңейтілген отырысында Министрлік алдына бірқатар нақты міндеттер қойылғанын атап өтті.

— 2025 жылдың қорытындылары өнеркәсіп пен құрылыс саласының жаңа даму кезеңіне қадам басқанын дәлелдейді. Өндірістің өсуі, тұрғын үйдің рекордтық көлемде пайдалануға берілуі, жаңа инвестициялық жобалар және жер қойнауын пайдалану саласындағы реформалар — бұл әрі қарай сапалы серпіліс жасауға негіз болатын берік іргетас, — деп атап өтті Ерсайын Нағаспаев.

Өңдеу өнеркәсібіндегі өсім

Өнеркәсіп және құрылыс министрінің мәліметінше, 2025 жылдың қорытындысы бойынша өңдеу өнеркәсібіндегі өндіріс көлемінің өсімі 6,4%-ға жетті.

Оң динамика металлургия (1,2%-ға), машина жасау (12,9%-ға), химия өнеркәсібі (9,8%-ға), құрылыс материалдары өндірісі (9,7%-ға), резеңке және пластмасса бұйымдары өндірісі (7,6%-ға) және басқа да салалардағы өсім есебінен қамтамасыз етілді.

Жалпы сомасы шамамен 1,5 трлн теңгені құрайтын 190 жоба пайдалануға беріліп, 22 мыңнан астам тұрақты жұмыс орны құрылды.

Қазақстандық тауар өндірушілердің тізілімі іске қосылып, жүйеде 800-ден астам компания тіркелді.

Үш жаңа арнайы экономикалық аймақ («Ақтөбе», «Атырау» және «Қорқыт Ата» АЭА) құрылып, ірі жобалар бойынша 13 инвестициялық келісімге қол қойылды.

Құрылыстағы рекордтық көрсеткіштер

Ерсайын Нағаспаев атап өткендей, құрылыс саласында да оң нәтижелерге қол жеткізілді.

Жоспарланған 19,2 млн шаршы метрдің орнына 20,1 млн шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді, бұл 185 мыңнан астам тұрғын үйді құрайды (НКИ — 105,1%). Бұл көрсеткіш алдыңғы кезең деңгейінен асып, жаңа рекорд орнатылды.

Сондай-ақ саланың тұрақты дамуына негіз болатын жаңа Құрылыс кодексі қабылданды.

Жер қойнауын пайдалану саласындағы реформалар

Өнеркәсіп және құрылыс министрінің ақпаратына сәйкес, жер қойнауын пайдалану саласын реттейтін Жер қойнауы туралы кодекске өзгерістер енгізілді. Құжат аясында елдің минералдық-шикізат базасын толықтыруға және орнықты дамытуға бағытталған заңнамалық және институционалдық реформалар іске асырылды.

Мемлекеттік есепке Көк-Жон, Алтын-Шоқы, Самомбет, Студенттік және Тақыр-Қалжырды қоса алғанда 17 жаңа кен орны қабылданды.

Ағымдағы жылы жаңа буынның 1:50 000 масштабтағы егжей-тегжейлі карталарын жасау шеңберінде ел аумағының 100 мың шаршы шақырымы зерттеледі, кейіннен бұл көлем жыл сайын 30 мың шаршы шақырымға ұлғайтылатын болады. Картаға түсіру жұмыстарын жүргізуге қойылатын жаңа талаптар бекітіліп, 20 жобалық-сметалық құжаттама әзірленді.

Цифрландыру

Ерсайын Нағаспаевтың айтуынша, қазіргі уақытта Қазақстанда Жер қойнауын пайдаланудың бірыңғай платформасы жұмыс істейді. Онда 22 мемлекеттік қызмет қолжетімді, электрондық аукциондар және қол қою бонусын онлайн төлеу жүйесі іске асырылған. Жалпы 700-ден астам лицензия берілген. Шамамен 4,6 млн геологиялық есеп цифрландырылды.

2025 жылдың соңында құрылыс мониторингіне компьютерлік көру және жасанды интеллект енгізу бойынша пилоттық жоба іске асырылды. Жүйе бас жоспарлар мен егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларын автоматты түрде салыстырып, құрылыс басталғанға дейін сәйкессіздіктерді анықтайды. Бұл бұрын тек кейіннен анықталатын байланыстыру, «қызыл сызықтар» және функционалдық аймақтардағы қателіктерді ерте кезеңде болдырмауға мүмкіндік береді. Нәтижесінде, жасанды интеллект қала құрылысы бақылауын қолмен әрі субъективті форматтан жүйелі және болжамды деңгейге көшіреді. Бұл заңсыз құрылыс тәуекелдерін төмендетіп, аумақтық жоспарлау сапасын арттырады.

Сонымен қатар, өткен жылы энергетика және коммуналдық секторды жаңғырту жөніндегі Ұлттық жобаның жобаларын басқарудың жанама цифрлық платформасы іске қосылды. Ол бастамаларды іріктеуден бастап, іске асыруды мониторингтеуге дейінгі бүкіл циклді бір контурда біріктіреді: өтінімдерді қалыптастыру, EPC-модель бойынша мердігерді анықтау, жобалық құжаттаманы әзірлеу, оффтейк-келісімшарттар мүмкіндігі бар тауарларды сатып алу және орындалуды аналитикалық бақылау.

2026 жылға арналған жоспарлар

Жиын барысында Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрлері Олжас Сапарбеков, Қуандық Қажкенов, Иран Шархан және Жәннат Дүбірова 2025 жылғы нәтижелері жөнінде есеп беріп, министрлік қызметінің негізгі бағыттары бойынша алдағы кезеңге арналған жоспарларды жан-жақты таныстырды.

Фото: Өнеркәсіп пен құрылыс министрлігі

Атап айтқанда, 2026–2027 жылдары құрылыс саласында цифрлық реформаны іске асыру жоспарлануда. Цифрлық трансформация құрылыс үдерісінің барлық кезеңін — жобалаудан бастап «ақылды» пайдалануға дейін қамтитын болады.

ТКШ саласында азаматтарға қызмет көрсетудің бірыңғай цифрлық моделіне көшу жүзеге асырылады. Smart Turmys платформасында 2026 жылы халыққа арналған электрондық коммуналдық қызметтер іске қосылады. 2026–2028 жылдары коммуналдық ресурстарды есептегіш құралдарды жаппай орнату және есепке алу жүзеге асырылады. Бұл су, жылу және электр энергиясы бойынша ақылды есептегіштерді енгізуді және деректерді автоматтандырылған жинауды қамтиды.

2026 жылы «Энергетика және коммуналдық секторды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында 2,8 мың шақырым су бұру желілерін және 5 мың шақырым су құбыры желілерін жаңарту жоспарланған. Нәтижесінде 2030 жылға қарай олардың тозу деңгейі тиісінше 33% және 41%-ға дейін төмендетіледі.

Өнеркәсіпте стандарттарды кезең-кезеңімен бекіте отырып, кең ауқымды цифрландыруға көшу күтілуде. 2026 жылы нормативтік база қалыптастырылып, ал 2027 жылдан бастап цифрлық егіздер өнеркәсіптік кәсіпорындар үшін міндетті стандартқа айналады. Бұл негізгі өндірістік процестердің басқарылатын цифрлық контурға көшетінін білдіреді.

Келесі кезең — геологиялық барлауда Big Data және жасанды интеллектті енгізу. Мақсат — геологиялық деректердің кемінде 90%-ын қамту, архивтерді машина оқитын форматқа көшіру және 3D-визуализациясы бар құрылымдалған ГАЖ-база құру. Бұл шашыраңқы деректерден интерактивті үш өлшемді жер қойнауы картасына көшуге және жасанды интеллект шешімдерін Жер қойнауын пайдаланудың бірыңғай платформасымен толық интеграциялауға мүмкіндік береді.

Министрлік тарапынан 2026–2030 жылдарға арналған жеңіл өнеркәсіпті дамытудың кешенді жоспарын және тоқыма өнеркәсібін дамыту жөніндегі жол картасын бекіту, сондай-ақ жеңіл өнеркәсіп тауарларын міндетті таңбалау мен қадағалауды енгізу бойынша жұмыстар жүргізіледі.

Биыл жалпы сомасы 1,7 трлн теңгені құрайтын шамамен 200 жобаны іске асыру жоспарланған. Бұл жобаларды іске қосу нәтижесінде 19,4 мыңға жуық тұрақты жұмыс орны құрылады.

Олардың қатарында:

• Жамбыл облысында минералдық тыңайтқыштар өндіру («ЕвроХим-Қаратау»),

• Павлодар облысында ферросилиций өндіру («Mineral Product International»),

• Павлодар облысында ұсталық-бандаждық кешен («Railcast systems»),

• жүк автомобильдері мен жол-құрылыс техникасын өндіру («Barys Truck Manufactory»),

• Қарағанды облысында HOWO жүк автомобильдерін өндіру («Saran Machinery») жобалары бар.

Барлық жобалар толық қуатына шыққан кезде өндіріс көлемі шамамен 2,3 трлн теңгені құрайды. Оның ішінде экспортқа 0,5 трлн теңге көлемінде өнім шығару, импортты алмастыру — 1,5 трлн теңге сомаға жоспарланған.

Алқа отырысының қорытындылары

Қорытынды сөзінде Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің бірінші орынбасары Роман Скляр Үкімет 2026 жылғы міндеттерді жүзеге асыруға терең саяси трансформация жағдайында кіріскенін атап өтті. Бұл трансформацияның негізін бүкілхалықтық талқылауға шығарылған жаңа Конституция қалап отыр.

Премьер-министрдің Бірінші орынбасары Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі экономиканы трансформациялаудағы негізгі мемлекеттік органдардың бірі екенін ерекше атап өтті.

Фото: Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі

— Жаңа конституциялық архитектура, бір палаталы Парламентке — Құрылтайға көшу және Халық кеңесін құру атқарушы билік қызметінің қоғамдық бақылауын күшейтеді. Министрлік үшін бұл — есептіліктің жаңа деңгейі. Енді қабылданатын әрбір шешім жаңа Конституцияда бекітілген қоғамдық сұраныстарға сәйкес болуы тиіс. Бұл сіздердің ұжымдарыңызға үлкен жауапкершілік жүктейді, — деді Роман Скляр.

Алқа отырысында сөйлеген сөзінде Роман Скляр министрлік басшылығына бірқатар негізгі бағыттың іске асырылуын қамтамасыз етуді тапсырды. Оның ішінде:

• 5 жылға арналған тиімді инвестициялық жобалары бар орта мерзімді жоспар әзірлеу,

• кадрлық әлеуетті дамыту,

• бір ай мерзім ішінде АЭА дамуының жаңа моделін енгізу,

• сирек және сирек жер металдары бойынша жоспарды өзектендіру,

• құрамында бағалы металдары бар шикізатты әкетуді және зергерлік бұйымдар экспортын нормативтік реттеу,

• жеңіл өнеркәсіпті дамыту жоспарын қабылдау,

• геологиялық-геофизикалық зерттеу көлемін 2,2 млн шаршы шақырымға дейін кеңейту және 1:50 000 масштабқа көшу,

• жаңа Құрылыс кодексінің нормативтік базасын енгізу,

• Градкадастр жүйесі бойынша жұмысты күшейту,

• тұрғын үй құрылысын және ипотекалық бағдарламаларды ынталандыру,

• сондай-ақ Цифрландыру жылы аясында Ұлттық өнеркәсіптік ақпараттық жүйені іске қосу, жер қойнауы кадастрын цифрландыру, жасанды интеллекті бар геобазаны дамыту, «e-Qurylys» жүйесін жетілдіру және АГСК-3 келісімі арқылы сметалық істі цифрландыру.

Фото: Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі

Жалпы Алқа отырысының қорытындысы бойынша Мемлекет басшысының Жолдауында және Үкіметтің кеңейтілген отырысында берілген тапсырмаларды ескере отырып, алдағы жұмыстың басым бағыттары айқындалды.

Осыдан бұрын Роман Скляр «Шеврон» корпорациясы Еуразия бөлімшесінің басқарушы директорымен кездескенін жазғанбыз.