Сарапшы: Алаяқтық үшін банктер де жауапты

Азаматтардың жеке деректерін алаяқтардан қорғай алмағаны үшін банктер де жауапты болуы керек.

Сарапшылар осындай ұсыныс айтып отыр. Себебі қылмыскерлер клиенттің шотында қанша теңге жатқанына дейін біледі. Демек азаматтар туралы ақпараттың қауіпсіздігін күшейту қажет деген сөз.

Елімізде жыл басынан бері 16 мыңнан астам интернет алаяқтық фактісі тіркелген. Салдарынан тұрғындар 34 млрд теңгесінен қағылды. Қаржыгер Арман Бейсенбаев бұған азаматтардың жеке деректері ашық-шашық жатуы себеп дейді.

Арман Бейсенбаев, қаржыгер:

- Азаматтардың жеке деректері алаяқтардың қолына қалай түседі? Тіпті клиенттің картасында қанша теңге барына дейін айтып беріп жатады. Яғни ол тұрақты түрде ақпаратын жаңартып отыр деген сөз. иә, цифрлық әлемде өмір сүріп жатырмыз. Бірақ азаматтардың жеке деректері үшін жауапкершілік қайда? Ол ақпаратты тиісті деңгейде қорғай алмағаны үшін банк жауап беруі керек.

Сондықтан мемлекет бірнеше шараны қолға алған. Алдымен азамат өзіне несие алуға шектеу қоя алады. Сонымен қатар суыту мерзімі деген де түсінік енгізілді.

Айбар Олжай, сарапшы:

- Белгілі бір қаржыдан үлкен кредит алғандар ол кредито азаматқа бірден берілмейді. Ол 24 сағатқа паузаға қойылады. Одан кейін азаматқа хабарлама келеді. Сіз шынымен кредитке осындай өтінім бергенсіз бе? Енді алғыңыз келе ме деген сияқты. Сол 24 сағаттық суыту мерзімінде адам кішкене ойланып,  жан-жағына қарап, уақыт алып, пауза алып ойлана алады.

Сонымен қатар ірі сомада несие рәсімдегісі келген отбасылы азаматтарға жұбайының рұқсатын алу міндеттелеген. Бұл да халықтың қарыз жүктемесін азайтып, алаяқтардың арбауына түспеуіне сеп болмақ. Алайда сарапшылар орынсыз талаптардың көптігі қаржы саласын құрдымға жіберуі мүмкін дейді.

Арман Бейсенбаев, қаржыгер:

- Қауіпсіздікті арттырамыз деп асыра сілтеп жібермеу керек. себебі талаптарды көбейтіп, банк еркін қимылдай алмай қалса даму тоқтайды. Тіпті қаржы секторы тұралап қалуы мүмкін. Сондықтан өгізді де өлтірмейтін, арбаны да сындырмайтын шешімдер қабылдау керек.

Қазір азаматтарға несие рәсімдеу алдында банк шарттары туралы толық ақпарат беру міндеттелген. Бұл да халықтың қарыз қамытын кию алдында ойлануына алып келмек.

Авторы: Серік Селеубайұлы