Тәуелсіздік алғаннан кейінгі романтика алғашқы жылдардағы қиындықтарды еңсеруге көмектесті Байменов

— Кез келген азаматтық бастама мемлекеттің қолы жетпей, көзі түспей, не болмаса дұрыс игере алмай жүрген сұрақтарды көтеріп, соны шешуге үлес қосуға, шешу жолдарын көрсетуге немесе өзі жүзеге асыруға бағытталады. 80-жылдардың ортасынан бастап қоғамымызда романтикалық сезім болды. Горбачевтың қайта құру саясатынан бастап, Желтоқсан көтерілісі қоғамдағы үлкен үдерістерді қайната бастады. Ол Тәуелсіздік алғаннан кейін романтикаға ұласты. Өйткені, қоғамның бір бөлігі «Тәуелсіздік алдық, енді бәрі өзі шешіледі» деген үмітте болды. Тағы бір бөлігі «демократияны жарияладық, енді халықтың пікірімен билік санасады» деген сенімде болды. Тағы бір бөлігі «нарықтық экономикаға көшіп жатырмыз, енді тапшылық болмайды, барлық қажетті зат табылады, экономика дамиды» деген сенімде болды. Бұл романтика шын мәнінде сол кездегі, алғашқы жылдардағы қиындықтарды еңсеруге моральдық тұрғыдан үлкен негіз болды, көмектесті, — деді комитет төрағасы.

Дегенмен, оның айтуынша, уақыт өте келе олардың барлығын жүзеге асыру үшін қажырлы еңбек керек екені белгілі бола түсті. Мұнан бөлек, бұл бастамаларға қарсы күштердің биліктің ішінде де болатыны, билікті өзінің қалтасын қампитуға жұмсағысы келетін топтардың шығатыны байқалды.

— Осы романтика 90-жылдардың соңына қарай сөне бастады. Сол уақытта мемлекеттік қызметте болған біздер — жас азаматтар түрлі деңгейдегі саяси, қоғамдық пікір алмасуға қатысып жүргенімізде бірнеше қажеттілікке көзіміз жетті. Оның бірі — қоғамымызда пікір алмасу мәдениетін дамыту. Өйткені, Алаш қайраткерлерін құртқаннан кейін 70 жыл бойы қоғамымызда балама пікірге жол берілген жоқ. Кезінде Әлихан Бөкейхан: «Айыр пікір — айып емес, айыр пікірсіз өмір — абақты», — деп айтып кеткен. Бірақ, сол қағидатты кеңес үкіметі жауып тастады. Содан пікірталас болмағандықтан пікір алмасу мәдениеті де семіп қалды, — деді ол.

Әлихан Байменовтің айтуынша, 60-70 жылдары Ілияс Есенберлин, Мұхтар Мағауин, Сопы Сыпатаев, Дүкенбай Досжан, Олжас Сүлейменов сынды ақын-жазушыларымыз тарихымыздың терең екенін көрсеткен еңбектер жазды. Сол еңбектердің әсерінен бұқара халықтың көкірегінде түрлі сезім оянып, ұлы мәдениеттің мұрагері екенін сезіне бастады.

— Осы көкірегі ояу азаматтардың біразының көзі ашылмағанын, ал көзі ашық, білімді азаматтардың біразының көкірегі оянбағанын көрдік. Сол себепті «Темірқазық» қоры мен «Зерде» қоғамының басты мақсаты азаматтық ағартуға, экономикалық ағартуға, сонымен қатар пікір алмасу, пікірталас мәдениетін дамытуға үлесу қосу болды, — деді комитет төрағасы.

Бұдан бұрын Әлихан Байменов Ұлттық құрылтай — Қазақстанның мемлекеттік басқаруындағы жаңа құбылыс екенін айтқан еді.