Жекеменшік мектеп құрылысына бюджеттен бөлінген 111 млрд теңгеге 35 мектеп салуға болады

Астанада «AMANAT» партиясы жанындағы Білім беру мен денсаулық сақтау мәселелері бойынша республикалық кеңестің кезекті отырысы өтті, – деп хабарлайды Aikyn.kz.

«AMANAT» партиясы жанындағы Білім беру мен денсаулық сақтау мәселелері бойынша республикалық кеңестің төрағасы Мұрат Әбенов Жоғарғы аудиторлық палатаның жекеменшік мектептердің тексеру кезінде өрескел қателіктер табылғаын сөз етті.

Оның айтуынша, жекеменшік мектептер сапалы салынып, заманауы технологиямен қамтылып, оқушылар теориямен бірге тәжірибе алмасуына барлық жағдай жасалған. Дегенмен арасында кейбір мектептің қаңқасы ғана салынғанын айтты.

– Тойхананы мектеп қылып, бюджеттен ақшаны алып, балалардың санымен есеп беріп, оқу сапасына қарамаған жағдайлар анықталды. Мұндай әрекет мектепте ғана емес, балабақшаларда да бар. Жекеменшік иелері өздерін дәлелсіз сынға алды дейді.  Бірақ оның бәрі негізсіз емес. Жоғарғы аудиторлық палата өте көп заңбұзушылықты анықтады. Мемлекеттің қаржысын талан-таражға түсірген. Ал министрліктен бастап, қаржы орталықтары, ол ақшаны жұмсаған мекемеге дейін жауапқа ешкім тартылған жоқ.  Біреу жауабын тартты десек те, алдағы уақытта оны қалай болдырмаймыз, қалай алдын аламыз? Әрине, ұйымдастыру жағы, құжаттың кемшілігі барын мойындаймын. Бірақ көп жекеменшік мектеп ашылғалы тексеру көрмеген соң босаңсыды. Сондықтан осындай жағдайлар да туындады. Бүгін ақшаны қалай береміз, қалай бақылаймыз деген мәселе ғана емес. Мемлекеттік органдардың тарапынан қандай талап қоямыз. Ол  бала санына қарамастан бәріне бірдей, әділ болуы тиіс. Жекеменшік не мемлекеттік мектеп деп бөлмеуіміз керек. бәріне ортақ талап қойылуы тиіс,  – дейді ҚР Парламенті Мәжілісіндегі «AMANAT» партиясы фракциясының депутаты Мұрат Әбенов.

Еліміздің Оқу-ағарту вице-министрі Жайық Шарабасов жеке білім ұйымдарын қаржыландыру жүйесін реформалау мәселесі бойынша берген баяндамасында жекеменшік мектептің көбеюінен мемлекеттік бюджеттің шығыны ұлғайғанын жеткізді.

–  Соңғы жылдары мемлекет елдегі оқу орындарының жетіспеушілігін шешу мақсатында жекеменшіктерді қаржыландыра бастағаны белгілі. Нәтижесінде, жекеменшік мектептің қарқыны өсті, соған сай мемлекеттік бюджеттің жүктемесі де ұлғайды.  Мәселен, А2 санаттағы мектеп құрылысына 2020 жылы 13 млрд теңге жұмсалса, 2025 жылы 225 млрд теңге жұмсалды. Ал инвестициялық шығын 1,6 млрд  42,9 млрд  теңгеге шықты.

Соңғы 5 жылға дейінгі аралықты алсақ, мектеп құрылысына 111 млрд теңге бөлінген. Осы қаржыға мемлекет 35 мектеп тұрғызар еді. Оның үстіне, мелекеттің оқушыларды мектеп қамтамассыз етумақсаты толығымен  орындалмады. Мәселен, 2020 жылы 164 мың оқушыға орын жетіспесе, биыл 250 мың оқушыға орын жетіспейді, – деді Жайық Шарабасов.

Оқу-ағарту вице-министрі елдегі жекеменшік мектептің көбеюі білім сапасына әсер еткенін қозғады. Оның айтуынша, көп жекеменшік мектепті мейрамхана, монша, секілді ғимараттарды жалға алып ашқын. Ал енді бір білім ордаларының басшылығына біліктілігі жоқ мамандар тағайындалған.

Қазақстандық жекеменшік білім беру ұйымдарының республикалық қауымдастығының төрайымы, Республикалық кеңестің мүшесі Роза Садықованың айтуынша, Роза Шарипқызы жекеменшік мектептер 2018 жылдан ата-аналар мен кәсіпкерлердің ақшасына салынғанын сөз етті.

«Қазіргідей мемлекеттің ақысына, тапсырыспен салынған емес. Салдарынан балға ара үймелегендей, қазір мемлекеттік тапсырыспен салатындар көбейді. Бірақ оның бәрі бірдей жаман емес, жемқор емес. Оның 90 пайызы адал, еңбекқор адам. Біз, жекеменшік мектептер – мемлекеттің серіктесіміз. Біз демографиялық өсім мен инфрақұрылым жағдайында білім алудың қолжетімділігін әрі сапасын қамтамассыз етіп, білім саласына өлшеусіз үлес қосып отыр», – деген  Роза Садықова көпке топырақ шашпауын өтініп, соңғы кездегі мектептерге лизеция беріп отырған министрлік пен білім басқармаларының жұмысын сынға алды.  

– Кез келген жекеменшік білім беру мекмесінің негізі лицензиядан басталады. Таяқтың бір басы жекеменшік мектептерге тисе, екінші басы министрлікке тиеді. Нақтырақ айтсақ, Бақылау департаменті мен Білім басқармалары қайда қарап отыр? Жекеменшік мектептерге лицензияны берген солар, жауапты да солар. Жалпы, Бақылау комитеті министрлік ішінде емес, президент әкімшілігіне, Премьер-министрдің жанында болуы тиіс. Жоғарыдан тексерсе білім сапасы жақсарады. Әйтпесе өздері орындау стандартын беріп, артынан өздері тексереді. Қандай әділдік, қандай тазалық бар?

Мектеп мақсатының арналуы дейсіздер, иә, ондай мектептің барын білімен. Бірақ олар оқушыларды тәрбиелеуге, білім беруге барлық жағдай жасап отыр, оны да ескеріңіздер. Мысалы, бір кәсіпкер Таразда жекеменшік мектеп лицензиясын алып ашты. Жұмысы да жақсы жүріп жаттты. Алайда жақында қасынан жайлы мектеп ашылып, оқушының бәрі сол жаққа ауысты. Қазір ол кәсіпкер шығынға батты, обал. Әйтпесе, әуелде білім басқармасына «бір Тараз қаласына 35 жеке мектептің не керегі бар» дегенімде, олар «біз кәсіпкердлердің жұмысына кірісе алмаймыз. Салғысы келеді, сала берсін» деді. Бұл деген жауапсыздық қой. Белгіленген, бекітілген меже болуы тиіс қой, – дейді ол.