“Жетістік пен миллиондарды уәде етеді“. Блогерлердің курсына төлеген ақшаны қалай қайтаруға болады?

Qazaq24.com, Tengrinews.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып түсініктеме береді..

Жанәбіловтердің курстары мен ұтыс ойындарына қатысты даулы оқиға бүкіл Қазақстанға жайылды.

Бірақ бұл жағдай осындай қызметтерді ұсынатын басқа сатушыларға да, олардың клиенттеріне де сабақ болмаған сияқты. Бүгінде әлеуметтік желілердің қазақстандық сегменті әлі де "өмірді өзгерту", "миллиондап табыс табуды үйрету" және "табыс құпиясын ашу" туралы уәделерге толы. Қазақстандықтар мұндай курстар үшін ондаған, тіпті жүздеген мың теңге төлеп жатады.

Алайда ақысы төленген курс көп жағдайда жарнамадағыдай бола бермейді. Мұндайда не істеу керек? Ақшаны қайтару мүмкін бе? Оны қалай жүзеге асыруға болады? Осы сұрақтардың жауабы - Tengrinews.kz материалында.

Жанәбіловтер ісі

Биыл көктемде бүкіл Қазақстан блогерлер Ерболат Жанәбілов пен Эльмира Төлегенованың ісін талқылады. Ерлі-зайыпты табыс табу туралы онлайн-курстар сатқан. Олар тауарға тапсырыс беру үшін қытайлық маркетплейстерді пайдалануды үйретуге уәде берген. Жалпы, бұл біздің интернет-нарық үшін үйреншікті жағдай.

Олар адамдарды автокөліктер, iPhone және ақшалай сыйлықтар ұтысына қатыстыруға уәде беріп, курс сатып алуға ынталандырған.

Фото: Instagram.com/zhanabylov_e

Анықтама: Ерболат Жанәбілов пен Эльмира Төлегенова 11 автокөлік ойнатылатынын хабарлады. Пайдаланушылар тікелей эфирді күткенімен, оларға Zhana Business (30 мың теңгелік) ақылы оқуына сілтеме берілген. Ұтысқа қатысу тек курсты сатып алғаннан кейін ғана мүмкін болған - бұл наразылық тудырып, мемлекеттік органдарға шағым түсуіне себеп болды. Осы жағдайдан кейін Туризм және спорт министрлігі ұтыс ойындарын өткізуге және билеттерді таратуға тек ресми ұйымдастырушылар мен лотерея агенттерінің ғана құқығы бар екенін ескертті.

Осыдан кейін ерлі-зайыпты блогерлерді Қаржылық мониторинг агенттігі (ҚМА) тексере бастады. Нәтижесінде... оларға заңсыз кәсіпкерлікпен айналысты, табыс табу бойынша онлайн-курстарды сату желеуімен заңсыз лотереялар өткізді және қылмыстық жолмен алынған ақшаны заңдастырды деген айып тағылды.

Ақыры бәрі сотпен аяқталды.

Жанәбіловтер. Фото: © Tengrinews.kz

Сот ерлі-зайыптыны кінәлі деп таныды. Үкім заңды күшіне енді.

Ерболат Жанәбілов екі жылға шартты түрде сотталды, ал Эльмира Төлегенова екі жылға бас бостандығынан айырылды. Кәмелетке толмаған балаларының болуына байланысты оның жазасын өтеу мерзімі екі жылға шегерілді. Екеуінің де мүлкі тәркіленді. Сондай-ақ олардан 17 iPhone және 10 Hyundai Elantra - сол "ойнатылмақшы" болған дүниелер алынды.

Жанәбіловтер ісі - еліміздегі "инфобизнес" пен заң бұзған онлайн-курстар үшін нақты мерзім берілген алғашқы ірі жария оқиға. Бұл атышулы процесс бүкіл нарыққа сабақ болуы керек сияқты еді. Бірақ нәтиже көрінбейді. Қазнет әлі де "тез табыс табу" курстары мен онлайн-курс арқылы "табыс құпиясын ашу" туралы уәделерге толы.

Сонымен, қазір ақпараттық кеңістікте не болып жатыр?

Қателіктерден сабақ алдық па?

Жалпы жағдайды білу үшін іздеу жүйесіне "табыс табу бойынша онлайн-курстар" немесе "тұлғалық даму" деп жазсаңыз жеткілікті. Google бірден қаржылық серпіліс туралы уәделері бар жүздеген парақшаларды шығарып береді.

Барлық ұсыныстың басым бөлігі "табысты табыс" деген қарапайым формулаға келіп тіреледі. Адамдарға тез баюдың үш әмбебап құпиясы, табыстың күрт артуы және тез арада тұлғалық өсу уәде етіледі - әрине, бұл ретте күнделікті жұмыс, ұзақ оқу және терең кәсіби дағдылардың қажеті жоқ деп сендіреді.

Кейбір блогерлер тіпті тағдыршешті жеке мәселелерді шешуді ұсынады - мысалы, күйеуімен ажырасу керек пе, жоқ па деген сияқты. Мұндай кеңестің бағасы сағатына 20 мың теңге.

Profi.kz сайтынан скриншот

Айта кететін жайт, бұрын өздерінің авторлық курстарын белсенді түрде сатып келген, өздерін сарапшы ретінде танытқан блогерлер мен басқа да қоғамдық тұлғалар қазір "көлеңкеге" кеткендей. Осы материалды дайындау барысында біз олардың ең танымалдарының парақшаларын зерттеп, белсенділік төмендегенін байқадық.

Ақпараттық кеңістікке зер салсақ, оңай миллиондарды уәде ететін тікелей агрессивті жарнамалардың орнын байқалмайтын "нативті" жарнамалар басқан.

Бұл курстар қалай жұмыс істейді және адамдар оны неге сатып алады?

Редакция талдау жүргізе келе, біздің нарықтағы бүкіл "оңай табыс" индустриясы мынадай психологиялық триггерлерге негізделген деген қорытындыға келді: жауапкершіліктен қашу, таңдаулылық иллюзиясын жасау және жаңа дағдыларды үйрету емес, белгілі бір "күйді" сату.

Мұны ұсыныстарды қарап отырып-ақ түсінуге болады. Кейбірін қысқаша талдап көрейік.

Біріншісі - "Қаржылық серпіліске бастайтын 3 құпия / 5 қадам" форматы.

Бұл көбіне экспресс-марафондар, интенсивтер, "үш күндік тегін вебинарлар" түрінде болады. Онда адамға байлық пен танымалдылыққа жету үшін кәсіби тұрғыда ұзақ жылдар бойы еңбек ету емес, тек санаулы адамдар ғана білетін "құпия әдістеме" жетіспейтінін айтып сендіреді.

Екіншісі - псевдопсихология және "әлеуетті ашу".

"Ақша бұғатын шешу", "қаржылық сыйымдылықты кеңейту", "рулық сценарийлер" бойынша курстар. Қарапайым тілмен айтқанда - ақшаның жоқтығы экономикалық шынайылықтан гөрі, ментальді "қысымдарға" ысырылады.

Сату логикасы: "Сенің табысыңның аздығы біліктіліктің жоқтығынан емес, бейсаналы түрде үлкен ақшадан қорқатындығыңнан және өзіңе бай болуға рұқсат бермейтіндігіңнен".

Үшіншісі - бұл эзотерика және миллионға арналған "кванттық медитация".

Мұнда танымал арман марафондары, бацзы карталары, байлыққа арналған нейрографика, қаржы ағынына арналған медитациялар туралы әңгіме болып отыр. Адамдарға нақты іс-әрекетті "сиқырлы ойлаумен" алмастыруға тырысады.

Сату логикасы: "молшылық энергиясына" қосылу керек, "қуатталған" күнделіктер сатып алу немесе туған айға қарап дұрыс демалу қажет.

Төртіншісі - "байларға" арналған деңгей - VIP-тәлімгерлік және "авторға жақын болу" мүмкіндігі.

Бұл 1–5 миллион теңге аралығындағы жеке тәлімгерлік форматы, "миллионерлердің" жабық клубтары. Мұнда әдістемелік құрал емес, "элитаға" тиесілі болу сезімі сатылады. Шәкіртке "табысты адамның ортасында" болудың өзі оның қаржылық жағдайын автоматты түрде өзгертеді деп уәде береді.

Бұл неге соншалықты танымал? Бұл - "жылдам дофамин" әсері. Жоғары бәсекелестік заманында адамдар күрделі мәселелердің оңай шешіміне сенгісі келеді. Оған қоса, сән-салтанатты агрессивті түрде көрсету - lifestyle-маркетинг - сарапшы басқалар білмейтін құпияны біледі деген иллюзия тудырады.

Бірақ мұндай курстарды сатып алғандар не алады?

300 мың теңге қалайша босқа кеткен 60 сағатқа айналады?

Tengrinews.kz редакциясына қазақстандық Ирина Агарова (өтініші бойынша есімі өзгертілді) хабарласты. Ол Аустралияда тұратын миллиондық аудиториясы бар блогерден онлайн-курс сатып алған.

Иринаның айтуынша, ол қашықтан жұмыс табуды және шетелдік жұмыс берушілер үшін түйіндемені дұрыс жасауды үйретуге уәде берген. Курс үшін ол 300 мың теңге төлеген.

"Курс 60 сағатқа созылды, бірақ осы 60 сағаттың бәрі бос сөз болды: "Барлық жерде көріңіздер, бәрі де қолдарыңыздан келеді, тек тәуекел ету керек". Яғни, ешқандай практикалық ақпараты жоқ аутотренинг сияқты. Ал шын мәнінде қажет болуы мүмкін ақпарат барлық 60 сағаттың ішінде небәрі төрт минутты алды - бұл жай ғана түйіндеме қалдыруға болатын LinkedIn және басқа да сайттардың тізімі. Бірақ мұның бәрін Google-дан тегін табуға болады", - деді ол.

Әйелдің айтуынша, жүздеген жағымды пікірлер мен блогердің өз курстарын жарнамалау кезіндегі сенімділігі оны курсты сатып алуға иландырған.

Сондықтан Ирина ашық қолжетімділікте жоқ бірегей білім аламын деп үміттенген. Бірақ оның орнына, өзінің айтуынша, 60 сағаттық "мәнсіз" әңгімені тыңдаған.

Мұндай оқиғалар жиі кездеседі. Онлайн-курстарды сатып алушылардың көбі уәде етілген эксклюзивті білімнің орнына интернеттен тегін табуға болатын ақпаратты алады.

Бірақ егер сіз курсты сатып алып, көңіліңіз қалса ше?

Ақшаңызды қайтаруға мүмкіндігіңіз бар - бұл туралы біз сарапшылармен сөйлестік.

Онлайн-курстар - тауар емес

Алдымен мынаны білу керек: блогермен келісімшартқа қол қоймасаңыз да, сіз офертаны қабылдадыңыз.

Анықтама: Оферта - бұл белгілі бір шарттармен келісу туралы ресми ұсыныс. Онлайн-курсты сатып алу кезінде ол міндетті түрде жеке қағаз түріндегі келісімшарт ретінде көрінбеуі мүмкін: көбінесе бұл электрондық құжат немесе сайттағы бет, оған сілтеме төлем түймесінің жанында орналасады. Сатып алу алдында пайдаланушыға белгі қою немесе "Мен жария оферта шарттарымен келісемін" түймесін басу ұсынылуы мүмкін. Курсқа төлем жасау және мұндай растау әдетте сатып алушының шарттарды қабылдағанын - акцепт жасағанын білдіреді, содан кейін тараптар жеке қағаз құжатқа қол қоймаса да, келісімшарт жасалған деп есептеледі. Офертада, әдетте, курстың құны мен мазмұны, қолжетімділік беру мерзімдері мен тәртібі, ақшаны қайтару ережелері, тараптардың құқықтары мен міндеттері және басқа да маңызды шарттар көрсетіледі.

Тағы бір маңызды түсінік: егер сіз онлайн-курс ретінде "түкке тұрғысыз дүниені" сатып алсаңыз, бұл тауар емес, қызмет болып табылады.

"Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы" заңның 14-бабындағы "қайтаруға 14 күн" ережесі бұл жерде жүрмейді, ол азық-түлік емес тауарларға қатысты. Қызметтер үшін тетіктер басқаша және көбінесе пәрмендірек. Егер адам онлайн-курс сатып алса, онымен сатушы арасындағы қарым-қатынас Азаматтық кодекс - қызметті өтеулі көрсету туралы тараумен реттеледі".

Фарит Айтбагин

ALC Attorneys халықаралық заң компаниясының аға заңгері

Ал егер блогер немесе автор курстарды үнемі сатып отырса, оның қызметі "Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы" заңға бағынады. Бұл ретте оның кәсіпкер ретінде тіркелген-тіркелмегені маңызды емес.

Егер курс тек ақша алу үшін сатылса және уәделерді орындауға ешкім ниеттенбесе, бұл қазірдің өзінде алаяқтық болуы мүмкін, деп түсіндіреді Фарит Айтбагин.

Онлайн-курстарға төленген ақшаны қайтаруға бола ма және қалай?

Егер онлайн-курс сапасыз болса немесе уәдеге сай келмесе, сатып алушы ақшасын қайтарып алуды немесе қызметтің жақсаруын талап ете алады. Оның екі жолы бар.

Біріншісі - келісімшарттан бас тарту. Азаматтық кодекске сәйкес, сатып алушы кез келген уақытта бұл құқығын пайдалана алады. Мұндай жағдайда сатушы тек нақты жұмсалған шығындарды ғана ұстап қалуы мүмкін, бірақ оларды құжатпен растауға міндетті. Заңгер Айтбагиннің айтуынша, онлайн-курстар үшін мұндай шығындар, әдетте, өте аз болады. Екінші тәсіл - сатып алушы кемшіліктерді жоюды, курстың құнын төмендетуді немесе қызметті қайта көрсетуді талап ете алады. Егер мәселені түзету мүмкін болмаса немесе сатушы оны белгіленген мерзімде орындамаса, тұтынушы келісімшартты бұзуға, ақшасын қайтаруға және шығындарды өтеуді талап етуге құқылы.

Барлық жағдайда заңгер алдымен сатушыға жазбаша шағым жіберуге кеңес береді. Егер мәселе бейбіт жолмен шешілмесе, тұтынушылардың құқықтарын қорғау органдарына немесе сотқа жүгінуге болады.

Ақшаны қайтарғыңыз келсе, ең алдымен не істеу керек?

Айтбагин уақыт созбай, мүмкіндігінше тез әрекет ету маңызды екенін айтып, келесі қадамдарды ұсынады:

Дәлелдер жинаңыз. Офертаны жүктеп алыңыз, курстың лендингінен (сайтынан), жарнамасынан, хат-хабарлардан скриншот жасаңыз, чектер мен материалдардың өзін сақтап қойыңыз (сатушылар берген уәделерін кейіннен өшіріп тастауы мүмкін екенін ескеру қажет). Нақты не нәрсе көңіліңізден шықпағанын сипаттаңыз. Мысалы, 10 сабақ деп уәде беріп, тек үшеуін ғана берсе, уәде етілген кері байланыс болмаса немесе бағдарлама жарнамадағыдан мүлдем өзгеше болып шықса. Курсты кім сатқанын анықтаңыз. Бұл ЖШС, ЖК немесе сіз ақша аударған жай жеке тұлға болуы мүмкін. Шағымның кімге жіберілетіні осыған байланысты. Сатушыға жазбаша шағым жолдаңыз. Тек ауызша келісім немесе "жарайды, ұнамаса да курсты оқи берейін" деген сияқты хабарламалармен шектелуге болмайды. Егер іс сотқа дейін жетсе, мұндай хабарламалар сізге қарсы қолданылуы мүмкін.

"Ресми ЖШС/ЖК-нің БСН/ЖСН-і, мекенжайы, шоты болады: олардан талап ету және өндіріп алу оңай. Жеке тұлғаның картасына ақша аударғанда да құқықтар бірдей (оферта мен төлем - бұл жасалған келісімшарт), бірақ екі нәрсе қиындайды. Идентификация: аударымның скриншоты, төлемнің мақсаты, реквизиттер туралы хаттар қажет. Сатушының мәртебесі: ЖК тіркемей, картаға жүйелі түрде ақша қабылдау - бұл заңсыз кәсіпкерлік. Бұл сіз үшін - ықпал ету тетігі (салық органына арыздану қаупі және тіркеудің жоқтығына сілтеме жасай алмау). Жеке тұлғаға аударым жасау дәлелдеу процесін қиындатады, бірақ қорғалу құқығынан айырмайды", - деп түсіндіреді Фарит Айтбагин.

Шағымды қалай құрастыру керек және оны қайда жіберу қажет?

Заңгердің сөзінше, сотқа жүгінбес бұрын сатушыға жазбаша шағым жіберу керек.

Онда мыналар көрсетілуі тиіс:

курсты кім және кімнен сатып алды; төлем қашан және қанша мөлшерде жасалды; сатушы не уәде етті және сатып алушы іс жүзінде не алды; келісімшартты бұзу және ақшаны қайтару талабы; қаражатты қайтаруға арналған банктік реквизиттер.

Сондай-ақ, 10 күнтізбелік күн ішінде жауап күтетініңізді көрсеткен жөн. Егер сатушы шағымды елеусіз қалдырса немесе ақшаны қайтарудан бас тартса, тұтынушылардың құқықтарын қорғау ұйымдарына немесе сотқа жүгінуге болады.

Шағымды жеке өзіңіз тапсырып, қол қойғызып алуға, тапсырысты хат немесе егер сатушы бұған дейін байланыс үшін сол мекенжайды қолданған болса, электрондық пошта арқылы жіберуге болады.

Онлайн-курсқа қатысты шағыммен қайда жүгінуге болады?

Біз сондай-ақ адвокат Абзал Қасымжановтың пікірін білдік. Ол жағдайға байланысты әртүрлі органдарға жүгіну қажет екенін түсіндірді:

Тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментіне - егер сатып алушы ретіндегі құқықтарыңыз бұзылса. Сотқа - егер ақшаны қайтарғыңыз келсе. Салық органдарына - егер курс авторы заңсыз бизнес жүргізіп жатыр немесе табысын жасырып отыр деп есептесеңіз. Полицияға - егер алаяқтық белгілері болса, мысалы, курс бастан-ақ уәделерді орындау ниетінсіз, тек ақша алу үшін сатылса. Сатушының мекенжайы белгісіз болса не істеу керек?

Мұндай жағдайда Фарит Айтбагин кез келген белгілі байланыс мәліметтерін қолдануды ұсынады: сайтта немесе келісімшартта көрсетілген электрон пошта, төлем реквизиттері немесе ашық мемлекеттік тізілімдердегі мәліметтер. Компаниялар мен жеке кәсіпкерлер үшін мұндай ақпаратты БСН немесе ЖСН арқылы табуға болады.

Заңгердің айтуынша: егер сатушы 10 күн ішінде шағымға жауап бермесе немесе ақшаны қайтарудан бас тартса, бұл мемлекеттік органдарға немесе сотқа одан әрі жүгінуге негіз болады.

Оферта және "келісемін" - ақшаны қайтармау туралы тармақтардың күші қандай?

Курс сатып алған кезде офертада немесе келісімшартта "ақша қайтарылмайды" деген тіркестерді кездестіруіңіз мүмкін. Мұндай тармақтар көбіне өзге оферталардан жаппай көшіріле салады.

Алайда, адвокат Абзал Қасымжановтың айтуынша, сатушы келісімшартқа сатып алушыны заңды құқықтарынан айыратын шарттарды енгізе алмайды.

Мәселен, ақшаның қандай жағдай болмасын қайтарылмайтыны, сатушының көрсетілмеген қызмет үшін жауап бермейтіні немесе өз міндеттемелерінен біржақты бас тарта алатыны туралы тармақтар заңсыз деп саналады.

Тіпті сатып алушы "шарттармен келісемін" деген белгіні қойса да, мұндай ережелердің заңдық күші болмайды.

"Мұндай тармақтың жай ғана көрсетілуі оның жарамды екенін білдірмейді. Егер келісімшарт шарты заңмен салыстырғанда тұтынушының құқықтарын айтарлықтай шектесе, сот оны жарамсыз деп тануы мүмкін. Мысалы: "Төлем жасалғаннан кейін ақша ешқандай жағдайда қайтарылмайды" деген тармақ. Егер қызмет іс жүзінде көрсетілмесе немесе тиісті деңгейде орындалмаса, мұндай шарт орындаушыны жауапкершіліктен босатпайды. Егер қолдау көрсетілетін толыққанды оқу уәде етілсе, жай ғана сілтеме жібере салу жеткіліксіз".

Абзал Қасымжанов

адвокат

Түйіндей айтсақ: егер курстың мазмұны жарнамада немесе автордың өзі берген уәдесіне сай келмесе, сатып алушы ақшаны қайтаруды талап етуге құқылы.

"Бірінші модуль үшін" ақшаны ұстап қалуға құқығы бар ма?

Абзал Қасымжановтың сөзінше, бұл әрдайым заңды бола бермейді.

Егер сатушы соманың бір бөлігін ұстап қалса, ол шынымен шығынға ұшырағанын дәлелдеуі тиіс. Онлайн-курстар үшін бұл шығындар әдетте аз болады. Сондықтан "сіз материалдарға рұқсат алдыңыз" деген уәж ақшаның басым бөлігін ұстап қалу үшін жеткіліксіз.

Ал егер сатушы ақшаны курстан бас тартқаны үшін айыппұл ретінде ұстап қалса, бұл да заңсыз болуы мүмкін. Заң тұтынушыдан негізсіз ірі көлемдегі сомаларды өндіріп алуға тыйым салады. Сондықтан курстың жарты құнын немесе одан да көп бөлігін ұстап қалуды көп жағдайда даулауға болады.

Курс бөліп төлеуге алынса не істеу керек?

Курс бөліп төлеуге алынса да, ақшаны қайтаруға болады, деп түсіндіреді Абзал Қасымжанов. Рас, курс бойынша келісімшартты бұзу несиені автоматты түрде жоймайды.

Анықтама: Бөліп төлеу - бұл тауар немесе қызмет құны белгіленген кесте бойынша бөліктермен төленетін төлем әдісі. Қазақстанның Азаматтық кодексі тауарды несиеге сатқан кезде төлемді бөліп төлеуді тікелей қарастырады. Алайда, дүкендер мен онлайн-мектептер "бөліп төлеу" деп атайтын нәрсе іс жүзінде несие болып табылады: банк сатушыға бірден толық соманы аударады, ал сатып алушы кейін ақшаны ай сайынғы төлемдермен қайтарады. Тіпті клиент үшін пайыздар жоқ деп көрсетілсе де, оның банк алдында міндеттемелері туындайды, келісімшарт туралы мәліметтер несие тарихына түсуі мүмкін, ал төлемнің кешіктірілуі келісімшартта қарастырылған салдарға әкеп соғады.

Осындай жағдайларда - яғни курс бөліп төлеуге алынып, бірақ клиентке ұнамағандықтан ақшасын қайтаруды талап еткенде - көбінесе ақша сатушыдан өндіріліп, сол арқылы несие өтеледі.

"Көбінесе бәрі рәсімдеу схемасына байланысты: кредитор кім; банк сатушыға ақшаны аударды ма; мерзімінен бұрын тоқтату шарттары қарастырылған ба. Сондықтан бір мезгілде сатушымен де, банкпен де жұмыс істеу керек", - дейді заңгер.

Курстың сапасыз екенін қалай дәлелдеуге болады?

Фарит Айтбагиннің айтуынша, курстың жай ғана "ұнамағаны" туралы емес, оның берілген уәделерге сәйкес келмейтіні туралы айту маңызды.

Мысалы: Егер жарнамада 10 модуль уәде етіліп, тек бесеуі берілсе, оқытушымен кері байланыс немесе танымал спикерлердің қатысуы уәде етіліп, бірақ олар болмаса - мұны дәлел ретінде пайдалануға болады.

Сатушы уәде еткеннің бәрін сақтап қойған жөн: жарнама, курс сипаттамасы, оферта, хат алмасулар және оқу бағдарламасы. Содан кейін мұны іс жүзінде алған нәтижеңізбен салыстырыңыз. Егер уәде етілген курс нақты мазмұнынан айтарлықтай ерекшеленсе, ақшаны қайтару мүмкіндігі жоғары болады, - дейді заңгер.

Чек-лист: онлайн-курсты қалай тексеруге және ақшаны жоғалтпауға болады?

1. Сатушыны тексеріңіз: ақша қайда кетіп жатыр. Жеке тұлғаның картасына аударым жасау - басты күмәнді белгі. Бизнес көбіне төлемді ЖК немесе ЖШС шотына қабылдайды.

2. Компанияның ресми түрде бар-жоғын тексеріңіз. Курс сатушысынан БСН немесе ЖСН сұрап, оны eGov немесе салық қызметінің сайтында тексеріңіз. Осылайша сіз фирманың ресми түрде жұмыс істейтінін және қарыздарының бар-жоғын біле аласыз.

3. Жағымсыз пікірлерді іздеңіз. Курс профиліндегі мақтау толы скриншоттарға сенбеңіз. Іздеу жүйесіне: "Курс атауы + ақшаны қайтару / алдау / сот" деп жазып көріңіз.

4. Курс авторының байланыс деректері бар-жоғын анықтаңыз. Сайтта тек Instagram-дағы профиль немесе Telegram-арнаға сілтеме ғана емес, мекенжай, электрондық пошта және телефон көрсетілуі тиіс.

5. Офертаны оқып, деректемелерді (реквизиттерді) содан іздеңіз. Офертаны мұқият зерделеңіз, құжаттың соңында компанияның заңды мекенжайы мен деректері жазылуы керек.

6. Нақты не үшін ақша төлеп жатқаныңызды түсініп алыңыз. Құжатта курста қанша модуль бар екені, үй тапсырмасының берілуі, спикердің кім екені және курсқа рұқсаттың неше айға берілетіні анық жазылуы тиіс.

7. Егер курс ұнамаса, ақшаны қалай қайтаруға болатынын алдын ала біліп алыңыз. Офертадан, келісімшарттан немесе сайттан курстан бас тарту туралы тармақты табыңыз. Егер "ешқандай жағдайда ақша қайтарылмайды" деп жазылса - бұл тұтынушы құқығын бұзу болып табылады. Скриншоттар жасап қойыңыз. Жарнама бетіндегі уәделерді сақтап алыңыз. Егер нақты келісімшартта бұл көрсетілмесе - сізді алдауға тырысып жатыр деген сөз.

8. Қауіпсіз төлем жасаңыз. Төлемді сайттағы ресми төлем жүйелері арқылы немесе компанияның деректемелері бойынша нақты белгімен (мысалы: "пәленше курсы үшін төлем") жүргізіңіз.

9. Барлығын бірден сақтап отырыңыз. Сайт әрқашан қолжетімді болады деп сенбеңіз. Чектерді бірден жүктеп алыңыз, офертаны сақтаңыз және сатушының берген уәделерін скриншотқа түсіріп қойыңыз. Дау туындаған жағдайда, бұлар сіздің басты айғақтарыңыз болады.

Эпилог орнына

Бұл - ақшаңыз бен жүйкеңізді сақтауға көмектесетін негізгі ережелер.

Әрине, кезекті "трансформациялық интенсивті" сатып алу - әркімнің өз еркі. Егер курс шынымен терең білім беріп, үмітті ақтаса - бұл даму үшін жақсы негіз.

Бірақ алданған клиенттер мен олар көмек сұрайтын заңгерлердің тәжірибесі көрсеткендей, онлайн-курстарда көбіне ешқандай "сәттілік құпиясы" жоқ және Instagram-дағы бірде-бір блогер батырманы басу арқылы адам өмірін өзгерте алмайды.

Авторы: Елизавета Аксенова

Аударған: Дина Шәріпхан