Қазақстандықтардың қанша пайызы мешітке жиі барып тұрады

Қазақстандықтардың 72 пайызы діни мерекелерді атап өтсе, 41 пайызы үнемі дұға оқиды. Сондай-ақ, 27 пайызы мешітке тұрақты барып тұрады. Мұндай деректерді Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институтының бас ғылыми қызметкері Айгүл Забирова Мәдениет және ақпарат министрлігі Дін істері комитетінің тапсырысы бойынша дайындалған "Қазақстандағы мемлекеттік діни саясатты бағалау" атты аналитикалық есепке сүйене отырып хабарлады. 

"Қазақстандықтардың 88,6 пайызы діни саладағы мемлекеттік саясатты қолдайды да, сонымен қатар 84,5 пайызы ел зайырлы мемлекет болып қалуы керек деп санайды. Бұл қайшылық емес, керісінше, дін мәдени бірегейлік ретінде зайырлы мемлекетпен тамаша қатар өмір сүретін қазақстандық модельдің көрінісі. Негізінде, қазақстандықтардың басым бөлігі дінді дәл осылай түсінеді", – деді Айгүл Забирова.

Оның айтуынша, қазіргі Қазақстанда бір мезгілде қатар өмір сүріп отырған діндарлықтың үш түрі бар. Олар: 

Мәдени дінилік, бұл діндарлықтың ең кең тараған түрі. Адам өзін діндармын деп есептейді, мерекелерге қатысады, дәстүрлерді қолдайды, бірақ діни нормалар оның күнделікті мінез-құлқын міндетті түрде реттей бермейді. Бұл шала сенім емес, дінилік ең алдымен бірегейліктің нышаны ретінде көрінетін ерекше форма. Практикалық дінилік, ол күнделікті дұғаны, мешітке тұрақты баруды, барлық діни талаптарды сақтауды көздейді. Мұнда дін мен мінез-құлықтың байланысы анағұрлым тығыз. Рефлексивті дінилік, ең күрделі түрі. Мұнда дін тілге айналады. Адамдар әділет, абырой, мәдени бірегейлікті діннің түсінігімен талқылайды. Дін қоғамдық дискурсқа догма ретінде емес, болып жатқанды ұғыну тәсілі ретінде енеді. Осы үш түр де бір қоғамда, тіпті көбіне бір адамның бойында қатар өмір сүреді.

"Осылайша, Қазақстанда діннің тілге айналып келе жатқаны анық. Дін арқылы қоғам өзін сипаттайды, абырой шекараларын айқындайды, болып жатқан өзгерістерді түсіндіреді. Бұл тіл көпдеңгейлі: біреуден ол күнделікті дұға арқылы көрінсе, біреуден діни мерекелерді тойлаудан байқалады, ал енді біреуде дәстүрге тиесілі екендігін қарапайым сезінуден көрінеді. Осы деңгейлердің бәрі бір уақытта қатар өмір сүреді және жиынтығында қазақстандық дінилік моделі деп атауға болатын құбылысты құрайды. Бұл Таяу Шығыс үлгісінің көшірмесі де емес, кеңестік атеизмнің кері нұсқасы да емес, өз тарихы мен өз тәжірибесінен туған өзіндік модель", – деп түсіндірді Айгүл Забирова.