Жаңа жылдық демалыс күндері кімдер жұмыс істейді және ол үшін қосымша ақы қалай төленеді

Жаңа жыл мерекесі қазақстандықтар үшін демалыс пен отбасылық басқосуларға, қуаныш пен жаңа үмітке толы ерекше кезең. Көпшілік бұл күндері жақындарымен қауышып, бір жылды қорытындылап, алдағы жоспарын пысықтайды. Алайда мерекелік көңіл күйге қарамастан, елдің қалыпты тіршілігін қамтамасыз ету үшін мыңдаған азамат Жаңа жыл күндері де еңбек етуді жалғастырады.

Денсаулық сақтау, қоғамдық қауіпсіздік, көлік, энергетика және қызмет көрсету салаларындағы қызметкерлер мереке кезінде де кезекшілікке шығып, халыққа үздіксіз қызмет көрсетеді. Осыған байланысты Қазақстан заңнамасында мерекелік күндері атқарылған еңбек міндетті түрде өтемақымен қамтамасыз етілуі тиіс екені нақты белгіленген.

№1. Жаңа жылда кімдер жұмыс істейді?

Мерекелік демалысқа қарамастан, бірқатар сала жұмысын тоқтатпайды. Атап айтқанда, Жаңа жыл түні мен мерекелік күндері:

жедел жәрдем қызметі мен ауруханалардағы медицина мамандары; полиция қызметкерлері, Төтенше жағдайлар министрлігі мен құтқару қызметінің өкілдері; электр, жылу, су және газ жүйесінің мамандары; әуежайлар, теміржол және байланыс пен телекоммуникация саласының қызметкерлері; қоғамдық көлік жүргізушілері мен диспетчерлер; қонақүй, мейрамхана, сауда және қызмет көрсету саласының жұмысшылары; үздіксіз өндіріс орындарында еңбек ететін мамандар қызмет атқарады.

Бұл қызметкерлердің басым бөлігі ауысымдық жұмыс кестесі бойынша немесе жұмыс берушінің арнайы бұйрығына сәйкес еңбек етеді.

№2. Мереке күндері жұмыс істеу қандай жағдайда заңды?

Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес, мемлекеттік мереке күндері қызметкерді жұмысқа шығару, әдетте, оның жазбаша келісімімен жүзеге асырылады. Алайда халықтың өмірі мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған салаларда, төтенше жағдайлардың алдын алу кезінде және үздіксіз өндіріс орындарында бұл талап ерекше тәртіппен қолданылады.

Сонымен бірге ауысымдық жұмыс режимінде еңбек ететін қызметкерлер үшін мерекелік күндері жұмысқа шығу қалыпты жағдай болып есептеледі. Дегенмен мұндай жағдайда да заңда көзделген өтемақы толық сақталуы тиіс.

Оқи отырыңыз: Тегін дәрі-дәрмек: Кімдер және қайдан ала алады

№3. Мереке күндері қосымша ақы қалай есептеледі?

Еңбек кодексіне сәйкес, мерекелік күндері жұмыс істеген қызметкерге екі түрлі өтемақы нұсқасы қарастырылған:

Еңбекақы кемінде екі еселенген мөлшерде төленеді; Немесе қызметкердің келісімімен сол жұмыс үшін басқа күні демалыс беріледі, бұл жағдайда жалақы әдеттегі мөлшерде сақталады. Яғни жұмыс беруші мереке күнгі еңбек үшін қызметкерге қосымша ақы төлеуге немесе балама түрде қосымша демалыс беруге міндетті.

№4. Ауысыммен жұмыс істейтіндерге төлем қалай жүргізіледі?

Ауысымдық кесте бойынша жұмыс істейтін қызметкерлер де мереке күні еңбек етсе, бұл күн қарапайым жұмыс күні болып саналмайды. Олар да екі еселенген еңбекақы алуға немесе қосымша демалыс күніне құқылы. Бұл норма барлық жұмыс берушілерге міндет ретінде белгіленген.

№5. Егер жұмыс беруші өтемақы төлемесе, не істеу керек?

Мереке күндері жұмыс істеп, заңда қарастырылған өтемақыны алмаған қызметкер өзінің құқығын қорғау үшін:

еңбек инспекциясына; кәсіподақ ұйымына; немесе сот органдарына жүгінуге құқылы.

Бұл тетіктер қызметкердің еңбек құқығын заң аясында қорғауға мүмкіндік береді.

Жаңа жыл көпшілік үшін демалыс пен мерекелік көңіл күй уақыты болғанымен, қоғамның қалыпты өмірін қамтамасыз ету үшін бірқатар сала қызметкері бұл күндері де еңбек етеді. Сондықтан, заңнама олардың еңбегін елеусіз қалдырмай, міндетті түрде қосымша ақы немесе демалыс арқылы өтеуді талап етеді. Бұл – еңбек адамының құқығын қорғауға бағытталған маңызды әрі әділетті норма.

Оқи отырыңыз: 2026 жылы жеткілікті шек мөлшері артады. Зейнетақы жинағын мерзімінен бұрын қалай алуға болады?