12 желтоқсан Халықаралық бейбітшілік күні

Бүгін Халықаралық нейтралитет күні. БҰҰ Бас ассамблеясы 2017 жылы бұл датаны бейбітшілік пен тұрақтылық күні ретінде бекітті. Ұйым кез келген мәселені бейбіт әрі әділ шешу қағидасын ұстанады. Сол үшін мейрам әлемдегі достық пен тиімді ынтымақтастықтың нышанына айналды.

БҰҰ 12 желтоқсанды Нейтралитет күні деп жариялау жөніндегі қарарды 2017 жылдың ақпанында қабылдады. Бұл бастаманы Түрікменстан көтерген. Себебі дәл осы ел 1995 жылы әлемде бірінші болып тұрақты нейтралитет мәртебесін алған мемлекетке айналды. Сол жылдың желтоқсанында бұл мәртебені Бас ассамблея да ресми түрде мойындап, қолдады. Түрікменстанның нейтралды саясаты бейбіт келіссөздер арқылы аймақтағы тұрақтылық пен даму үдерістеріне үлес қосуға бағытталған. Бұл Орталық Азия мен Каспий аймағында көпжақты ынтымақтастықты дамытуды қамтиды. 2007 жылдан бері Ашхабадта БҰҰ-ның Орталық Азия бойынша превентивтік дипломатия аймақтық орталығы жұмыс істейді. Ол табиғи ресурстарды тиімді пайдалану және климаттың өзгеруіне қарсы күрес сияқты бағыттарда аймақ елдеріне қолдау көрсетеді. Әскери-саяси одақтарға қосылмаған мемлекет ретінде Түрікменстан бизнес үшін қолайлы орта қалыптастырып, инвестиция тартуға жағдай жасайды. Бұған дәлел – аймақтық энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ететін Түрікменстан – Ауғанстан – Пәкістан – Үндістан газ құбыры. Елдің нейтралды саясаты гуманитарлық бағытпен де ерекшеленеді. Түрікменстан табиғи апаттар мен төтенше жағдайлар кезінде Ауғанстан, Пәкістан, Иран, Тәжікстан және Қырғызстанға көмек көрсетіп келеді.

БҰҰ жарғысының 2-бабы:

«Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшелері халықаралық дауларын бейбіт жолмен шешуге міндетті. Бұл халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікке және әділет қағидаларына қауіп төндірмеуі тиіс. Нейтралды саясат привентивті дипломатияны дамытуға бағытталған. Оған қақтығыстардың алдын алу, делдалдық қызметтер, жақсылық жасау, фактілерді анықтау миссиялары, келіссөздер, арнайы елшілерді пайдалану, бейресми кеңестер, бейбітшілік орнату және мақсатты даму шаралары кіреді».

Швейцария бейтарап мемлекет ретінде ең сенімді әрі тұрақты мысалдардың бірі болып саналады. Елге бейтарап мемлекет мәртебесі ресми түрде 1815 жылы Вена конгресінде берілген. Содан бері Швейцария нейтралды қағида ұстана отырып, әскери одақтарға, соның ішінде НАТО-ға қосылудан және қарулы қақтығыстарға қатысудан бас тартады. Сондай-ақ халықаралық дипломатиялық аренада делдалдық рөл атқарады, гуманитарлық миссияларға белсенді түрде қатысып, ауқымды халықаралық форумдар өткізеді. БҰҰ-ның, Халықаралық Қызыл Крест комитеті мен халықаралық соттар кеңселерін қабылдайды. Бұл ұстаным елдің жаһандық дипломатиядағы маңызды хаб ретінде қалыптасуына мүмкіндік береді.

Авторы: Әйгерім Ардаққызы