17 миллионға дейінгі төлемдер сыбайлас жемқорлық туралы хабарлаған қазақстандықтар қалай ынталандырылады

Қазақстанда сыбайлас жемқорлық туралы хабарлағаны үшін сыйақы төлеу тәртібі жаңартылды. Tengrinews.kz ол кімдерге берілетінін, мөлшері неге байланысты екенін және қандай құжаттар жинау керек екенін анықтап көрді.

Шешімді кім қабылдайды?

Ұлттық қауіпсіздік комитеті сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар туралы хабарлаған немесе жемқорлықпен күресуге өзге де жолмен жәрдемдескен тұлғаларды көтермелеу қағидаларына өзгерістер енгізді.

Жаңа түзетулер сыйақы мөлшерін өзгертпейді. Дегенмен құжатта енді материалдарды кім қарайтыны, көтермелеу туралы шешімді кім қабылдайтыны және ақшаны кім аударатыны нақтыланған.

Бұл функциялар ҰҚК Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметіне және Комитеттің аумақтық органдарына өтеді.

Бұйрық 22 тамыздан бастап қолданысқа енгізіледі.

Жемқорлық туралы хабарлағаны үшін қанша төленеді?

Сыйақы мөлшері сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтың ауырлығына және келтірілген залал көлеміне байланысты болады:

Әкімшілік істер бойынша – 30 АЕК (2026 жылы 129 750 теңге); Айтарлықтай ауыр емес сыбайлас жемқорлық қылмыстары туралы қылмыстық істер бойынша – 40 АЕК (173 000 теңге); Ауырлығы орташа қылмыстар бойынша – 50 АЕК (216 250 теңге); Ауыр қылмыстар бойынша – 70 АЕК (302 750 теңге); Өте ауыр қылмыстар бойынша – 100 АЕК (432 500 теңге).

Егер пара сомасы, залал, берілген жеңілдіктер немесе қызметтер 1000 АЕК-тен (4 325 000 теңге) асса, төлем мөлшері сол соманың 10 пайызы болады.

Бұл ретте төлемнің максималды мөлшері 4 000 АЕК-пен шектелген. 2026 жылы бұл 17,3 миллион теңге болады.

Анықтама: Мәселен, егер параның расталған сомасы 50 миллион теңге болса, ол туралы хабарлаған адам 5 миллион теңге сыйақы ала алады. Егер пара 200 миллион теңге болса – 10 пайызы 20 миллион болар еді, алайда азамат ең көбі 17,3 миллион теңге ғана ала алады.

Маңызды: Есептеу үшін тиісті сот немесе процестік шешім күшіне енген күні қолданыста болған АЕК пайдаланылады.

Ақша қашан төленеді?

Сыйақы алу құқығы ақпарат расталып, іс бойынша түпкілікті процестік нәтиже шыққаннан кейін ғана туындайды:

Әкімшілік жаза қолдану туралы сот қаулысы заңды күшіне енгенде; Соттың айыптау үкімі заңды күшіне енгенде; Прокурор немесе сот қылмыстық істі ақтамайтын негіздер бойынша тоқтату туралы қаулыны бекіткенде.

Егер ақпарат беруші бірден бірнеше әртүрлі ауырлықтағы қылмысты анықтауға көмектессе, төлем олардың ішіндегі ең ауыры бойынша есептеледі. Ауырлығы бірдей бірнеше қылмыс бойынша ақша бір рет төленеді.

Айта кететін жайт, бұйрыққа сәйкес, жемқорлықпен күреске жәрдемдесу деп тек құқық бұзушылық туралы хабарлау ғана есептелмейді.

Сондай-ақ көтермелеу сыбайлас жемқорлық қылмысы үшін іздеуде жүрген адамның жүрген жері туралы ақпарат бергені және істің ашылуы немесе тергелуі үшін маңызы бар өзге де көмек көрсеткені үшін қарастырылған.

Жемқорлық туралы хабарлаған жағдайда төлемді қалай алуға болады?

Сыбайлас жемқорлық туралы хабарлаған азамат тергеу жүргізген немесе әкімшілік іс қозғаған органға жүгінеді. Төлемді алу үшін мынадай құжаттарды өткізу қажет:

Белгіленген нысан бойынша көтермелеу туралы өтініш; Жеке басты куәландыратын құжат (түпнұсқасы немесе цифрлық құжаттар сервисі арқылы); Банктен ұлттық валютадағы ағымдағы банк шоттың бар екені және оның нөмірі туралы анықтама.

Өтініш берілгеннен кейін орган 10 жұмыс күні ішінде құжаттар пакетін ҰҚК Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметіне немесе оның аумақтық органына жолдауы тиіс.

Шешім қалай қабылданады және ақша қалай төленеді?

Төлем мәселесін кемінде бес қызметкерден тұратын арнайы комиссия қарайды. Комиссия өтініш немесе өтінішхат түскен сәттен бастап 15 жұмыс күнінен кешіктірмей көтермелеу немесе одан бас тарту туралы шешім қабылдауы тиіс.

Егер комиссия төлемді мақұлдаса, Қызметтің немесе ҰҚК аумақтық органының басшысы бір жұмыс күні ішінде тиісті бұйрық шығарады.

Ақша бұйрық шыққаннан кейін бір ай ішінде өтініш берушінің банк шотына аударылады.

Көтермелеулерді қаржыландыру республикалық бюджет есебінен жүзеге асырылады.

Кімдерге ақша төленбейді?

Қағидаларда бірнеше ерекшеліктер қарастырылған. Төмендегі тұлғалар сыйақы ала алмайды:

сыбайлас жемқорлық туралы көрінеу жалған мәлімет берген адамдар; жедел-іздестіру немесе қарсы барлау қызметін жүзеге асыратын органдармен құпия түрде ынтымақтастық орнатқан тұлғалар; сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықты орындаушылар немесе оған қатысушылар.

Лауазымдық міндеттеріне сыбайлас жемқорлық деректері туралы хабарлау кіретін мемлекеттік қызметшілер үшін бөлек ережелер қолданылады. Оларға ақшалай төлемнің орнына грамота берілуі немесе алғыс жариялануы мүмкін.

Бұған дейін Ұлттық қауіпсіздік комитеті 2025 жылы сыбайлас жемқорлық деректері туралы хабарлағаны үшін 61 адамның сыйақы алғанын, оларға жалпы сомасы 24,2 миллион теңге төленгенін (орта есеппен бір адамға шаққанда 397 мың теңге) хабарлаған болатын.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Жазылу