70 жыл ішінде алғаш рет Үміт атты жолбарыс Қазақстанда еркіндікке жіберілді

Қазақстанда 70 жылдан астам уақыттан бері алғаш рет Амур жолбарысы өзінің тарихи мекеніне жіберілді, деп хабарлайды Tengri Life Экология министрлігінің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.

Үміт жолбарысы

Үміт атты Амур жолбарысы "Іле-Балқаш" мемлекеттік табиғи резерватына жіберілді. Бұл оқиға Қазақстан аумағында жолбарыстардың жойылып кеткенінен бері 70 жылдан астам уақыт өткен соң алғаш рет болып отыр және олардың популяциясын қалпына келтіру бағдарламасының алғашқы кезеңіне айналды.

Анықтама: "Іле-Балқаш" мемлекеттік табиғи резерватының аумағы кездейсоқ таңдалған жоқ. Оңтүстік Балқаш өңірі мен Іле өзенінің бойы тарихи тұрғыдан жолбарыстың табиғи мекені болған. Бұл аумақта Орталық Азиядағы ең ірі жыртқыштардың бірі - Тұран жолбарысы мекендеген. Бірегей тоғайлы ормандар мен мол қоректік база оның тіршілік етуіне қолайлы жағдай қалыптастырған. Алайда ХХ ғасырдың ортасында тоғайлы ормандар алқабының қысқаруы, жабайы тұяқты жануарлар санының азаюы және браконьерлік салдарынан жолбарыс Қазақстан аумағынан толықтай жойылды. Жолбарыстың соңғы рет кездескені туралы нақты деректер осыдан 70 жылдан астам уақыт бұрын тіркелген.

Instagram-дағы бұл жарияланымды көру

@minecology_kz жарияланымнан

Ведомство мәліметінше, бұған дейін Үміт жолбарысы кешенді ветеринарлық тексеруден және қажетті сынақтардан өтті. Мамандар оның денсаулығын, мінез-құлқын, аң аулау дағдыларын және адамға реакциясын бағалады. Мамандар жолбарыстың жабайы табиғатта өз бетінше өмір сүруге дайын екенін растады.

Жолбарысқа мониторинг қалай жүргізіледі?

Жіберілмес бұрын Үмітке заманауи спутниктік GPS/GSM-қарғыбауы тағылды. Соның арқасында, сондай-ақ фототұзақтар мен басқа да бақылау құралдары арқылы мамандар жолбарыстың қозғалысын, жаңа аумақты игеруін және табиғи ортаға бейімделуін тәулік бойы бақылап отырады.

Анықтама: 2026 жылғы мамырда Қазақстанға табиғи ортадан ауланған төрт Амур жолбарысы жеткізілді: екі ересек жолбарыс және 6-7 айлық екі жолбарыс. Қазақстанға жеткізілгеннен кейін жануарлар "Іле-Балқаш" мемлекеттік табиғи резерваты аумағында арнайы салынған бейімдеу вольерлеріне орналастырылды.

Instagram-дағы бұл жарияланымды көру

@minecology_kz жарияланымнан

Аталық жолбарыс әзірге мамандардың бақылауымен қоршауда қалып, мінез-құлық сынақтарынан өтіп жатыр. Оны жіберу туралы шешім өз бетінше өмір сүруге дайындығы расталғаннан кейін қабылданады.

Қазақстанға 6–7 айлық кезінде әкелінген екі жолбарыс "Іле-Балқаш" резерватында өсіп жатыр. Олар 18 айға толғаннан кейін және қажетті тексерулерден өткен соң, мамандар олардың жабайы табиғатқа дайындығын бағалап, жіберу мүмкіндігі туралы шешім шығарады.

Жалпы алғанда, жолбарысты тарихи мекеніне қайтаруға дайындық 10 жылдан астам уақытқа созылды.

Анықтама: Қазіргі бағдарлама жолбарысты тарихи мекеніне қайтаруға бағытталған. Оны жүзеге асыру алдында мемлекет экожүйені қалпына келтіру, жемшөп базасын көбейту және жыртқыштың оралуына жағдай жасау бойынша ауқымды жұмыс жүргізді.

Осы уақыт ішінде Қазақстанда:

"Іле-Балқаш" мемлекеттік табиғи резерваты құрылды; жабайы тұяқты жануарлар саны артты; жануарларды ұстауға және бейімдеуге арналған арнайы қоршаулар салынды; қажетті инфрақұрылым құрылды; тұрақты ғылыми мониторинг ұйымдастырылды.

Экология министрлігі бағдарламаның түпкі мақсаты - Іле өзенінің бойы мен Оңтүстік Балқаш өңірінде жолбарыстың орнықты популяциясын қалыптастыру екенін атап өтті.

Анықтама: Ведомство мәліметінше, қазіргі молекулалық-генетикалық зерттеулер Тұран және Амур жолбарыстарының генетикалық тұрғыдан бір-біріне өте жақын екенін растады. Сондықтан Амур жолбарысы әлемдік ғылыми қауымдастық тарапынан жолбарысты тарихи мекендеу ареалында қалпына келтіруге ең қолайлы бастапқы популяция ретінде танылған.

Еске сала кетейік, 2024 жылдың қыркүйегінде Қазақстанға алғашқы болып екі амур жолбарысы - Богдан мен Кума әкелінді. Жануарлар Іле-Балқаш резерватына орналастырылды. Жолбарыстар сәтті бейімделді: олар шағылыса бастады, бұл қолайлы жағдайдың маңызды белгісі болып саналады. 2025 жылдың желтоқсанында Экология және табиғи ресурстар министрі жолбарыстардың жағдайы жақсы деп бағаланатынын атап өтті.

Тағы оқыңыз: Қарағанды хайуанаттар бағында амур жолбарыстары дүниеге келді

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Жазылу