Әділет департаментінің түсіндірмесі: Сот актілерін қайта қарау туралы азаматтар нені білуі керек?

Qazaq24.com, Egemen.KZ дереккөзінен алынған ақпаратқа сүйене отырып мәлімет бөліседі..

Астана қаласының Әділет департаменті азаматтардың өтініштері, жеке қабылдаулар негізінде қоғамда сот билігінің рөлі, оның тәуелсіздік принциптері және сот актілерін қайта қараудың заңда белгіленген тәртібі туралы түсінік толық қалыптаспағанына назар аударды, деп жазады Egemen.kz.

Фото: Жоғарғы сот

Департаменттің мәліметінше, көп жағдайда азаматтар өкілді және атқарушы органдардың құзыретінен тыс мәселелерді шешу бойынша жүгініп жатады. Мұндай жағдайлар сот мемлекеттік биліктің тәуелсіз тармағы екенін және тек белгіленген процессуалдық ережелерге сәйкес әрекет ететінін толық білмеуден туындайды. Ал сот актілерін қайта қарау мәселелері тек сот құзыретіне кіреді.

Конституцияның 3-бабына сәйкес, мемлекеттік билік заң шығарушы, атқарушы және сот билігіне бөлініп жүзеге асады, олар өзара тізе қосқанмен, тәуелсіз шешім қабылдайды. Конституцияның 75-бабында әділеттілікті тек соттар жүзеге асыратынын бекітсе, 77-бап соттардың тәуелсіз екенін, тек Конституция мен заңдарға бағынатынын және сот әрекетіне араласу мүмкін еместігін, сондай-ақ жауапкершілікке әкеп соғатынын көрсетеді.

Құқықтық сауат – уақыт талабы

«Сот жүйесі және судьялар мәртебесі туралы» Конституциялық заң аталған нормаларды дамытып, судьялардың тәуелсіздігіне кепілдіктерді бекітеді.

Маңыздысы, Конституция әрбір азаматқа соттық қорғау құқығын кепілдік береді, оның ішінде сот шешімдерін заңда белгіленген тәртіппен қайта қарау мүмкіндігі бар. Сонымен бірге Конституциялық Кеңес өз құқықтық ұстанымдарында бұл құқық абсолютті емес екенін және заңмен белгіленген процедуралар мен шарттар шеңберінде жүзеге асатынын бірнеше рет атап өткен. Құқықтың болуы талаптардың автоматты қанағаттандырылатынын немесе шешімнің қайта қаралатынын білдірмейді, яғни сот дәл заң мен белгіленген процессуалдық ережелер шеңберінде дәлелдерді бағалайды.

Яғни, сот актілерін қайта қарау тек процессуалдық кодекстерде қарастырылған механизмдер арқылы жүзеге асады және тек соттармен орындалады.

Жоғарғы Сот төрағасы: Конституциядағы жаңа норма жылжымайтын мүлік иелерінің құқықтарын қорғауға бағытталған

Процессуалдық кодекстер келесі апелляциялық формаларды қарастырады:

апелляциялық шағым: шешім заңды күшіне енбей тұрып істі мән-жайына қарай қайта қарау (ГПК 52-53-тарау; АППК 25-27-тарау; УПК 48-49-тарау); кассациялық шағым: күшіне енген актілердің заңдылығын тексеру және елеулі бұзушылықтарды жою (ГПК 54-тарау; АППК 169, 169-1-баптар; УПК 52-тарау); жаңа немесе қайта ашылған мән-жайларға байланысты қайта қарау, егер бұрын объективті түрде белгісіз фактілер пайда болса (ГПК 55-тарау; АППК 170-бап; УПК 53-тарау).

Прокуратураның осы жүйедегі рөлі де нақты анықталған. Прокурор протест білдіруге құқылы, бірақ сот шешімін өз бетінше өзгерте алмайды.

Осыған байланысты, әділет органдарының қызметкерлері бірізді алгоритмді сақтау маңызды. Азаматтың өтінішіне жауап бергенде мемлекеттік органдардың сотқа араласу құқығы жоқ екенін, сот актісін бағалай алмайтынын, «қарастыруды», «әсер етуді» немесе «шара қолдануды» сұрап сотқа жолдамаларды жібере алмайтынын түсіндіру қажет. Оның орнына апелляциялық немесе кассациялық инстанцияға шағым беру тәртібі, мерзімі және процессуалдық мүмкіндіктерді түсіндіру керек және азаматқа қолжетімді механизмдерді көрсетіп, өз құзыретінің шегінен шықпай көмек көрсету қажет.

Қабылдауларда, әдетте сот шешімін жою, істі қайта қарау немесе «жағдайды судьяға түсіндіру» мүмкіндігіне қатысты болады. Мұндай жағдайларда сот актілерін қайта қарау мәселелері тек сотпен және тек процессуалдық формада шешіледі.

Әділет министрлігі: Жаңа Конституция тұрғын үй иелері құқықтарының басымдығын сақтайды

Ең бастысы, әділет органдары осы бағытта жүйелі құқықтық-түсіндіру жұмысын қамтамасыз етуі тиіс.

Соттың тәуелсіздігі – билік ұйымдастыру принципі ғана емес, сонымен қатар азаматтың құқықтарын нақты қорғаудың кепілі. Конституциялық Кеңес тиімді соттық қорғау тек әділет соттан тыс ықпалдан еркін болған жағдайда мүмкін екенін бірнеше рет атап өтті. Азаматтарға конституциялық принциптер мен процессуалдық механизмдерді түсіндіру арқылы әділет органдары сот жүйесін дұрыс түсінуге көмектеседі, негізсіз үміттер санын азайтады және заңмен қарастырылған қорғау тәсілдерін қолдануға мүмкіндік береді.

Соңғы жаңалықтар

Демалыста жұмысқа жеккен: Алматыда офицер бағынушысына күш қолданғаны үшін сотталды

Оқиға • Бүгін, 16:51

Мұраға қалған мүлікті қалай дұрыс рәсімдеу керек?

Қоғам • Бүгін, 16:40