Әлемдік БАҚ тағы Қазақстан: Референдум нәтижесі, вольфрам өндірісін арттыру және медициналық туризм

Жексенбі күні өткен референдум нәтижесі халықаралық БАҚ-тың назарынан тыс қалмады. Reuters ақпарат агенттігі Қазақстан халқының таңдауы мен референдум нәтижесін жазған.

Екі экзитпол дерегіне сәйкес, сайлаушылардың шамамен 87%-ы жаңа Конституцияны қолдаған. Бұған дейін сайлау комиссиясы дауыс беруге қатысу деңгейін 73% деп хабарлаған болатын.

Жаңа Конституция парламент құрылымын оңтайландырып, 1996 жылы алынып тасталған вице-президент қызметін қайта енгізеді. Сонымен қатар президентке вице-президентті, сондай-ақ бірқатар маңызды лауазымды тұлғаны тағайындау құқығын бермек.

Ескі де, жаңа да Конституцияларда президентті бір ғана жетіжылдық мерзімге сайлау бекітілген. Бұл шектеуді Қасым-Жомарт Тоқаев 2022 жылы енгізген.

Өткен аптада Тоқаев келесі президент сайлауы оның өкілеттік мерзімі аяқталатын уақытта – 2029 жылы өтетінін айтты.

Энергетика министрлігі мен «Ақтау энергетика компаниясы» ЖШС Ақтау қаласында қуаты 160 МВт болатын бу-газ қондырғысын (ПГУ) салу жөніндегі инвестициялық келісімге келді. Жаңалықты Report ақпарат агенттігі таратты.

Құжатқа Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов пен «Ақтау энергетика компаниясы» ЖШС-ның басшысы Гэ Личунь қол қойды. Жобаның жалпы құны шамамен 108 млрд теңгені құрайды, қаржыландырудың 70%-ын қытайлық серіктес қамтамасыз етеді.

Маңғыстау атом энергетикалық комбинаты алаңында салынатын бу-газ қондырғысын іске қосу 2027 жылдың маусымына жоспарланған.
Келісімге сәйкес, 300-ден астам жұмыс орны ашылады және қазақстандық мамандарға Қытайдың салалық жоғары оқу орындарында «электр энергетикасы» мамандығы бойынша магистратурада білім алу үшін жыл сайын гранттар бөлінеді. Бұдан бөлек, кадрлардың біліктілігін арттыру, үздіксіз оқыту жүйесі енгізіледі.

Айта кетейік, Ақтау энергетика компаниясы 2024 жылы Қытайдың ірі энергетикалық корпорацияларының бірі China Huadian Corporation компаниясымен бірлесіп құрылған.

Қазақстанның «Тау-Кен Самұрық ҰКТ» АҚ мен америкалық Cove Capital елде вольфрам өндірісін дамытуды жоспарлап отыр. Жоба толық өндірістік тізбекті қамтиды – кен өндіруден бастап соңғы өнім, яғни аммоний паравольфраматын (APT) шығаруға дейінгі кезеңді қамтамасыз етеді. Ақпаратты Caspianpost жариялады.

Келіссөздердің өзекті бағытының бірі – Қарағанды облысының Шет ауданындағы «Солтүстік Қатпар» және «Жоғарғы Қайрақты» кен орындарын игеру жобасы. Аталған жоба америкалық Cove Capital компаниясымен бірлесіп іске асырылуда.

13 ақпанда тараптар сатып алу-сату шартына және бірлескен игеру жөніндегі құрылтай құжатына қол қойған болатын. Келісім Қасым-Жомарт Тоқаев пен Дональд Трамп патронажымен жасалып, екі ел арасындағы стратегиялық маңызды минералдар бойынша келісім аясында бекітілді.

«Тау-Кен Самұрық ҰТК» АҚ басқарма төрағасы Нариман Әбсәметовтің мәліметінше, «Солтүстік Қатпар» мен «Жоғарғы Қайрақты» – әлемдегі аса ірі вольфрам кен орындарының қатарында.

Келісім талаптарына сәйкес, инвестор екі байыту фабрикасы мен бір металлургиялық зауыттың құрылысына 1,1 млрд доллар көлемінде инвестиция құяды. Жоба толық жүзеге асқан кезде мыңға жуық адам жұмыспен қамтылады. Бұл ретте қазақстандық мамандарды жұмысқа тартуға басымдық беріледі.

Құжатта стратегиялық қағида ретінде шикізат пен жартылай фабрикаттарды экспорттауға тыйым салу нормасы бекітілген. Өндіріс тек терең өңдеуге бағытталады. Жобаны іске асыру кезеңінде бюджетке шамамен 1,5 млрд доллар көлемінде салық түседі деген жоспар бар.

Апта ішінде Euronews Қазақстанның медициналық туризм әлеуетіне қатысты арнайы бағдарлама әзірледі. Онда саладағы статистика мен алдағы жоспар қамтылыпты.

2024 жылы елге шамамен 80 мың шетелдік науқас келген. Билік көрсеткішті алдағы уақытта жылына 300 мыңға дейін арттыруды жоспарлап отыр.

2020 жылдан бері Үндістаннан келетін пациенттер саны 40 есе, Қытайдан – 24 есе, Түркиядан – 3 есе өскен. Қазір Қазақстанда емделуге 50-ге жуық елден адам келеді.

Қазақстандағы медициналық қызмет бағасы АҚШ пен Еуропамен салыстырғанда 5–10 есе арзан. Оның үстіне мұнда халықаралық JCI аккредитациясы бар клиникалар жұмыс істейді. Астанада Орталық Азиядағы алғашқы протон терапиясы орталығы ашылған, ол жылына шамамен 1000 пациент қабылдай алады.