Әлемдік БАҚ тағы Қазақстан: Екінші АЭС, референдум мерзімі және Пәкістанға экспортталатын автобустар

Исламабадта мемлекет басшыларының қатысуымен Қазақстан-Пәкістан бизнес-форумы өтті. Жиын барысында екі ел арасындағы экономикалық байланыстарды жаңа деңгейге шығаратын маңызды құжаттар қабылданды. Соның ішінде қазақстандық Falcon EuroBus компаниясы Пәкістан нарығына 600 электроавтобус жеткізетін болды. Жаңалықты Report ақпарат агенттігі бөлісті.

2027–2028 жылдары Пәкістанға экспортталатын автобустар саны 2 мың бірлікке дейін жетуі мүмкін. Алғашқы электр автобустарын жеткізу сәуір айында басталмақ. Коммерциялық келісімшарттың жалпы құны 108 млн долларды құрайды.

Falcon EuroBus кәсіпорны 2018 жылы Алматы қаласында құрылған. Бүгінде зауыт еуропалық сапа стандарттарына сай келетін автобустар шығарады. Өндірістік қуаты жылына 1 500 автобус, ал алдағы уақытта көрсеткішті 3 мың бірлікке дейін ұлғайту жоспарланған. Қазір зауыт өніміне Өзбекстан, Моңғолия, Пәкістанда ғана емес, Еуропа елдерінде сұраныс жоғары.

Айта кетейік, бизнес-форумда Қазақстан тарапынан 150-ге жуық, Пәкістан жағынан 180 компания келіссөз жүргізді. Астана мен Исламабад алдағы 2 жылда тауар айналымын 1 млрд долларға жеткізуге ниетті.

Қазақстан-Пәкістан бизнес-форумының қорытындысы бойынша жалпы сомасы 200 миллион долларға жуық 30-дан астам коммерциялық құжатқа қол қойылды. Келісімдерде қаржы, логистика, өнеркәсіп, энергетика, агроөнеркәсіп кешені, цифрландыру және инфрақұрылым салаларындағы ынтымақтастықты кеңейтуге арналған.

Мысалы, «Самұрық-Қазына» мен Fauji компаниялар тобы ортақ инвестициялық платформа құруға уағдаласты. Бұл алаң екі ел аумағында бірлескен жобаларды іріктеп, іске асыруға мүмкіндік береді. Ал «Бәйтерек» холдингі жергілікті Habib Bank Limited-пен серіктестігін кеңейтті. Сондай-ақ көлік-логистика саласында Пәкістан компаниясымен ынтымақтастық басталды.

Қазақстан екінші атом электр станциясын салу орнын ресми түрде бекітті. Үкіметтің қаулысына сәйкес, нысан Алматы облысының Жамбыл ауданында, елдегі алғашқы атом электр станциясы үшін таңдалған алаңның маңында салынатын болады. Ресми ақпаратты The Times of Central Asia хабарлады.

Әділет министрлігі «Екінші атом электр станциясы» ядролық қондырғысын салу және ол салынатын аудан туралы» атты 2026 жылғы 26 қаңтардағы №40 Үкімет қаулысын «Әділет» нормативтік құқықтық актілер жүйесінде жариялады. Қаулы қол қойылған күннен бастап күшіне енді.

Әдетте атом энергетикасы саласындағы жобалар техникалық-экономикалық негіздемеден, экологиялық сараптамадан және қаржыландыруды рәсімдеу кезеңінен өтеді. Жоспардың алдын ала бекітілуінен толық ауқымды құрылысқа көшу барысында мерзім өзгеруі мүмкін.

Бұған дейін Қытайдың CNNC компаниясымен елдегі екінші және үшінші АЭС-ті салу жөнінде келісімшарт бары айтылған, ал алғашқы АЭС-ті Ресейдің «Росатом» корпорациясы салатыны хабарланған болатын. Құрылыс алаңы Балқаш көлінің жағасында, Алматы қаласынан шамамен 400 шақырым жерде орналасқан. Осылайша, Қазақстандағы алғашқы екі атом электр станциясы елдің оңтүстік өңірінде шоғырланбақ.

Алғашқы АЭС-тің жобалық қуаты 2,4 ГВт құрайды және әрқайсысының қуаты 1,2 ГВт болатын ВВЭР-1200 типті екі реакторды қамтиды. «Росатом» компаниясы құрылыс алаңында дайындық жұмысын бастап кетті. Іргетасын құю 2029 жылға жоспарланған, ал станция 2035 жылы іске қосылады.

Билік атом энергетикасын елдегі электр энергиясы тапшылығын шешуге арналған стратегиялық шешім ретінде қарастырып отыр. Сонымен қатар, Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов бірнеше жылда электр тапшылығын жоюға бағытталған кешенді шара жүргізілетінін айтқан еді.

Мәжіліс депутаты, «Respublika» партиясының жетекшісі Айдарбек Қожаназаров талқыланып жатқан Ата заңның жекелеген баптары редакциядан өткеннен кейін жаңа Конституцияның жобасын жалпыұлттық референдумға шығару жөнінде бастама көтерді. Оның айтуынша, құжат қазірдің өзінде жеткілікті деңгейде пысықталған. Депутат сөзін ТАСС таратты.

Айдарбек Қожаназаровтың айтуынша, реформаны талқылау алты айдан астам уақыт бойы жүргізілді. Жаңа Конституцияның жобасы кәсіби заңгерлердің, әртүрлі сала сарапшыларының және азаматтық қоғам өкілдерінің ұзақ әрі жүйелі жұмысы нәтижесінде әзірленген.

– Конституциялық комиссияның мүшесі ретінде жекелеген баптардың редакциясы пысықталғаннан кейін жаңа Конституция жобасын жалпыхалықтық дауыс беруге – референдумға шығаруды ұсынамын, – деді депутат.

Айта кетейік, бұған дейін Айдарбек Қожаназаров ұлттық валютаның мәртебесін Конституцияда бекітуді ұсынған болатын. Оның пікірінше, теңгені Ата заңда нақты көрсету экономикалық тәуелсіздікті нығайтып, қаржы саясатының тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Қазіргі таңда теңгенің мәртебесі заңмен реттелгенімен, әлемдік қаржы жүйесі өзгеріп жатқан жағдайда бұл норманы Конституция деңгейінде бекіту өзекті.

Ауғанстанға астық тасымалдау көлемі айтарлықтай артып келеді. 2025 жылғы қыркүйектен 2026 жылғы 31 қаңтарға дейін бұл елге экспорт 1,9 есе өсіп, 216 мың тоннадан 416 мың тоннаға жетті. Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметін Anadolu ақпарат агенттігі жариялады.

Ведомство ақпаратына сүйенсек, Қазақстан өңірдегі астықтың негізгі жеткізушісі ретінде рөлін сақтап отыр әрі экспорт әлеуетін нығайтып, тасымал географиясын кеңейтуде.

«Жеткізілімдердің негізгі өсімі Орталық және Оңтүстік Азияның дәстүрлі нарықтарына тиесілі. Атап айтқанда, Өзбекстанға астық экспорты 49%-ға артып, 1 813 мың тоннадан 2 702 мың тоннаға жетті. Қырғызстанға жеткізілім көлемі 1,7 есеге өсіп, 95 мың тоннадан 163 мың тоннаға дейін ұлғайды. Ауғанстанға экспорт 1,9 есеге артып, 216 мың тоннадан 416 мың тоннаға жетті», – делінген ресми ақпаратта.