Алешка Симкич: Конституция халық таңдауы

— Әрине, біз жаңа Конституция төңірегіндегі барлық талқылауларды Қасым-Жомарт Тоқаев оны алғаш рет 2025 жылдың қыркүйегінде жариялаған сәттен бастап мұқият бақылап отырдық.
Қазақстан Президенті бұл үдеріс 2027 жылы өтетінін мәлімдеген болатын. Алайда процесс жеделдеді, сондықтан біз оны үлкен қызығушылықпен бақыладық. Енді мен Қазақстан басшылығын дауыс беруге қатысу деңгейі мен жаңа Конституцияны қолдау көрсеткіші бойынша әсерлі нәтижелермен құттықтай аламын.

Түсінемін, енді қабылданған Конституция ережелеріне сәйкес келетін жаңа заңнамалар қабылданатын болады. Біз, Еуропалық одақ ретінде, ең алдымен осы заңдардың Қазақстанның халықаралық міндеттемелеріне сәйкестігіне назар аударамыз. Ал Конституция — бұл, түптеп келгенде, Қазақстан халқының таңдауы.

Еуропалық одақ пен Қазақстан арасындағы қатынастар оң бағытта дамып келеді. Қазіргі таңда біз кеңейтілген серіктестік және ынтымақтастық туралы келісім аясында түрлі бағыттар бойынша диалогтарды жалғастырып отырмыз.

Бізде өте нәтижелі диалог қалыптасты. Маған ұнайтыны бұл екіжақты монолог емес, нақты пікір алмасу жүреді. Біз бір-бірімізге оң және сын пікірлерді де ашық айта аламыз. Ең бастысы — ынтымақтастық бар және оның болашақта өзгеруіне себеп көріп отырған жоқпын.

— Симкич ханым, қазіргі уақытта Астанада ЕО-ҚР бірнеше кіші комитеттерінің отырыстары өтіп жатыр. Осы кездесулер туралы толығырақ айтып бере аласыз ба?

— Иә, бізде энергетика, әділет және көлік салалары бойынша үш күндік кездесулер өтіп жатыр. Алдынғы сөзімде атап өткенімдей, кеңейтілген серіктестік және ынтымақтастық туралы келісім бар, оның қол қойылғанына өткен желтоқсанда 10 жыл толды.

Бұл — жыл сайын өтетін рәсім: бір жылы кездесу Астанада өтсе, келесі жылы Брюссельде ұйымдастырылады. Биыл біз Астанадамыз. Еуропалық сыртқы іс-қимыл қызметінің Орталық Азия жөніндегі басқарма басшысы, ҚР Бас прокурорының орынбасары және Қазақстан Үкіметінің көптеген өкілдері адам құқықтары, әділет, ішкі істер, сондай-ақ энергетика мен көлік мәселелерін талқылауда.

Энергетика саласына келсек, біз екі негізгі бағытты қарастырып отырмыз. Біріншісі — Қазақстан мен Еуропалық одақ үшін энергетикалық қауіпсіздік. Қазақстан біз үшін маңызды энергия жеткізуші, әсіресе мұнай бойынша. Қазіргі уақытта Еуроодақтағы мұнай қажеттілігінің шамамен 12%-ы Қазақстан есебінен қамтамасыз етіледі. Біз бұл ынтымақтастықты одан әрі нығайтқымыз келеді.

Екінші бағыт — «жасыл» энергетика. Тұрақты даму күн тәртібі, жаңартылатын энергия көздері, «жасыл» сутегі және басқа да бағыттар бойынша ынтымақтастық мәселелері талқылануда.
Сонымен қатар ынтымақтастықты жақсарту үшін байланыстарды дамыту қажет. Қазіргі таңда бұл сала әлі де қиындық тудырып отыр: Қазақстаннан Еуропаға үлкен көлемдегі жүктерді, соның ішінде энергия ресурстарын жеткізу тым ұзақ уақыт алады. Осы мерзімді қысқарту қажет.
Мұнда бірнеше мәселе бар: қаржыландыру — инвестицияны кім жүзеге асыратыны және экологиялық талаптар. Дегенмен, ең бастысы бұл бағытта жұмыс істеу қажет.

— Брюссель Қазақстанмен байланыстарды нығайту үшін алдағы уақытта қандай қадамдар жасауды жоспарлап отыр? Көлік-логистика, энергетика және маңызды шикізат ресурстары салаларында қандай жоспарлар бар?

— Қазақстанның теңгерімді сыртқы саясаты бізге түсінікті. Елдің географиялық ерекшеліктерін де жақсы білеміз. Қазақстан тарихи және экономикалық байланыстары бар серіктестермен ынтымақтастықты жалғастыруы тиіс. Сонымен қатар Еуропалық одақ та маңызды бағыт екенін атап өткім келеді.

Біз БҰҰ, ЕҚЫҰ сияқты халықаралық ұйымдар аясында көпжақты форматта табысты ынтымақтастықты жалғастырып келеміз. Көзқарастарымыз ұқсас, дегенмен кейбір мәселелерде айырмашылықтар болуы мүмкін.

Көлік, климат, энергетика сияқты салалардан бөлек, бейбітшілік пен жаһандық тұрақтылық мәселелері бойынша да өзара пікір алмасуға мүмкіндік бар. Осы тұрғыда Қазақстан мен Еуропалық одақтың ұстанымдары ортақ, әрі біз сенімді серіктеспіз деп есептеймін.

Айта кетейік, ҚР Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев Еуропаға виза режимін жеңілдету бойынша келіссөзде негізді жұмыстар пысықталып болғанын айтты.

Сонымен қатар Еуропалық одақтың санкциялар жөніндегі арнайы өкілі Дэвид О’Салливан журналистерге арналған брифинг барысында бірқатар сауалға жауап берді.

Оған қоса, Еуропалық одақтың санкциялар жөніндегі арнайы өкілі Дэвид О’Салливан Қазақстанға қатысты жаңа шектеу шаралары қарастырылмайтынын мәлімдеген еді.