Ауыл халқы азаюда: Қазақстандағы урбанизацияның жаңа толқыны

СhatGPT көмегімен жасалған сурет

2026 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша Қазақстан халқының саны 20,6 млн адамға жетті. Жыл басынан бері ел тұрғындарының саны 134 мың адамға артқан. Алайда оң көрсеткіштердің артында елеулі теңгерімсіздік байқалады: қазақстандықтар ауылдардан ірі қалаларға жаппай көшіп жатыр. Бұл туралы Ұлттық статистика бюросы хабарлады.

Сарапшылардың мәліметінше, 2026 жылғы қаңтардан қыркүйекке дейін ел халқының саны 0,65 пайызға өсіп, 20,5 млн-нан 20,6 млн адамға жеткен. Бұл ретте қала тұрғындарының саны 169 мың адамға артып, 13,2 млн-ға жетсе, ауыл халқы 35,3 мың адамға азайып, 7,38 млн адамды құраған.

Қала тұрғындары санының артуы ауыл халқының азаюын негізінен ішкі көші-қон есебінен өтеген. Ел бойынша халықтың табиғи өсімі 128,3 мың адамды құраса, қалалардағы ішкі көші-қон сальдосы 90,3 мың адамға оң көрсеткіш көрсеткен. Ал ауылдық жерлерде бұл көрсеткіш 84,9 мың адамға төмендеген.

Қазақстандағы халық өсімінің жартысын Астана қамтамасыз етті

Көшуге ниетті тұрғындар үшін басты орталық — елорда. 2026 жылдың басынан бері Астана халқы 67 974 адамға көбейіп, 1,7 млн-ға жетті. Бұл — Қазақстан халқының жалпы өсімінің 51 пайызы. Өсімнің негізгі факторы — көші-қон: елордаға 52 741 адам қоныс аударған, ал табиғи өсім 15 233 адамды құраған.

Басқа мегаполистердегі көрсеткіштер:

Алматы: халық саны 44 002 адамға өсіп, 2,39 млн-ға жетті. Оның ішінде көші-қон есебінен өсім 30 567 адамды құрады;

Шымкент: тұрғындар саны 26 693 адамға артып, 1,32 млн-ға жетті. Екі мегаполистен айырмашылығы, мұнда табиғи өсім басым (15 457 адам, ал көшіп келгендер саны — 11 236).

Жалпы, Астана, Алматы және Шымкент қалаларының халқы 139 мыңға жуық адамға көбейген. Бұл — осы кезеңдегі Қазақстан халқының жалпы таза өсімінен де көп.

Қазақстандықтар қай өңірлерден көшіп жатыр?

Тұрғындардың ең көп кетуі Түркістан облысында тіркелген. Табиғи өсім рекордтық деңгейде болғанына (+24 224 адам) қарамастан, жаппай көші-қон салдарынан (көші-қон сальдосы — минус 32 020 адам) өңір халқы 7 796 адамға азайған.

Халық санының төмендеуі мына өңірлерде де байқалған:

Жамбыл облысы (минус 6 082 адам);

Абай облысы (минус 5 560 адам);

Жетісу облысы (минус 5 541 адам);

Қарағанды, Қостанай, Павлодар, Солтүстік Қазақстан және Шығыс Қазақстан облыстары.

Ал мегаполистерден бөлек, Алматы (+21 890), Ақмола (+6 637) және Ақтөбе (+3 214) облыстарында, сондай-ақ мұнайлы Атырау мен Маңғыстау өңірлерінде халық саны өскен.

Демографтар не дейді?

2026 жылдың тоғыз айындағы статистика урбанизация үдерісі мен халықтың ірі орталықтарға шоғырлануын айқын көрсетеді. Сарапшылардың айтуынша, Қазақстан облыстарының басым бөлігінде туу көрсеткішінің жоғары болуы тұрғындардың елорда мен Алматыға белсенді көшуінің орнын толтыра алмай отыр.

Кеше, 16:10