Бетон, метро және саябақ. Ақсай карьерінде қазір не болып жатыр?

Qazaq24.com, Tengrinews.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып жаңалық жариялады..

Алматы тұрғындары Ақсай карьерінде өнеркәсіптік нысан құрылысының басталуына алаңдаушылық білдіріп отыр.

Оның үстіне, бірнеше жыл бұрын халыққа бұл жерде саябақ салынады деп уәде берілген болатын.

Қиыршық тас пен құм өндірілетін Ақсай карьерінің жұмыс істеп тұрғанына 50 жылдан асты. Ол жер көшкін, су басу, өрт, шаң-тозаң және жүк көліктерінің көптігіне байланысты жаңалықтар таспасына жиі түсіп тұрады.

Алматының Наурызбай ауданы мен Алматы облысы Қарасай ауданының тұрғындары - карьер дәл осы екі аймақтың шекарасында орналасқан - оны жабу үшін ұзақ уақыттан бері күресіп келеді. Олардың талап етуімен төрт жыл бұрын карьердің бір бөлігін рекультивациялау туралы шешім қабылданған еді.

Тұрғындар карьердің толтырылуын бақылап, ол жерде саябақ пайда болады деп күтті. Алайда жақын арада рекультивацияланған аймақтың бір бөлігі метро қажеттілігіне арналған өндіріске берілгенін білді. Енді олар шаң-тозаң мен жүк көліктерінің гүрілі тағы ұзаққа созыла ма деп қауіптенеді.

29 тамызда жергілікті тұрғындар Tengrinews.kz тілшісін Наурызбай және Қарасай аудандары әкімдіктерінің өкілдері, сондай-ақ құрылысқа тапсырыс берушімен кездесуге шақырды. Бұл "келіссөздердің" қалай өткені және немен аяқталғаны туралы репортаждан оқыңыздар.

Мән-жайы. Біз бұған дейін 2026 жылы Ақсай карьерінің жай-күйі қандай болғаны туралы жазған едік. Қазір оның аумағы әртүрлі кадастрлық нөмірлері мен басқарушы компаниялары бар бес учаскеге бөлінген. Карьердің бір бөлігі әлі де жұмыс істеп тұр. Бұл материалда тек кадастрлық нөмірі 03-047-422-3999 болатын және "өтеулі қысқа мерзімді уақытша жер пайдалануда" "МП КАРЬЕР" ЖШС-не тиесілі учаске туралы сөз болады. Оның ауданы 13,7 гектар болады. Тамыздың басында редакция осы мәселелер бойынша Қарасай ауданы әкімінің аппаратына сауал жолдаған болатын. Сол кезде бізге бұл учаскенің нысаналы мақсаты - карьерді рекультивациялау және жою жұмыстарын жүргізу екені айтылды. Әкімдік ол кезде бұл учаскеде қандай да бір өнеркәсіптік нысандардың құрылысы туралы тіс жармаған еді.

Ақсай карьері: шаң-тозаң, шу және тұрғындар шағымы

Жергілікті тұрғындар, әкімдік өкілдері мен құрылысқа тапсырыс берушінің кездесуі 29 тамыз, сенбі күні сағат 11:00-ге белгіленді. 40–50-ге жуық адам толтырылған карьердің дәл үстіне жиналды - ол жерде өнеркәсіптік нысанның құрылысы басталып та кеткен екен.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Жиналғандардың арасынан біз адвокат Гаухар Аманқұлованы жолықтырдық. Ол Қарасай ауданы Жатұрмыс ауылының тұрғыны ретінде ауылдастары сияқты жағдайға алаңдаулы.

"Ақсай карьері аумағында өнеркәсіптік нысан - бетон зауытының құрылысы басталды. Наурызбай ауданы әкімдігіндегілер түсіндіргендей, мұнда метро құрылысына қажетті темірбетон түбингтерін шығару жоспарланған. Сонымен қатар, біздегі мәліметтер бойынша, құрылыс жұмыстары қажетті рұқсат құжаттарын алмай тұрып басталған. Тұрғындардың шағымынан кейін Қарасай ауданының әкімдігі жұмысты тоқтатты", - деп түсіндіреді Аманқұлова.

Гаухар Аманқұлова, адвокат, Алматы облысы Қарасай ауданының тұрғыны. Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Оның айтуынша, мұндай құрылысты бастау үшін жерге, нысанға қатысты барлық қажетті құжаттар, жобалық құжаттама және сараптама болуы тиіс. Сондай-ақ санитарлық және экологиялық талаптар сақталуы қажет.

Егер заң бойынша қоғамдық тыңдаулар талап етілсе, олар алдын ала өткізілуі керек. Яғни, алдымен бәрі рәсімделіп, келісілуі тиіс, содан кейін ғана құрылысты бастауға болады.

"Мердігер өкілі тұрғындармен сөйлескенде болашақ нысанның нақты ресми атауын айтпай отырғанын атап өткім келеді. Бізге бұл зауыт емес, метро қажеттілігіне арналған өндірістік желі дейді. Бірақ тұрғындар үшін нысанның қалай аталатыны емес, онда нақты не өндірілетіні және бұл өндірістің адамдар мен қоршаған ортаға тигізер әсері маңызды", - дейді адвокат.

Карьер аумағындағы бетон құйылған алаң. Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Гаухар Аманқұлова мұндай өндірістің шаң-тозаң, шу, діріл, ауыр техника қозғалысы мен қалдықтарсыз болмайтынын нақтылады. Сондықтан ол тұрғын үйлердің жанында орналаспауы керек - бәрі санитарлық нормаларға сәйкес болуы тиіс.

"Санитарлық қорғау аймағы нысан шекарасынан 300 метр қашықтықта болуы тиіс, - деп толықтырды адвокат. - Бірақ, өздеріңіз көріп отырғандай, тұрғын үйлер карьерге тым жақын орналасқан және бұл арақашықтық сақталмаған. Сондықтан біз бұл жерде белгіленген нормалар, талаптар мен заңнама бұзылғанын айтып отырмыз".

Карьер шекарасындағы тұрғын үйлер. Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Аманқұлованың айтуынша, тұрғындардың ұстанымы нақты: олар бұл жерде өндірістің орналасуына үзілді-кесілді қарсы.

"Мен мемлекеттік органдарға тексеру жүргізуді сұрап, адвокаттық сауал жолдадым: құрылыс басталған кезде тапсырыс беруші мен мердігерде қандай құжаттар болды, олардың жұмысты бастауға құқығы болды ма және барлық экологиялық, санитарлық, қала құрылысы талаптары сақталды ма? Біз тексеру аяқталып, барлық қажетті құжаттар алынғанша құрылыс жалғаспауы керек деп санаймыз", - дейді адвокат.

Карьер аумағындағы құрылыс материалдары. Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Бұл ретте Гауһар Аманқұлова "тұрғындар қалаға метро қажет екенін түсінеді", дейді. Алайда, оның айтуынша, метроның дамуы заңбұзушылықтармен ұласпауы тиіс және тұрғындардың қауіпсіздігі мен қолайлы қоршаған ортаға деген құқығына нұқсан келтірмеуі керек.

Ақсай карьерінің аумағына құйылған бетон алаңдар. Фото: жергілікті тұрғындар ұсынған

Зауыт па, әлде зауыт емес пе?

Жиын ресми басталғанға дейін жиналғандар Наурызбай ауданы әкімдігінің өкілдері және құрылысқа тапсырыс берушімен сөйлесіп үлгерді. Бұл олардың алғашқы кездесуі емес екені белгілі болды.

"Біз олармен үш күн бұрын кездесіп, құжаттарды көрсетуді сұрағанбыз. Бүгінгі кездесуге олар құжаттармен келуі керек еді. Кездесу болды, метроқұрылыс өкілі бізге барлық құжатты тапсыруы тиіс болатын", - дейді Ақжар шағынауданының тұрғындарының бірі тілшіге осы сәтті тіркеп алуын өтініп.

Тағы бір тұрғын дәл осы мәселе бойынша Наурызбай ауданы әкімінің орынбасары Руслан Айтановқа тікелей сұрақ қойды. Естеріңізге сала кетейік, карьер Алматының осы ауданы мен облыстың Қарасай ауданының шекарасында орналасқан. Бұл деректі есте сақтау маңызды, өйткені ол алдағы пікірталастарда талай рет уәж ретінде келтіріледі.

"Сіздерде мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы бар ма? Жоба санитарлық және экологиялық нормалар бойынша тексеруден өтті ме? Тұрғындармен келісім жасалды ма? Егер құрылыс ешқандай құжатсыз жүріп жатса, демек бұл заңсыз. Қазір бізге көрсететін ештеңелеріңіз жоқ", - деп болжайды ер адам.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Күйіп тұрған күннен қолшатырмен қорғанып тұрған тағы бір жергілікті тұрғын келесі сұрақты қойды:

"Кездесуде неге санитарлық-эпидемиологиялық станция мен экологтардың өкілдері жоқ? Олар жағдайға дұрыс баға бере алар еді. Сіз өткен кездесуде олар болады деп уәде бергенсіз".

Наурызбай ауданы әкімінің орынбасары Руслан Айтанов көпшіліктен тыныштық сақтауды сұрап, өзін таныстырып, сөз бастады. Кездесу осылай басталды.

Ол алдымен тұрғындардың карьерден көптеген жыл бойы ұшып жатқан шаң-тозаң, батпақ пен қоқысқа қатысты шағымдарын еске алды.

"Бұл карьер жалпы Қарасай ауданына тиесілі, бірақ Наурызбай ауданында және қала орталығында мұндай учаске болмағандықтан, орналасу орны Қарасай ауданымен бірлесе отырып осы жерден белгіленді. Бірден айтайын, бұл зауыт емес. Мен сіздерді сендіремін. Кейбіріңіз бұл зауыт болады, цемент болады, бәрі осы жерде тұрады деп жатырсыздар. Бұл цемент зауыты емес. Алдарыңызда қазір тапсырыс берушінің, яғни метрополитеннің өкілі және осы метроны салып жатқан бас мердігер тұр", - деді әкім орынбасары қасындағы адамдарды нұсқап.

Руслан Айтанов, Алматы қаласы Наурызбай ауданы әкімінің орынбасары. Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Содан кейін ол жергілікті тұрғындарға осыған ұқсас өнеркәсіптік нысанды бірге барып көру үшін бастамашыл топ құруды ұсынды. Ол Ақсай карьерінде не салынбақшы екенін адамдарға осылайша көрнекі түрде түсіндіруді жоспарлап отыр.

"Мен сіздердің бастамашыл топтарыңызды "Барлыққа" алып барғым келеді, онда осы жоба айнытпай іске асырылған. Бұл жерде де дәл сондай жоба жоспарланған. Бұл зауыт емес, өндірістік желі болады. Сондықтан ол жақта не болып жатқанын және қалай жасалатынын көзбен көріп түсінулеріңіз үшін "Барлықты" көрсеткім келеді", - деді Айтанов.

Жиналғандар әңгіме Ақсай карьері мен олардың үйлері туралы болып жатқанда, "Барлықтың" не қажеті бар екенін сұрады.

"Мен сіздерден бірнеше минут сөзімді бөлмеуді сұрадым. Біріншіден, қазіргідей шаң-тозаң мұнда енді болмайды, өйткені алаң бетондалады. Иіс те шықпайды. Екіншіден, мұнда батыс жақтан шуды басатын қалқандар мен қоршаулар орнатылады. Егер ортақ мәмілеге келсек, мұның бәрі болады", - деп әкім орынбасары сөзін аяқтап, кезекті тапсырыс беруші өкіліне берді.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Алайда әкім орынбасарының сөзі тұрғындар тарапынан қосымша дау-дамай мен репликаларға себеп болды.

Әйелдердің бірі кездесуде неге Қарасай ауданының өкілі жоқ екенін білгісі келді.

"Олардың шақырылған-шақырылмағанын айта алмаймын, - деп жауап берді Айтанов және бірден "Барлық" базары тақырыбына қайта оралды. - Сіздер маған түнде хабарласқанда, мен жұмысты тоқтату үшін осында мамандарымды жібердім. Содан бері бұл жұмыстар жүргізіліп жатқан жоқ. Бүгінгі кездесуге бәрін шақырдық, келістік. Сіздерді де "Барлықтың" мысалында не болатынын көруге шақырамыз. Мұнда ешкімнің ойланбастан цемент зауытын салғалы жатпағанын түсінсеңіздер деймін. Ол мұнда болмайды. Әңгіме өндірістік желі туралы болып отыр".

Жиналғандар өндірістік желінің бетон бұйымдарын шығаратын зауыттан не айырмашылығы бар екенін толық түсіне қоймады.

"Өндірістік желі дегеніміз - сол зауыт емес пе!" - деп айқайлады әйелдердің бірі, бірақ бұл сөз жауапсыз қалды.

Шуды басатын қалқандар

Содан соң метрополитен өкілі сөз алды, бірақ ол сөйлер алдында өзін таныстырмады. Ол бұл аумақта жеке бизнес емес, керісінше - метроның жаңа станцияларын салуға бағытталған әлеуметтік жоба жүзеге асатынын түсіндірді.

Алматы метрополитенінің өкілі - ол есімін атаған жоқ. Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Оның айтуынша, мұндай өндірістік желілер бұған дейін де метро құрылысы кезінде Алматының орталығында құрылған. Енді жаңа станциялар мен туннельдерді қазу үшін бетон тюбингтер жасау қажет. Ол өндірістік желінің күрделі құрылыс емес, екі жыл ғана тұратын уақытша конструкция екенін қайталап айтты.

"Бұл сэндвич-панельдер мен металл конструкциялардан жасалған тез тұрғызылатын ғимараттар болады. Бұл зауыт емес, бетон араластыру торабы. Бетон қалыпқа құйылып, содан кейін бумен өңделеді. Содан соң конструкциялар беріктігін арттыру үшін осындағы қоймада 28 күн сақталады", - деп түсіндірді тапсырыс беруші өкілі.

Халық одан да рұқсат қағаздары туралы сұрады, бірақ ол бұған жауап берген жоқ. Тек құрылыс үшін қолданыстағы 13 гектардың ішінен алты гектар учаске пайдаланылатынын айтты.

Тұрғындардың бірі жерді жергілікті халықтың учаскелерінен қалай бөлетінін білгісі келеді. Оған метрополитен өкілі былай деп мәлімдеді:

"Алты метрлік қоршау көтеріліп, шуды басатын қалқан орнатылады. Осында кірмес бұрын, бұрынғы қоршауды толықтай биіктеттік. Тұрғындар жағынан алты метрлік қоршау тұрғызылып, сырты шуды басатын қалқанмен қапталады".

Адамдарда бұл қоршаудың неге әлі күнге дейін орнатылмағаны туралы орынды сауал туындады.

"Құрылыс кезеңінде шуды басатын тосқауыл орнатылып қоюы керек еді!" - деп айқайлады Ақжар тұрғыны.

"Құжаттарды жеке өзім көрген жоқпын"

Кездесу басталғаннан кейін 30 минут өткен соң жиналғандарға Райымбек ауылдық округі әкімінің орынбасары Салават Қазиев келді. Ол - Алматы облысы Қарасай ауданының жалғыз ресми өкілі.

Салават Қазиев, Райымбек ауылдық округі әкімінің орынбасары. Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

- Біз тиісті органдарға - МСҚБ мен жер қатынастары басқармасына сұрау салдық. Әзірге ол жақтан жауап келген жоқ. Содан кейін тиісті шаралар қабылданады деп ойлаймын. Қазір тек бір нәрсені айта аламын: мұнда учаске тиісінше ресімделмеген. Ол бұрын да карьер болған, қазір де карьер күйінде тұр, - деді ол.

- Яғни, мұнда жұмыс жүргізілмеуі керек пе? - деп нақтылады Ақжар шағынауданының тұрғыны.

- Иә, - деп растады Қазиев.

- Сізге жобаны көрсетті ме, қандай да бір рұқсат құжаттарын көрсетті ме? - деп сұрады тағы бір тұрғын.

- - Жоқ. Біз тиісті органдарға сұрау жібердік.

- Сонда құжат бар ма, жоқ па?

- Білмеймін. Өзім құжаттарды көрген жоқпын. Ресми растауды күтейік, - деп түйіндеді ауылдық округ әкімінің орынбасары.

Ол кездесу кезінде бұдан басқа мәлімдеме жасаған жоқ.

Бірақ кейінірек жергілікті белсенді тұрғындардың бірі бізге Қазиевтің бастығы - Райымбек ауылдық округінің әкімі Ержас Тоқтасыновпен хат алмасқанын айтты. Оның айтуынша, әкім де бұл аумақта өндірістік нысан салуға рұқсат беретін құжаттар жоқ екенін мәлімдеген.

Ақсай карьері: тоқтап тұрған жұмыстарды тоқтату

Тұрғындар Райымбек ауылдық округі әкімдігі өкілінің ұстанымын естігеннен кейін, Наурызбай ауданы әкімінің орынбасары Руслан Айтановқа қайтадан сұрақ қоя бастады.

Әйелдердің бірі телефонына бейнежазбаны қосып, қасындағылардан оның шенеунікпен сөйлескен сәтін түсіріп алуды өтінді.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Олардың арасындағы диалог былай өрбіді:

- Жаңа ғана Райымбек ауылдық округі әкімінің орынбасары әкімдік келісім бермегендіктен, құрылыс тоқтатылғанын айтты... - деп бастады әйел.

- Дұрыс, құрылыс тоқтатылды, - деп жауап берді Айтанов сұрақтың аяқталуын күтпестен.

- Құрылысты Қарасай ауданы тоқтатты. Қарасай ауданы біздің жағымызда сияқты сезіледі...

- Осыдан үш күн бұрын түнде өзім тоқтаттым, - деп тағы да сөзге араласты Айтанов.

- Жақсы. Енді бізге жауап беріңіз, біз Наурызбай ауданының тұрғындарымыз, сіз бізді қолдауыңыз керек...

- Қолдаймын.

Сол жақта - Ақсай карьері, оң жақта - Ақжардағы тұрғын үйлер. Фотоны жергілікті тұрғындар ұсынды

- Сіздер бізге көмектесулеріңіз керек. Бұл көмек сіздердің құзыреттеріңізде. Қазір бәрінің көзінше, камераға қарап тұрып айтыңызшы, бізге қалай қолдау көрсете аласыздар? Өткен жолы СЭС өкілдерін, экологтарды шақырамыз дегенсіз. Бүгін бірде-бір құжат көрсетпедіңіз, уәде бергеніңізге қарамастан, қолыңызда ештеңе жоқ. Сонда сіздер бізді, Наурызбай ауданының тұрғындарын, бұл өндірістік желіден қалай қорғай аласыздар?

- Түсіндірейін. Құрметті тұрғындар. Егер бәріңіз "жоқ" десеңіздер, солай болады. Бұл - басты мәселе. Бірақ, менің тарапымнан дұрыс болуы үшін - мұнда не болатынын сіздерге жеткізуім керек. Сіздер "зауыт, зауыт" дейсіздер. Енді мен сіздерге тұрғын ретінде тіл қатсам бола ма? Былай жасайық, бұл менің жеке өтінішім: дәл қазір бізбен бірге "Барлыққа" барып, көруге мүмкіндіктеріңіз бар ма? Мың рет естігенше, бір рет көрген артық.

- Жоқ, бізге ол қызық емес. Одан еш мән көріп тұрған жоқпыз, - дейді тұрғындар жапа-тармағай.

- Жақсы, түсінікті. Жұмысты әзірге тоқтатыңыздар, болды, - деді әкім орынбасары метрополитен өкіліне.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Содан кейін шенеунікке бір ер адам келіп, саябақ аймағының жайы не болатынын және оның қай жерде орналасатынын қадала сұрады.

"15 қазаннан бастап мұнда Қарасай ауданы рекультивация жасайды. Қарасай ауданы бойынша жұмыс бұл бағытта тоқтамайды. Өндірістік желіні мұнда үш жылға қою жоспарланған болатын. Олар мұнда үш жыл болмайды, екі жылда аяқтап, кетпекші. Бұл процесс аяқталғаннан кейін бәрі бұзылады, бұл күрделі құрылыс емес, кейін алып тастауға болатын жеңіл конструкциялар. Содан кейін барлық 13 гектар жерде Қарасай әкімдігінің желісі бойынша саябақ аймағы салынады. Мұнда кім жұмыс істейтініне қарамастан, рекультивация жалғаса береді", - деп түйіндеді Руслан Айтанов.

Ескерту. Тұрғындармен кездесу кезінде барлық тараптардың ұстанымы айтылғанына қарамастан, редакция тақырып бойынша қосымша ақпарат алу үшін Наурызбай және Қарасай аудандарының әкімдіктеріне ресми сауал жолдады. Материал жарияланған сәтте жауаптар алынған жоқ.

Кездесуден кейін

Кездесу аяқталды деп танылғаннан кейін Tengrinews.kz тілшісі бізге таныс адвокат Гаухар Аманқұловадан "келіссөз" қорытындысын қалай бағалайтынын сұрады.

"Осы кездесудің нәтижесі бойынша Қарасай ауданы округ әкімінің орынбасары рұқсат құжаттары болмағандықтан жұмыстың тоқтатылғанына бізді сендірді. Наурызбай ауданы әкімінің орынбасары егер тұрғындар қарсы болса, мұнда ешқандай құрылыс болмайтынына уәде берді. Сондай-ақ ол 15 қазанда рекультивация басталып, жасыл желек егілетінін айтты. Бұл кездесудің нәтижесі осындай. Тұрғындарға бұл қолайлы. Бірақ олар мұның бәрі сөз жүзінде қалып қоя ма деп қауіптенеді. Себебі бірнеше күн бұрын әкімдікте өткен кездесуде құрылыс салушы мұнда құрылыс болатынын, барлық рұқсат құжаттарын беретінін нық сеніммен айтқан еді. Сондықтан бәрі заңды түрде өтуі үшін БАҚ-қа жүгіндік", - дейді Аманқұлова.

Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Тағы бір жергілікті тұрғын бірнеше жайтты нақтылап өтуді сұрады. Біріншіден, Ақжар шағынауданын "Абай саяжайларымен" шатастырмау керек - мұндағы барлық учаскенің нысаналы мақсаты ЖТҚ (жеке тұрғын үй құрылысы). Екіншіден, ол жергілікті тұрғындардың өндірістік нысан құрылысы туралы жаңалықтарға неге соншалықты эмоциямен қарайтынын түсіндірді:

"Алматының бұрынғы әкімі Досаевтың қолдауының арқасында 2022 жылы осындай күреспен үш карьерді: УПТК, "Меркур" және "Меркур Промды" жаптық, қазір онда рекультивация жұмыстары жүріп жатыр. Ол кезде Алматы қаласының әкімдігі бізге рекультивацияланған аумақтардың орнында саябақ аймақтары пайда болатынын, өйткені ол жерлер үй салуға және басқа да мақсаттарға жарамсыз екенін айтқан болатын. Ал бұл карьердің мақсаты бар болғаны бір ай бұрын өнеркәсіптік базаға өзгертілді. Жергілікті тұрғындар жарқын болашақтан үміт үзбей, 2022 жылдан 2026 жылға дейін шыдап келді. Сол уәделердің орындалуын күткенімізге төрт жыл болды. Қазір болып жатқан жағдай біз үшін ауыр соққы болып отыр".

Әйелдің айтуынша, мұнда тағы №200 мектеп-гимназия бар және карьерден оған дейінгі қашықтық 500 метрден де аз.

№200 мектеп-гимназия. Фото: ©️ Tengrinews.kz / Никита Данилин

Жүк көліктерінің толассыз ағыны осы ауданның тар көшелерімен жүретін балалар үшін қауіп төндіреді, деп түсіндірді тұрғын.

Ақсай карьері неге бәрін мазалайды?

Ол мегаполис шекарасында орналасқан, бірақ аумақтық жағынан Алматы облысының Қарасай ауданына тиесілі. Карьер атауы бойлай ағып жатқан Ақсай өзеніне байланысты қойылған. 1992 жылға дейін нысан Алматы үй құрылысы комбинатының (АҮҚК) құрамында болып, панельді үйлердің құрылысын қиыршық таспен қамтамасыз етті. Қазіргі уақытта карьердің бір бөлігін рекультивациялау жұмыстары жүргізіліп жатса, басқа учаскелерінде құрылыс материалдарын өндіру жалғасып жатыр.

Осы жазда карьер жаңалықтардан түспеді. Шілденің басында Ақсай өзені жағалауының шайылуы салдарынан карьердің солтүстік-батыс бөлігінде топырақ опырылып, соның кесірінен Қарасай ауданында жергілікті ауқымдағы төтенше жағдай жарияланды. Жақын маңдағы үйлердің тұрғындары уақытша көшірілді. Кейінірек карьердің бір бөлігі техникамен бірге су астында қалды.

Ал тамыздың басында карьер беткейлерінің бірінде өрт шықты - әлеуметтік желілерде өрт бейнеленген видеолар тарап, олардың авторлары тілсіз жауға осында төгілген қоқыс себеп болғанын алға тартты. Оны сөндіруге үш күн уақыт кетті.

Фотоколлаж: Threads желісіндегі @abv_novosti парақшасының видеосынан алынған кадрлар

Жергілікті тұрғындардың Ақсай карьерімен іргелес тұруға қатысты шағымдары БАҚ беттерінде бірнеше рет жарияланған. Соның бірінде, 2021 жылдың аяғында Kazakhstan Today ақпараттық агенттігі жазған. Онда Ақжар тұрғындарының шаң-тозаңға, жағымсыз иіс пен жүк көліктерінің шуына қатысты шағымдары айтылған.

2022 жылдың сәуірінде карьер төңірегіндегі жағдайды КТК телеарнасы көтерді. Ол кезде журналистер сюжетке мынадай тақырып таңдаған еді: "Алматы облысы: Күн сайын ұлғайған карьер үйлерге қауіп төндіруде". Карьерде қауіпсіздік техникасы ережелері де, санитарлық нормалар да бұзылып жатқаны айтылды. Ал жергілікті тұрғындар жер сілкінісі болса, үйлеріміз сайға құлап кетеді деп қауіптенген.

Бұл ретте 2022 жылдың маусым айында-ақ "Информбюро" басылымы Алматы әкімдігінің баспасөз қызметіне сілтеме жасап, "тұрғындардың мегаполис әкімі Ерболат Досаевқа шағымынан кейін, Алматы облысында қаланың Наурызбай ауданымен шекарасындағы карьерді игеру жұмыстары тоқтатылды" деп хабарлаған еді. Карьер жұмысын тексеру барысында заңнама талаптарының бұзылғаны анықталды деп айтылған болатын

Авторы: Никита Данилин

Аударған: Дина Шәріпхан