Білім беру ісіндегі жаңа бетбұрыс

Ол өзінің тәжірибесімен, тың көзқарасымен өңірдегі білім сапасын арттыруға айрықша үлес қосып келеді. Мемлекет басшысының «Сапалы білім – табысты ұлт кепілі» қағидасы аясында жүзеге асырылып жатқан жұмыстар туралы Қуат Барысұлымен сұхбаттасқан едік.

– Қуат Барысұлы, сіздің басшылық қызметке келгеніңізге көп бола қойған жоқ. Осы қысқа мерзім ішінде өңірде атқарылған негізгі жұмыстарға тоқталып өтсеңіз...

– Уақытпен санаспай, қысқа мерзімде бір­шама жұмыстар атқарылды. Әсіресе, бі­лім саласында қордаланған өзекті мәселе көп. Жалпы алғанда, мектепке дейінгі тәр­бие мен оқыту білім беру жүйесінің бас­тап­қы деңгейі саналады. Сондықтан мек­тепке дейінгі тәрбие мен оқытуды жаңаша жос­парлаудың маңызы зор. Мәселен, Өс­кемен қаласының 83 мектепке дейінгі мекемесі наурыз айынан бастап ваучерлік қар­жыландыруға көшті. Мемлекеттік білім беру ваучері балаға белгіленеді. Соның нә­тижесінде, балабақшаға 21 мыңнан ас­там ваучер берілді. Қалған аудандардағы 93 ба­лабақшаны осы механизмге көшіру бойын­ша дайындық жұмыстары аяқталды. Бұл мектепке дейінгі мекемелер 2026 жыл­дың ақпан айынан бастап ваучерлік қар­жы­ландыруға көшетін болады. Сонымен қа­тар орта білім беру саласында оқу­шылардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге аса назар бөлінуде. Соның дәлелі, об­лыс­та­ғы 103 мектепке аппараттық-бағ­дар­ла­малық кешен орнатылды. Бұл кешен ар­қылы ата-ана баласының мек­тепке кел­генін, тамақтанумен қамтамасыз етіл­ге­нін көре алады.

Биыл 40 заманауи химия, физика, био­ло­гия, STEM, робототехника кабинеттері сатып алынды. 92 білім беру ұйымына 2,7 млрд теңгеге жөндеу жұмыстары жүргізілді. «Ке­ле­шек мектептері» ұлттық жобасы ая­сын­да биыл 2 мектеп қолданысқа берілді. Тегін тамақтанумен 50 мыңнан астам оқушы қамтамасыз етілді. Ал шалғайдағы елді мекендерде тұратын оқушылардың бі­лім алу мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін 2020 жылдан бері 26 мектеп автобусы жаңартылды, қалған автобустарды жаңарту жоспар бойынша орындалатын болады. Об­лысымызда оқушылар арасында дарын­ды, талантты бала көп. Білімге құштар ба­ла­ларымыздың арқасында 2025 жылы ха­лықаралық, республикалық олим­пиа­да­лар мен жарыстарда облыстың дарынды оқу­шылар командасы жалпы 188 медаль жеңіп алды. Екі жыл қатарынан Шығыс Қа­зақстан облысының оқушылары жара­тылыстану-математикалық бағыт пәндері бойынша республикада ең үздік нәтижелер көрсетіп келеді. Республикалық олим­пиа­дада облыс командасы үштік көшбасшылар қатарына еніп, «Үздік олимпиадалық ко­ман­да» номинациясына ие болды. Бала­лардың жетістіктері педагогтер жұмы­сы­ның нәтижесі деп білемін. Педагогтеріміз де биылғы жылы жоғары деңгей көрсетті. Об­лысымыздың 4 ұстазы «Үздік педагог» атанды.

Республикалық тамыз кеңесінде өңірі­міз­дің педагогі Қазақстан Респуб­ли­ка­сы­ның Президенті Қ.Тоқаевтың қолынан «Құрмет» орденін алды. Оқу процесімен қа­тар, тәрбие жұмысы да бірге жүреді. Биыл­ғы оқу жылынан бастап облыстың бі­лім беру ұйымдарында «Адал азамат» тәр­бие бағдарламасы жүзеге асырылуда. Бағ­д­арламаның мақсаты – азаматтық-құқық­тық жауапкершілікті қалыптастыру, мек­теп пен отбасы арасындағы серік­тес­тікті нығайту, сондай-ақ қауіпсіз әрі қо­лай­лы білім беру ортасын құру. Бағдар­ла­мада негізгі назар «Заң және тәртіп» ба­ғытына, құқықтық сауаттылық мәсе­ле­лері­не, жеке қауіпсіздік пен кәмелетке тол­ма­ған­дар арасындағы жағымсыз көріністердің алдын алуға аударылған. «Серпін» жобасы бойынша оқыту қайта жанданды. Бағ­дар­лама аясында еліміздің жұмыс күші артық өңірлерінен 100 студент қабылданып, 2025 жылы жаңа мамандықтар ашылды, оларға мем­лекеттік тапсырыс бойынша 277 сту­дент қабылданды (пилотсыз авиациялық жүйелер, әуе тасымалдарын ұйымдастыру, су көлігін пайдалану, төтенше жағдайларда қорғау және басқалар). Оқушылар алғаш рет Үлбі металлургия зауыты, Өскемен ГЭС және басқа да кәсіпорындардан кон­курстан тыс оқуға түсу үшін мақсатты сер­тификаттар алды. Ерте кәсіптік бағдар беру бойынша колледждермен бірлесіп мек­тептер базасында бейіндік даярлықтың 50 сыныбы ашылды. Кәсіптік білім беруді да­мыту және өнеркәсіптік кәсіп­орын­дар­мен ынтымақтастықты нығайту жөніндегі стратегияны іске асыру шеңберінде өңірдің 16 колледжі мен «Казцинк» ЖШС альян­сын құру туралы меморандумға қол қойыл­ды.

– Облыстың білім саласында ауқымды жұмыстар жасалып жатыр екен. Жалпы, қай бағыттарға ерекше назар аударып отырсыз­дар?

– Бүгінде облыстың білім беру сала­сын­­­­­дағы басты бағыт – орта білім беру са­пасын арттыру. Сонымен қатар педагог кадр­лардың кәсіби құзыреттілігін арттыру, цифрландыру, жасанды интеллект енгізу, инклюзивті білім беруді дамыту, мате­риал­дық-техникалық базаны нығайту, оқу­шы­лардың қауіпсіздігі мен тәрбиелік жұ­мыс­тарды күшейту бағыттарына ерекше көңіл бөлініп отыр. Барлық іс-шара оқушыларға сапалы, қолжетімді және қауіпсіз білім беру ортасын қалыптастыруға бағытталған.

2025 жылы маңызды деңгейдегі зият­керлік олимпиадаларға және конкурстарға 3 707 оқушы қатысып, оның 1 793 жүлдегер атан­ды. Дарынды оқушыларымыздың же­тістіктері жүйелі жұмысымыздың нәтижесі деп білемін. Облыс бойынша балаларды қосымша біліммен жалпы қамту 94%-ды құрай­ды, оның ішінде тегін үйірмелер жә­не секцияларға 84 мыңнан астам оқушы барады. Биыл жазда мектеп оқушыларының 99,9%-ы, оның ішінде көпбалалы және аз қам­тылған отбасы балалары 100% сауық­тырумен қамтылды. Жазғы демалыс ке­зеңін­де 12 қала сыртындағы лагерьлер, оның 7-і мемлекеттік, 5-і жекеменшік жә­не 270 мектеп жанындағы лагерьлер мен 204 бейінді алаңдар жұмыс істеді. 

Облысымызда 379 мектепке дейінгі ұйым жұмыс істейді, оның ішінде 94-і – мем­лекеттік білім беру тапсырысы орна­лас­тырылған жеке меншік ұйымдар. Мек­тепке дейінгі тәрбие мен мектепке дейінгі даярлықпен 33 мыңнан астам бала қам­тылған. Қазіргі уақытта біз 2-ден 6 жасқа дейінгі балаларды толық қамту бойынша жұмысты жалғастырып жатырмыз. Бұл жұ­мыс жаңа орындарды ашу және мек­тепке дейінгі ұйымдар желісін кеңейту ар­қылы жүзеге асырылуда. Осы мақсатта соңғы үш жылда 1 465 орынға арналған 14 жеке балабақша ашылды.

– Өңір мектептерінің қазіргі жағдайы қандай? «Келешек мектептері» ұлттық жо­ба­сы аясында қандай жұмыстар жүзеге асып жатыр?

– 2025 жылы «Келешек мектептері» ұлт­тық жобасы аясында өңірде жалпы 3 мың оқушы орынға арналған 7 заманауи мектеп пайдалануға берілді. Бұдан бөлек, Білім инфрақұрылымын қолдау қорының қаржыландыруы есебінен Зайсан қала­сында 300 орындық жаңа мектеп ашылды, сондай-ақ облыстық бюджет арқылы Алтай ауданының Жаңа Бұқтырма кентінде 200 орындық мектеп салынды.

Оффтейк-келісімшарт аясында 230 орын­ға арналған 4 мектептің құрылысы аяқ­талды. Яғни, Тарбағатай ауданының Тәуке ауылында – 80 орынға, Шолақорда ауы­лында – 50 орынға, сондай-ақ Мар­қа­көл ауданының Игілік ауылында және Күршім ауданының Бірлік ауылында – әрқайсысы 50 орынға арналған мектептер.

– Елімізде цифрлы жүйелердің кеңінен қолданылуы бағытында жүйелі жұмыстар атқарылуда. Осы орайда шалғай ауылдарда интернеттің қолжетімділігін қамтамасыз ету бойынша қандай шешімдер қабылданды?

– Шалғай ауылдардағы білім беру ұйым­дарын заманауи талаптарға сай да­мыту – облыс үшін маңызды басым бағыт­тың бірі. Бұл тұрғыда интернеттің қолже­тім­ділігін арттыру, мектептердің мате­риал­дық-техникалық базасын жаңарту және спорт инфрақұрылымын дамыту бойынша жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Бүгінде об­лыстағы барлық 347 мектеп, яғни 100 пайыз білім беру ұйымы интернет желісіне қо­­­сылған. Ауылдық мектептердің басым бө­лігі 20 Мбит/с және одан жоғары жыл­дамдықтағы интернетпен қамтылған. Сонымен қатар Starlink спутниктік жүйесі ар­қылы шалғай елді мекендердегі 160 мек­теп кеңжолақты интернетке қосылды. Бұдан бөлек, қолжетімі қиын аймақтарда орналасқан білім беру ұйымдарына дейін талшықты-оптикалық байланыс желілерін жеткізу жұмыстары да кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда.

– Алтай өңірі – талантты жастар мен дарынды жасөспірімдерге бай аймақ. Өске­лең ұрпақты, жастарды қолдау, оларды қол­дау бағытында және  колледждердегі жұ­мысшы мамандықтарына бейімдеу, тех­никалық бағыттағы кадр даярлау мәселесі қалай жолға қойылып отыр?

– Шығыс Қазақстан облысының тех­ни­калық және кәсіптік білім беру жүйе­сін­де 37 колледж 101 мамандық бойынша кадр­лар даярлауды жүргізеді. Жастарды колледждерде сұранысқа ие мамандықтар бойынша тегін оқытумен қамту мақсатында жыл сайын мемлекеттік тапсырыс көлемі артып келеді. 2024 жылы колледж студент­тері WorldSkills IX Республикалық кәсіби шеберлік чемпионатына қатысып, 2 алтын ме­даль, 1 күміс, 2 қола, 3 «Мамандықтағы үз­дік» медальон алды. 

2025 жылы Өскемен жоғары поли­тех­ни­калық колледжінің студенті Артем Мочинс­кий Даниядағы EuroSkills-2025-ке қа­тысу үшін республикалық командалық құрамға кіріп, «Мехатроника» құзыреттілігі бойынша үздік медальонын жеңіп алды. Жұ­мысшы мамандықтар жылын өткізу жө­ніндегі Жоспарды іске асыру шең­берін­де, сондай-ақ өңір экономикасын білікті кадр­лармен қамтамасыз ету үшін 2025 жы­лы 8 жаңа мамандық ашылды. Олар «Жыл­жымайтын мүлікті басқару», «Ло­гистика», «Қашықтан басқарылатын авиа­ция­лық жүйе», «Жаңартылатын энерге­тика», «Әуе тасымалдарын ұйымдастыру», «Әуе тасымалдарына техникалық қызмет көр­сету және жөндеу», «Су көлігін пай­да­лану», «Төтенше жағдайларда қорғау» сияқ­ты сала мамандарын дайындауға ар­нал­ған.

– Жұмыс барысында қандай негізгі қағи­даны басшылыққа аласыз? Ұстаздарды, пе­дагог мамандарды қандай қасиеттері ар­қылы бағалайсыз?

– Менің жұмыс істеу стилімнің басты прин­циптері – ашықтық, жүйелілік, әділ­дік және жауапкершілік. Әрбір шешім талдау мен нақты дерекке негізделуге тиіс деп есептеймін. Сонымен қатар ұжыммен бір­лесіп жұмыс істеу, кері байланыстың болуы және нәтижеге бағытталған қызмет мен үшін маңызды. Ал ұстаздарды бағалау барысында ең алдымен кәсіби шеберлігіне, балаға деген жауапкершілігіне, педа­гоги­калық әдебіне және жаңашылдыққа ұмты­лысына назар аударамын. Нағыз ұстаз – тек білім беруші ғана емес, тұлға тәрбие­леу­­ші екенін әрдайым басты назарда ұстай­мыз. 

– Әңгімеңізге рақмет!

Сұхбаттасқан

Тілек ҚАБЫЛ