Бір чемоданды өткіземін деп... : 21 жастағы қазақ қызы Қытай түрмесіне қалай түсіп қалды?

Қазақстан азаматы Ақжарқын Тұрлыбайдың Қытай түрмесінде отырғанына 10 жылдан асты. 2014 жылдың көктемінде ол Гуанчжоу әуежайында ұсталып, жүгінен 4,5 келі амфетамин табылған, деп хабарлайды Arasha.kz.

Қытай соты оны өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасына кескен. Алайда қорғаушылар бойжеткен алданғанын, нигериялық есірткі тобының құрбаны болғанын алға тартып келеді. Осыған орай Masa.media басылымы Ақжарқынның ісін қайта саралап, оны елге қайтарудың мүмкіндігі бар-жоғын талдаған.

Ақжарқын Тұрлыбай 1994 жылы 21 ақпанда Түркістан облысы Мақтаарал ауданында дүниеге келген. Кейін педагогикалық университетке түсіп, Алматыға көшкен.

Ол кезде 21 жастағы студент құрбысы Динарамен бірге тұрған. Динара Қытайдан брендтік киімдер әкеліп сатумен айналысқан. Ақжарқын да осы кәсіпке қызығып, 2014 жылдың наурызында Қытайға жол тартқан. Бұл – оның шетелге алғаш шығуы еді.

Алғашқы күндері ол ата-анасымен байланыста болып, Skype арқылы сөйлескен. Алайда көп ұзамай хабарсыз кеткен. Анасы Зухра Сейтімова қызының таныстарын аралап, іздей бастайды.

Кейін белгілі болғандай, Ақжарқын Гуанчжоу әуежайында ірі көлемде есірткі тасымалдады деген күдікпен ұсталған.

Қорғаушылардың айтуынша, Ақжарқынға Нигерия азаматы Адинду Нонсо Фортуна байланысқа шығып, Гуанчжоудан Малайзияға әйелдер киімі салынған чемоданды жеткізіп беруді өтінген.

Кедендік тексеріс кезінде дәл сол чемоданнан 4,5 келі амфетамин табылған.

Ақжарқын қамауға алынып, бір жылдан кейін сот үкімі шықты – ол өмір бойына бас бостандығынан айырылды.

Ақжарқын өз кінәсін мойындамайды. Ол чемоданда есірткі барын білмегенін айтады. Оның адвокаты Сұңқар Нұрмағамбетов те бұл нұсқаны қолдап, қазақ студенті нигериялық есірткі желісінің құрбаны болғанын мәлімдеген.

Бұл нұсқаны Орталық Азия өңірлік ақпараттық-үйлестіру орталығы да растаған. Ұқсас схема бойынша ТМД елдерінің бірнеше азаматы – Жібек Сакеева, Анастасия Яичникова, Шовкатбек Юсупжанов, Семён Соболь және басқалары алданғаны айтылған.

Бұқаралық ақпарат құралдарында ресейлік Мария Дапирканың ісі де жиі мысал ретінде келтіріледі. Ол Вьетнамда өмір бойына сотталғанымен, 11 жылдық күрестен кейін бостандыққа шыққан.

Ақжарқынның ата-анасы адвокаттар мен сапар шығындарын өтеу үшін бар мүлкін сатуға мәжбүр болған. Анасының айтуынша, Қытайда сотталған адам тамақтану үшін қосымша төлеуі керек, әйтпесе ең арзан тағаммен шектеледі. Ақпараттарға сүйенсек, Ақжарқын осы жылдар ішінде қытай тілін меңгерген. Түрмеде йога мен ағылшын тілінен сабақ беріп жүргені де айтылған.

Ақжарқынның туыстары мен адвокаттары, сондай-ақ қазақстандық дипломаттар экстрадиция мәселесін бірнеше рет көтерген. Алайда Қытай тарапы оны өмір бойына сотталғандықтан, беруден бас тартқан.

Қазақстан жағы үмітін үзбей отыр. Егер Қытай соты жазаны нақты мерзімге қысқартса, оны Қазақстанға ауыстыру мүмкіндігі қарастырылуы ықтимал.

2025 жылы ҚР Сыртқы істер министрлігі дипломаттар қолдарынан келгенін жасағанын мәлімдеді. Қазір бұл іс бойынша әрі қарайғы жұмыс Бас прокуратура құзыретінде.

Сонымен қатар, Қазақстан Ішкі істер министрлігі үш жылдан бері Адинду Нонсо Фортуна есімді Нигерия азаматын экстрадициялауға тырысып келеді. Оған Қазақстанда есірткі айналымы бойынша қылмыстық іс қозғалған.

Ақжарқын Тұрлыбайдың тағдыры – халықаралық есірткі трафигінің көлеңкесінде қалған күрделі іс. Он жылдан астам уақыт өтсе де, оның отбасына үміт оты әлі сөнген жоқ.