Былтыр мемлекетке қанша заңсыз актив қайтарылды және қаражат қайда жұмсалды

Активтерді қайтару жөніндегі жұмыс адал ниетті кәсіпкерлер, кредиторлар, сатып алушылар мен инвесторлар үшін тәуекелдерді барынша азайта отырып, ұйымдастырылған және кәсіпорындардың ағымдағы бизнес-процестері мен шаруашылық қызметіне араласуға жол бермеу қағидаттарына негізделген.

Жалпы, мемлекетке 1,3 трлн теңгеден астам сомаға активтерді қайтару бойынша шаралар қабылданды. 1,076 трлн теңге сомасына активтер нақты қайтарылды (ақшалай – 968,5 млрд теңге, заттай мүлік түрінде – 107,7 млрд теңге). Оның ішінде 2025 жылы – 316,7 млрд теңге (ақшалай – 278 млрд теңге, заттай мүлік түрінде – 38,7 млрд теңге).

Қайтарылған активтердің қатарында коммерциялық және тұрғынжайлар, элиталық жылжымайтын мүлік, оның ішінде шетелде орналасқан жер учаскелері, кәсіпорындардағы акциялар мен үлестер, автокөлік құралдары, зергерлік бұйымдар, сән-салтанат заттары және басқа да құнды мүліктер бар.

Қайтарылған ақшалай қаражат пен мүліктен бөлек, келісу рәсімдерінің нәтижелері бойынша Заң субъектілері экономикалық объектілерді салу және жаңғырту, сондай-ақ әлеуметтік жобаларды іске асыру бойынша 5,2 трлн теңге сомасына инвестициялық жобаларды дербес іске асыру міндеттемелерін қабылдады.

Олардың қатарында туристік кешендер, көлік-логистикалық орталықтар, зауыттарды салу және жаңғырту, басқа да ірі өнеркәсіптік объектілерді іске қосу, сондай-ақ спорттық, медициналық, білім беру және өзге де әлеуметтік инфрақұрылым объектілерін салу көзделген.

Аталған жобалар шеңберінде 8 мыңнан астам жаңа жұмыс орнын құру, 2,5 мыңға жуық қолданыстағы жұмыс орнын сақтау, бюджетке жыл сайын 1 млрд теңгеден астам қаражаттың түсуі, сондай-ақ өндірілетін өнімнің кемінде 20%-ын экспортқа шығару жоспарланған.

Өз кезегінде, әлеуметтік жобалар халықтың өмір сүру сапасын арттыруға, оның ішінде медициналық қызметтерге және бұқаралық спортқа қолжетімділікті қамтамасыз етуге бағытталған.

Мемлекетке қайтарылған мүлікті тиімді басқару активтерді қайтару процесінің маңызды кезеңі .

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің мәліметі бойынша Басқарушы компанияға жалпы сомасы 107,7 млрд теңге 270 актив (оның ішінде шетелде орналасқан активтер) берілді.

Ұсынылған деректерге сәйкес Басқарушы компания жалпы сомасы 50 млрд теңгеден астам активтерді, оның ішінде 25 млрд теңгеден астам сомадағы шетелдік активтерді өткізді.

Сонымен қатар жекелеген объектілер оларды теңгерімге қабылдау кезінде жүргізілген бағалаудан әлдеқайда жоғары бағамен сатылды. Мәселен, 2 шетелдік объекті бастапқы бағалау құнынан 3,9 млрд теңгеге жоғары бағаға өткізілді.

Басқарушы компания 32 активті жалпы сомасы 29,1 млрд теңгеге республикалық және коммуналдық меншікке берді. Оның ішінде тарихи құндылығы бар заттарды мұражай қорына беру қамтамасыз етілді.

Қалған активтер ҚАБК-нің басқаруында тұр. Оларды іске асырғанға дейін әртүрлі иелену тәсілдері қолданылып жатыр. Оның ішінде: мүліктік жалдау (жалға беру); сенімгерлік басқаруға беру; басқа активтердің мүлкі құрамына енгізу және басқа да тәсілдер.

Қайтарылған активтерді басқару және өткізу нәтижелері бойынша Басқарушы компания Арнайы мемлекеттік қорға 50 млрд теңгеден астам қаражат аударды. Заңға сәйкес мемлекетке қайтарылған активтерді Қазақстан Үкіметі елдің орнықты экономикалық және әлеуметтік дамуын қамтамасыз ету мақсатында пайдаланады.

Республикалық бюджеттік комиссияның шешімі бойынша Арнайы мемлекеттік қордың қаражаты есебінен жалпы сомасы шамамен 480 млрд теңгеге 434 әлеуметтік және өзге де объектінің құрылысы қаржыландырылды.

Олардың ішінде 227 сумен жабдықтау объектісі, 183 медицина объектісі, 11 білім беру объектісі, 5 спорт объектісі, сондай-ақ 8 инфрақұрылымдық жоба (оның ішінде Павлодар, Арқалық және Балқаш қалаларындағы 3 әуежай) бар.

Объектілерді іріктеу кезінде олар аса қажет болатын шалғай елді мекендерге ерекше назар аударылады. Нәтижесінде тұрғындар жаңа мүмкіндіктерге ие болып, тұрмыс жағдайларының айтарлықтай жақсарғанын сезінуде, бұл олардың күнделікті өмірін анағұрлым жайлы әрі тұрақты етеді.

Прокуратура қызметкерлері тұрғындармен белсенді өзара іс-қимыл жасап, объектілердің құрылысы басталған сәттен бастап, яғни капсула салу рәсімінен бастап оларды пайдалануға беру кезеңіне дейінгі барлық процестерге қатысады.

Мердігер ұйымдардың жауапкершілігін арттыру және қаржы жымқыру тәуекелдерін барынша азайту мақсатында әрбір объектінің құрылысы прокурорлардың бақылауында. Құрылыс жұмыстарына тұрақты мониторинг жүргізіледі, оның ішінде құрылыс алаңдарын қашықтан бейнебақылау арқылы бақылау жүзеге асырылады.

Нәтижесінде қысқа мерзім ішінде 312 объектінің (оның ішінде 2025 жылы – 283 объекті), оның ішінде 158 сумен жабдықтау объектісі, 148 денсаулық сақтау объектісі, 2 білім беру, 2 спорт және өзге де объектілері құрылысының аяқталуы қамтамасыз етілді.

Семей қаласында психоневрологиялық аурулары бар адамдарға көмек көрсетуге арналған медициналық-әлеуметтік мекеменің жаңа корпусы. Риддер қаласында аурухана кешені салынды; Ақтау қаласында облыстық жедел және жедел медициналық көмек станциясы пайдалануға берілді. Ақмола, Жамбыл және Қызылорда облысы аймақтарындағы бірқатар аудандық ауруханаларға реконструкция жүргізілді.

Әртүрлі өңірлерде 20 аудандық, қалалық және облыстық аурухананың, олардың қатарында Өскемен қаласындағы гематология орталығының, Қарағанды қаласындағы онкологиялық диспансердің реанимация блогының құрылысы жүргізіліп жатыр.

Ашылған 115 қазіргі заманғы фельдшерлік-акушерлік пункттерде, медициналық пункттерде және дәрігерлік амбулаторияларда ауыл тұрғындарына 800 мыңнан астам алғашқы медициналық-санитарлық көмек қызметі көрсетілді, оның ішінде вакцинация және профилактикалық қабылдаулар бар.

Медициналық мекемелердің жақын орналасуы кей жағдайларда адамдардың өмірін сақтап қалуға мүмкіндік береді. Мысалы, Ақмола облысының Жаңаесіл ауылындағы дәрігерлік амбулаторияның медицина қызметкерлері ауыл тұрғынына алғашқы сапалы көмек көрсетіп, қатты қан кетуді тоқтатып, жедел жәрдем бригадасы келгенге дейін оның жағдайын тұрақты ұстап тұрды. Соның нәтижесінде ауыр салдардың алдын алуға мүмкіндік берді.

Айта кету керек, шалғай ауылдар мен елді мекендерді дәрігерлік қамтамасыз ету мәселелері негізінен шешімін тапты. Мысалы, бұрын Ақтөбе облысының Мұғалжар ауылында тұратын тұрғындар базалық медициналық қызметтерді алу үшін 100 километрден астам жол жүретін.

Атырау облысының Құрманғазы аудандық ауруханасында және Шығыс Қазақстан облысының Алтай ауданаралық ауруханасында магниттік-резонанстық томография аппараттарын орналастыру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Бұған дейін мұндай тексерулерден өту үшін тұрғындар 200 километрден астам қашықтыққа баруға мәжбүр болатын.

Ақмола облысында «Kokshe-arena» көпфункционалды спорт кешені салынды. Бұл объекті халықтың бұқаралық спортқа қолжетімділігін арттырып қана қоймай (жыл сайынғы келушілер саны 300 мыңнан астам), халықаралық деңгейдегі жарыстарды өткізуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар Зеренді ауылында апатты жағдайдағы ғимараттың орнына балалар мен жасөспірімдерге арналған спорт мектебі салынды.

Аталған нысандарда шамамен 1 мың спортшы жаттығады. Олардың тәрбиеленушілері түрлі жарыстарда, оның ішінде республикалық деңгейде 50-ден астам медаль жеңіп алды.

Астана қаласында Қ.Мұңайтпасов атындағы жаңа жабық заманауи стадионның құрылысы жүргізіліп жатыр. Оның аумағында мамандандырылған балалар-жасөспірімдер спорт мектебін орналастыру жоспарланған. Сонымен қатар «Қазақстан» спорт сарайын қайта жаңғырту басталды. Мұнда жас спортшылар үшін халықаралық жоғары стандарттарға сай барлық жағдай жасалатын болады.

Алматы облысының Кеген ауданына қарасты Жалаңаш ауылында спорт кешенінің құрылысы жүргізіліп жатыр.

Ақмола, Жамбыл, Батыс Қазақстан, Қостанай, Қызылорда, Солтүстік Қазақстан, Түркістан облысы, сондай-ақ Абай, Жетісу және Ұлытау облысы өңірлеріндегі жүздеген мың тұрғын алғаш рет орталықтандырылған ауыз суға қол жеткізді.

Мысалы, Қостанай облысында 24 елді мекенге 535 километр су құбыры тартылып, 71 мыңнан астам тұрғын сапалы сумен қамтамасыз етілді.

Сумен жабдықтау объектілерінің құрылысы жалғасып жатыр. Атап айтқанда, Атырау облысында «Тайсойған – Миялы» магистральдық су құбырының 78 километрі салынып жатыр, Теміртау қаласында су құбыры желілері, Түркістан облысында Шардара топтық су құбыры салынып жатыр, Жезқазған қаласында және басқа өңірлерде шаруашылық-ауыз су тазарту құрылыстары қайта жаңғыртылып жатыр.

Білім беру саласында Түркістан облысында балалар музыка мектебінің құрылысы аяқталды. Сонымен қатар Шымкент қаласында Сайрам арнайы мектеп-интернат-колледжінің (сөйлеу және өзге де ерекшеліктері бар балаларға арналған) 300 орындық жатақханасы, сондай-ақ Петропавл қаласында балабақша салынды.

Қазіргі уақытта, Ұлытау облысы Қаражал қаласында және Мынадыр станциясында, Жетісу облысы Текелі қаласында және Көксай ауылында, Атырау облысы Жамансор ауылында мектептер салынып жатыр. Сонымен қатар Ақтөбе қаласында ерекше балаларға арналған арнайы балабақша салынып, Арқалық қаласындағы педагогикалық университеттің жатақханасы қайта құрылып жатыр.

Бұдан басқа, Арқалық, Балқаш және Павлодар қалаларындағы әуежайларды қайта құру басталды. Бұл өңірлер арасындағы көлік байланысын (оның ішінде транзиттік) жақсартуға, халықтың мобильдігін арттыруға, сондай-ақ инвестиция тарту, туризмді дамыту және жолаушылар ағынын жылына 1 миллионнан астам адамға дейін ұлғайтуға ықпал етеді.

Жалпы, қайтарылған қаражат есебінен іске асырылып жатқан жобалар халықтың өмір сапасын айтарлықтай жақсартуға мүмкіндік береді. Арнайы мемлекеттік қордың қаражаты көптеген әлеуметтік объектілерді салуға және жаңғыртуға жағдай жасап, мемлекеттік бюджетке түсетін жүктемені едәуір төмендетті.

Осылайша заңның негізгі мақсаттарының бірі – қайтарылған активтерді мемлекеттің экономикалық айналымына тиімді тарту және әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру – іске асырылып жатыр.

Ақтауда заңсыз актив есебінен салынған жедел жәрдем станциясының жаңа ғимараты ашылғанын жазған болатынбыз.