Елде сапалы тұқым өндірісін арттыруға басымдық берілді

Іс-шараға «Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» акционерлік қоғамы, оның еншілес ұйымдары, ғылыми қауымдастық өкілдері және облыс әкімдерінің орынбасарлары қатысты.
Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров селекция мен тұқым шаруашылығын дамыту елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі негізгі тетік екенін атап өтті.

Министрдің айтуынша, Мемлекет басшысының тапсырмасымен селекция және тұқым шаруашылығын дамытуға арналған кешенді жоспар бекітіліп, жүзеге асырылуда. Қазіргі аграрлық сала еңбеккерлері сапалы тұқым өнім көлемі мен шаруашылық табысына тікелей әсер ететінін жақсы түсінеді. Бұрын қаржы тапшылығы тұқымға қолжетімділікті шектесе, бүгінде жағдай түбегейлі өзгерген. Былтыр көктемгі дала және егін жинау жұмыстарына бөлінетін жеңілдетілген қаржыландыру көлемі он есеге артып, 1 триллион теңге көлемінде жеңілдетілген несие берілді. Қаражаттың қайтарым деңгейі 99 пайыз.

Егіс алқаптарын әртараптандыру жағдайында табыстылығы жоғары дақылдарға сұраныс артып отыр.

2024 жылы еңбеккерлер 4 миллион гектар майлы дақыл және 780 мың гектар бұршақ тұқымдас дақыл еккен. Бұл сапалы тұқымға деген сұранысты күшейтіп, ғылым мен өндіріс күшін біріктіруді талап етеді.

Министр субсидиялау аясында отандық тұқым өндірушілерге басымдық берілетінін жеткізді. Бақылауды күшейту мақсатында Мемлекеттік инспекция комитеті құрылымында өндірістен бастап сатылымға дейінгі барлық кезеңді қадағалайтын арнайы басқарма құрылған.

«Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» басқарма төрағасы Бауыржан Асанов 2015–2025 жылдары ауыл шаруашылығы дақылдарының 432 жаңа сұрыпы шығарылғанын, оның 213-і селекциялық жетістіктердің мемлекеттік тізіліміне енгізілгенін мәлімдеді. Қазіргі таңда отандық тұқыммен қамтамасыз ету деңгейі 55,6 пайыз. 2030 жылға қарай бұл көрсеткішті 80 пайызға жеткізу, ал жоғары сапалы тұқым үлесін 15,5 пайызға арттыру жоспарланған.

Өткен жылы 22 еншілес ұйымды біріктірген «Қазақ Тұқым» және «Оңтүстік» бірлестіктері құрылды. Олар 236 сұрып бойынша 29,5 мың тонна тұқым ұсынады. Көкөніс және картоп шаруашылығына ерекше назар аударылып отыр. Мәселен, жыл сайын 500 мың дана вируссыз шағын түйнек және 300–350 тонна жоғары сапалы тұқым өндіруге мүмкіндік бар.

Іс-шара барысында облыс әкімдерінің орынбасарлары мен ғылыми-өндірістік орталық мамандары атқарылған жұмыстар нәтижесімен бөлісті.

Атап айтқанда, А.И. Бараев атындағы астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы селекция тиімділігін көрсетіп отыр. Орталық сұрыптары Солтүстік Қазақстан жағдайына бейімделген және жоғары өнімділігімен ерекшеленеді, олар жаздық бидайдың шамамен 4 миллион гектар алқабында өсіріледі.

Семинар барысында Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасының Қазақстандағы өкілі Катаржина Вавьерниа ауыл шаруашылығы саласындағы жобалар туралы баяндады.

Жиын аясында «Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» мен Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы арасында инновацияларды енгізу және тұрақты аграрлық тәжірибелерді дамытуға бағытталған ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды.

Жиын қорытындысында министр кешенді жоспардың сапалы орындалуын қамтамасыз етуді, өңірлердің орталықпен өзара іс-қимылын жандандыруды, өңірлік тұқым шаруашылығы бірлестіктерін құруды, импортқа тәуелділігі жоғары дақылдар бойынша қосымша тұқым шаруашылықтарын ашу мәселесін пысықтауды, сондай-ақ жергілікті бюджет есебінен болашағы зор отандық сұрыптарды кең көлемде өндіріске енгізу мүмкіндігін қарастыруды тапсырды.

Семинар қатысушылары аталған орталықтың ғылыми жетістіктеріне арналған көрме жұмысымен танысты. Онда өсімдік, мал, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу және агротехнология салаларындағы инновациялық шешімдер, сондай-ақ жер құнарлылығын арттыру мен тозған алқаптарды қалпына келтіруге арналған топырақ-агрохимиялық әзірлемелер ұсынылды.