Энергетиканы дамыту міндеттерін талқылады

Құрылтай Төрағасының орынбасары Дания Еспаева Мемлекет басшысы жаңа тари­хи кезеңдегі ел дамуының негізгі ба­ғыт­тарының бірі энергетика саласына ай­рықша мән бергенін атап өтті.

– Мемлекет басшысы Жолдауда қазіргі жағ­дайда энергетикалық ресурстармен жет­кілікті қамтамасыз етілу елдің бәсекеге қа­білеттілігін, тіпті экономикалық дербес­ті­гін айқындайтын шешуші факторға ай­налғанын ерекше атап өтті. Бүгінде энер­гетика тұтас экономиканың дамуына ті­ке­лей ықпал етеді. Жаңа зауыттарды іске қо­су, ауыл шаруашылығын дамыту, сон­дай-ақ жасанды интеллект жүйелері мен деректерді өңдеу орталықтарының жұмыс істеуі үшін электр энергиясы жеткілікті кө­лемде болуы қажет, – деді вице-спикер.

Дания Еспаева Жолдауда энергетика са­ласының дамуын қамтамасыз етуге ба­ғытталған нақты міндеттер қойылғанын ес­ке салды. Олардың қатарында 2029 жыл­ға қарай электр энергиясын өндіру қуат­тары­ның тұрақты профицитін қамтамасыз ету, Балқаш және Мойынқұм атом электр стан­цияларын салу жобаларын жеделдету, отан­дық мамандарды даярлау, техно­ло­гиялар трансферті және басқа да міндеттер бар.

Сонымен қатар салалық комитет тө­рағасы Наталья Годунова атап өткендей, Пре­зидент жаңа электр станцияларын салу, қолданыстағыларды және электр беру желілерін жаңғырту, электр энер­гия­сын өндірудің әр түрін дамыту жөнінде тап­сырма берді. Бұл шаралар жасанды ин­теллект негізіндегі цифрлық эконо­ми­ка­ны қалыптастыру жөніндегі ауқымды мін­детті іске асыру жағдайында ерекше маңызға ие. Мұндай инфрақұрылымды да­мыту үшін электр энергиясының едәуір кө­лемі қажет, ал оған деген сұраныс үнемі ар­та береді. Оның айтуынша, алдағы бес, он және жиырма жылда Қазақстан эко­но­микасының қандай болатыны бүгін қа­был­данатын энергетикалық шешімдерге бай­ланысты.

Энергетика министрі Ерлан Ақкен­же­нов­тің мәліметінше, бүгінде Қазақстанның энер­гетикалық жүйесінде 254 энергия көзі бар, оның ішінде 172-сі – жаңартылатын энер­гия көздері (ЖЭК) нысандары. Олар­дың жалпы белгіленген қуаты 27,1 ГВт-ты құ­райды. 2029 жылдың соңына дейін тағы 13,3 ГВт жаңа қуатты іске қосу жоспар­ла­нып отыр. Бұл тұрғындар мен эконо­ми­ка­ның болжамды қажеттілігін қамтамасыз етіп қана қоймай, генерациялайтын қуат­тардың 20 пайыздық профицитін қалып­тастыруға мүмкіндік береді.

Атом энергиясы жөніндегі агенттіктің тө­рағасы Алмасадам Сәтқалиев Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау аясында отандық атом электр станциялары мен ядролық отын циклі саласындағы перс­пективалы өндірістерді шикізатпен қам­тамасыз ететін уранның мемлекеттік стра­тегиялық резервін құру көзделіп отыр­ғанын айтты. «Балқаш» АЭС жобасы бойын­­­­ш­а инженерлік-іздестіру жұмыс­та­ры аяқталуға жақын, барлық қажетті ха­лықаралық келісімге қол қойылған. Құры­лыс жұмыстарын 2027 жылы бастау жос­парланып отыр. «Мойынқұм» АЭС салу ауданы айқындалып, жобаға қатысты тиіс­­ті үкіметаралық құжаттарды әзірлеу жұ­мыстары жүргізілуде.

Отырыс барысында энергетика сек­то­рын­­дағы ірі компаниялардың бас­шы­ла­ры да сөз сөйледі. «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК»­ АҚ Басқарма төрағасы Мейіржан Юсу­пов Қазақстанның атом энерг­ети­ка­сының ұзақ­мерзімді қажеттіліктерін ес­ке­ре оты­рып, уран өнеркәсібі мен ядролық отын циклін дамыту мәселелері туралы баян­­­да­ды. «Қазақстан атом электр стан­ция­­лары» ЖШС бас директоры Ернат Бер­­­діғұлов атом электр станцияларын салу жо­­ба­лары­ның іске асырылу барысы тура­лы ақпарат бер­ді. «Самұрық-Энерго» АҚ Бас­­қарма төра­ғасы Ансар Айдаров жаңа ге­не­рациялайтын қуаттарды іске қосу жө­нін­­д­егі мәліметтерді бөліссе, KEGOC АҚ Бас­­қарма төрағасы Нәби Айтжанов Қа­зақ­станның бірыңғай электр энер­гети­ка­лық жүйесін дамыту мәселелеріне тоқ­тал­ды.

Өз кезегінде Құрылтай депутаты Бек­жан Әлімқұлов Президент Жолдауында ай­қындалған энергетикалық басым­дық­тарды заңнамалық тұрғыдан қамтамасыз ету мәселелеріне тоқталды. Оның айтуын­ша, қазіргі таңда Құрылтайдың қарауында энергия үнемдеу мен энергия тиімділігін арт­тыруға, сондай-ақ баламалы энергия көз­дерін дамытуға бағытталған екі заң жо­басы бар. Депутаттың пікірінше, бұл екі ба­ғыт бірін-бірі толықтырады. Энергия үнем­деу ресурстарды ұтымды пайдалануға ба­ғытталса, баламалы энергетиканы да­мы­ту энергиямен жабдықтау мүмкін­дік­терін кеңейтіп, энергетикалық жүйенің икем­ділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Талқылау барысында депутаттар энер­гетика саласын одан әрі дамытуға қатысты бір­қ­атар өзекті мәселені көтерді. Атап айт­­қанда, энергетикалық жүйені тең­герім­деу тетіктері, атом энергетикасын да­мы­тудың ұзақмерзімді жоспарларында шағын мо­дульдік реакторларды қолдану перс­пек­тивалары, сондай-ақ электр энергиясын жи­нақтау жүйелерін енгізу форматтары жө­нінде сұрақтар қойылды. Бұдан бөлек, ша­ғын өнеркәсіптік қалаларда, оның ішін­де Шахтинск қаласында жылу электр ор­талықтарын кеңейту мәселелері де сөз бол­ды.

Отырысты қорытындылаған Наталья Годунова басты міндет – жоспарланған ша­ралардың іс жүзінде орындалуын қам­та­масыз ету екенін атап өтті. Әрбір жоба бойын­ша нақты мерзімдер белгіленіп, қар­жыландыру көздері айқындалып және дер­бес жауапкершілік жүктелуі қажет. Бұл рет­те бақылау нысандардың нақты дайын­ды­ғына, ықтимал кідірістерді уақытылы анық­тауға және олардың себептерін жою­ға негізделуге тиіс.

– Сонымен қатар заңнамалық кедер­гі­­­лерді жою, заң аясындағы актілердің қа­былдануын және жаңа нормалардың нақ­ты қолданылуын қамтамасыз ету қа­жет. Қолданыстағы өкілеттіктер аясында ше­шілуге тиіс мәселелер кідіріссіз пы­сық­талуы керек. Комитет осы міндеттердің орын­далуын бақылауда ұстайды. Түпкі­лік­ті нәтиже айқын, ол – сенімді энергиямен жаб­дықтау, жаңа өндіріс орындары мен жұ­мыс орындары, – деп түйіндеді комитет тө­ра­ғасы.