Исидор Барчавилидің ұсынысы Қазақстанның территориялық тұтастығына қауіп төндіре ме?

Қазақстан Конституциясында жекелеген аумақтар үшін арнайы құқықтық режимді бекіту елдің құқықтық кеңістігінің біртұтастығын қамтамасыз етеді, ал негізгі құқықтар мен бостандықтарға қатысты түзетулер мемлекеттің адамға бағдарланған сипатын күшейтеді. Бұл туралы Конституциялық комиссияның отырысында Астана халықаралық университетінің Жоғары құқық мектебінің профессоры, заң ғылымдарының докторы Исидор Борчашвили мәлімдеді, деп хабарлайды Arasha.kz.

Оның айтуынша, бүгінде көптеген ел аумақтық дамудың сараланған үлгілерін жиі қолдана бастады. Бұл – инвестициялар, технологиялар мен адами капитал үшін жүріп жатқан жаһандық бәсекеге берілген объективті жауап. Алайда ғалымның пікірінше, мұндай шешімдер мемлекеттің конституциялық құрылымының негіздеріне әсер ететіндіктен, міндетті түрде тікелей конституциялық негізге ие болуы тиіс.

"Сондықтан Конституцияда жекелеген аумақтар үшін арнайы құқықтық режим енгізу мүмкіндігін конституциялық заң арқылы бекіту ұсынылып отыр. Бұл норма мұндай шешімдерді құқықтық кеңістіктің біртұтастығын сақтау, заң алдындағы теңдік қағидаты мен азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын қорғаумен тікелей байланыстырады", – деді Исидор Борчашвили.

Ол бұл тетіктің Конституцияда бекітілуі алдын ала ашық әрі нақты өлшемдерді айқындауға мүмкіндік беріп, ерікті әрі негізсіз шешімдер қабылдау қаупін жоятынын атап өтті. Сонымен қатар, Борчашвилидің айтуынша, негізгі құқықтар мен бостандықтарға қатысты енгізілетін түзетулер құқықтық мемлекеттің іргелі қағидаттарын нығайтады. Атап айтқанда, заң үстемдігі, құқықтық айқындық, кінәсіздік презумпциясы және тұлғаны қудалаудан қорғау тетіктері күшейеді.

"Бұл – жай ғана нормаларды нақтылау емес. Бұл – адамды, оның құқықтары мен бостандықтарын басты назарға қоятын өркениеттік таңдау", – деді ол.

Ғалым сондай-ақ азаматтардың жағдайын нашарлататын немесе жауапкершілікті күшейтетін заңдардың кері күшке ие болмайтыны туралы норманың маңызын ерекше атап өтті.

"Бұл – әділеттіліктің негізгі тіректерінің бірі. Азамат өзі құқықбұзушылық деп танылмаған әрекет үшін кейін жазаланбайтынына, жағдайының кері күшпен нашарлатылмайтынына сенімді болуы тиіс", – деді спикер.

Ал жауапкершілікті жеңілдететін немесе жоятын заңдардың кері күшке ие болуы мемлекеттің адамға бағытталған сипатын айқын көрсетеді.

Исидор Борчашвилидің бұл сөзі әлеуметтік желіде қызу талқыланып, желі қолданушылардың наразылығын тудырып жатыр.