Көбінің жалақысы 300 мың теңгеге жетпейді : халықтың нақты табысы баяу өсіп жатыр

2025 жылы Қазақстан Республикасында медианалық жалақы 317512 теңгені құрады және 2024 жылмен салыстырғанда 11,1%, нақты мәнде 0,4% өсті, – деп хабарлайды Aikyn.kz сайты naryk.kz сайтына сілтеме жасап.

Бұл туралы Ұлттық статистика бюросының деректерінде айтылған. 

Жалақы динамикасы

2024 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан бойынша орташа жалақы 405416 теңгені құрады, бұл 2023 жылмен салыстырғанда 11,3% артық, нақты мәнде жалақы 2,4% өсті.

Кейінгі бес жылда орташа жалақы 1,9% өсті, бұл ретте әйелдердің жалақы өсімінің қарқыны ерлерге қарағанда жоғары болды.

2020 жылдан 2024 жылға дейін Қазақстандағы жалақы айтарлықтай өсті. Орташа айлық еңбекақы 213 мың теңгеден 405,4 мың теңгеге дейін көтеріліп, номиналды мәнде 90%, ал нақты мәнде 23% өсім көрсетті. Ерлердің орташа жалақысы осы кезеңде 243,5 мың теңгеден 468,9 мың теңгеге дейін ұлғайып, нақты өсім 24,7% болды. Әйелдердің еңбекақысы да жоғары қарқынмен артқан — 182,7 мың теңгеден 344,5 мың теңгеге дейін өсіп, нақты өсім 32,7% деңгейінде тіркелді. Осылайша, кейінгі төрт жылда әйелдердің жалақы өсімі ерлерге қарағанда тезірек жүріп, еңбек нарығындағы гендерлік теңгерімді жақсартуға бағытталған оң динамиканы көрсетіп отыр.

100000 теңгеге дейін орташа айлық жалақыны 3,3% қызметкерлер, 100001-ден 150000 теңгеге дейін – 10,5%, 150001-ден 300000 теңгеге дейін – 32,5%, 300001-ден жоғары – 53,7% алды.

2025 жылы Қазақстандағы еңбекақы құрылымы айтарлықтай теңсіз екенін көрсетеді. Ең көп қызметкерлердің үлесі айына 300–500 мың теңге аралығында жалақы алатындар — 1 млн адамнан асады. Одан кейінгі ірі топ — 200–300 мың теңге жалақы алатындар (724 мың адам) және 100–200 мың теңге аралығында еңбекақы табатындар (711 мың адам). Ал жоғары жалақы алушылардың үлесі едәуір аз: 700–900 мың теңге аралығында — 145 мың адам, ал 1,5 млн теңгеден жоғары табыс алатындар небәрі 62,7 мың адамды құрайды. Бұл көрсеткіштер елдегі қызметкерлердің басым бөлігі орташа және одан төмен жалақы деңгейінде шоғырланғанын, жоғары табыс тобының үлесі аз екенін аңғартады.

2021 жылдан 2025 жылға дейін Қазақстандағы медианалық жалақы тұрақты өсім көрсетіп отыр. Егер 2021 жылы ел бойынша медианалық жалақы 165 816 теңге болса, 2025 жылға қарай ол 317 512 теңгеге жеткен — яғни төрт жыл ішінде шамамен екі есе артқан. Бұл жалақының жалпы өсуін ғана емес, халық табысының орта деңгейінде тұрған қызметкерлердің де кірісі біртіндеп өсіп жатқанын білдіреді.

2025 жылы Қазақстан Республикасында медианалық жалақы 317512 теңгені құрады және 2024 жылмен салыстырғанда 11,1%, нақты мәнде 0,4% өсті.

Салалар бойынша 2024 жылмен салыстырғанда медианалық жалақының ең жоғары өсуі қаржы және сақтандыру қызметінде – 31,3%, көлік және жинақтауда – 24,1%, ауыл, орман және балық шаруашылығында – 22,9% белгіленген.

Медианалық жалақының ең төмен өсімі тұру және тамақтану бойынша қызмет көрсетуде – 2,7%, сондай-ақ білім беруде - 5,9% тіркелді.

Өңірлер бойынша медианалық жалақының ең жоғары өсу қарқыны Астана қаласында байқалды, онда өсім 18,0%-ды құрады. Орташа жалақының ең төмен өсу қарқыны Маңғыстау облысында – 6,8%-ды құрады.

2021 жылдан 2025 жылға дейін Қазақстандағы модальдық жалақы — яғни елдегі ең жиі төленетін еңбекақы мөлшері — айтарлықтай өсті. 2021 жылы бұл көрсеткіш 57 923 теңге болса, 2025 жылы 116 059 теңгеге жетіп, шамамен екі есеге артқан. Бұл өзгеріс төмен жалақы алатын қызметкерлердіңтабысы да біртіндеп өсіп келе жатқанын көрсетеді, дегенмен модальдық жалақы медианалық және орташа жалақыдан едәуір төмен деңгейде қалып отыр.

2025 жылы модальдік жалақы 116059 теңгені құрады және 2024 жылмен салыстырғанда 19,0%-ға өсті, нақты мәнде 7,5%-ға өсті.

Сағаттық жалақы

2025 жылы бір қызметкердің сағаттық жалақысы 2334 теңгені құрады және 2024 жылдан 12,0% өсті

2021–2025 жылдар аралығында Қазақстанда қызметкерлердің сағаттық жалақысы біртіндеп өсіп келеді. Егер 2021 жылы орташа сағаттық ақы 1 303 теңге болса, 2025 жылы ол 2 334 теңгеге жеткен — яғни шамамен 80% артқан. Ерлердің сағаттық жалақысы әйелдерге қарағанда жоғары болып отыр: 2025 жылы ерлер орта есеппен 2 637 теңге, ал әйелдер 2 046 теңге алады. Бұл гендерлік жалақы айырмашылығының әлі де сақталып отырғанын көрсетеді, алайда екі топта да табыс деңгейінің тұрақты өсімі байқалады.

Жас топтары бойынша орташа айлық жалақы

Жас топтары бойынша қызметкерлердің жалақысын салыстыру барысында ең төмен жалақыны 16-дан 24 жастағы қызметкерлер – 279875 теңге, ең жоғары жалақыны 35-тен 44 жаста (455070 теңге) және 45-тен 54 жасқа дейін (430045 теңге) алғанын көрсетеді. 

Ең жоғары өсім 45-тен 54 жасқа дейінгі санатта – 15,3%, ең төмен 65 жас және жоғары санатта – 5,9% құрады.

2025 жылы ең жоғары орташа айлық жалақы 35–44 жас аралығындағы қызметкерлерге тиесілі — 455 070 теңге, бұл 2024 жылмен салыстырғанда шамамен 14,5% көп. Одан кейінгі орында 45–54 жас тобы – 430 045 теңге, ал 55–64 жас аралығындағылардыңорташа айлығы 377 379 теңге болды. Ең төмен жалақы дәстүрлі түрде 16–24 жас аралығындағы жастарға тән – 279 875 теңге, бірақ бұл көрсеткіш те бір жылда 11,7% өскен. Жалпы алғанда, барлық жас топтарында жалақы өсімі байқалып отыр, бұл еңбек нарығындағы табыс деңгейінің тұрақты жақсарғанын көрсетеді.

Білім деңгейі бойынша орташа айлық жалақы

Білім деңгейі бойынша қызметкерлердің жалақысы орта біліммен - 289673 теңгені, жоғары біліммен – 497563 теңгені және жоғары оқу орнынан кейінгі біліммен – 672493 теңгені құрады.

2024 жылмен салыстырғанда жоғары оқу орнынан кейінгі біліммен қызметкерлердің жалақысы ең жоғары өсім 20,3%-ды, ең төмен – 10,0%-ды орта білімі бар қызметкерлер жалақысы құрады.