Инфляция күшейіп, халықтың ақшалай табысы баяу өседі сарапшылар болжамы

Мұндай болжам аталған орталықтың Қазақстанның қазан айындағы макроэкономикалық шолуында келтірілген. Сарапшылар экономикадағы өзгерістерді ескере отырып, табыс, тұтыну шығындары және теңге бағамына қатысты болжамдарды қайта қарады.

Болжамға сәйкес, 2026 жылы қазақстандықтардың номиналды ақшалай табысы 13,4%-ға артады. Шілде айында сарапшылар бұл көрсеткіш 14,9%-ға дейін өседі деп күткен болатын. Былай қарағанда айырмашылық онша көп емес: 1,5 пайыздық тармақ. Алайда инфляцияны есепке алғанда, нақты табыстың болжамды өсімі айтарлықтай қысқарды: 4,5%-дан 2,8%-ға дейін түсті.

Мұның себебін орталық сарапшылары теңгемен есептегендегі табыстың өсуі мен сатып алу қабілетінің артуымен байланыстырады. Олардың айтуынша, бұл екеуі бір мағынаны білдірмейді. Яғни, қосымша ақшаның бір бөлігі қымбаттаған тауарлар мен қызметтерге кетіп жатады.

"Мысалы, адамның табысы 300 мыңнан 340,2 мың теңгеге дейін көтерілсе, номиналды өсім 13,4%-ды құрайды. Бірақ, бұл адам 13,4%-ға көбірек тауар мен қызмет сатып ала алады дегенді білдірмейді. Яғни, халықтың нақты ақшалай табысы орта есеппен әлдеқайда баяу өседі. Бұл көрсеткіш тұтыну бағаларының өзгерісін ескереді және адамдардың қаржылық мүмкіндіктерінің нақты қаншалықты артқанын дұрысырақ көрсетеді. Дегенмен, бұл болжам әрбір қазақстандыққа 13,4% жалақы қосылады немесе барлық отбасы бірдей мөлшерде табыс алады дегенді де білдірмейді. Бұл арада халықтың, тұтастай алғандағы ақшалай табысының күтілетін қарқыны сөз болып отыр", делінген шолуда.

AERC бұл түзетуді мына жағдайлармен байланыстырады: номиналды жалақының күтілген өсімінің баяулауы және Халықтың табысын арттырудың 2026-2029 жылдарға арналған кешенді жоспарының ықтимал әсерін қайта бағалау.

Сарапшылар 2026 жылға арналған орташа айлық номиналды жалақының өсу болжамын 14,2%-дан 13,7%-ға дейін төмендетті. Сонымен қатар, олар инфляцияны бағалау көрсеткішін шамалы ғана жақсартты.

Қазан айындағы шолуға сәйкес, 2026 жылы орташа жылдық инфляция бұрын күтілген 10,4%-дың орнына 10,3% болады деп болжанып отыр. Нәтижесінде, табыс болжамы бағаның өсу болжамына қарағанда әлдеқайда төмендеді. Дәл осы себептен халықтың сатып алу қабілетінің күтілетін өсім көрсеткіші азайды.

2027 жылы экономистер бұл үрдістің әрі қарай баяулайтынын болжайды: номиналды ақшалай табыс 10,8%-ға, ал нақты табыс тек 1,8%-ға өсуі мүмкін. Сарапшылар орташа жылдық инфляция деңгейі 8,9% болады деп болжап отыр.

Табыстың қайта қаралуы тұтыну болжамына да әсер етті. Шілде айында AERC 2026 жылы үй шаруашылықтарының түпкілікті тұтынуға жұмсайтын шығындары нақты мәнде 5,2%-ға өседі деп күткен еді. Қазір бұл болжам 4,1%-ға дейін төмендетілді.

Қазан айындағы шолуда AERC 2026 жылы 1 АҚШ долларының орташа жылдық бағамы болжамын 511,5 теңгеден 475,2 теңгеге дейін айтарлықтай жақсартты.

Сарапшылар бұл түзетуді үшінші тоқсандағы ұлттық валютаның нығаюымен, шетелдік инвесторлар үшін теңгелей қаржы құралдарының тартымдылығымен және мұнай экспортынан түсетін валюта түсімінің артуымен байланыстырады.

"2027 жылы 1 АҚШ долларының орташа жылдық бағамы 490,5 теңге деңгейінде болып, ұлттық валютаның біршама әлсіреуі болжанады. Бұл мәндер 31 желтоқсандағы немесе нақты бір күндегі бағам емес, жылдық орташа көрсеткіштер екенін ескерген жөн", делінген шолуда.

Бұған дейін енді қазақстандықтар бес елде QR-код арқылы төлем жасай алатыны хабарланған.