Конституциялық комиссия бұқара бастамаларын талқылады

Сыбайлас жемқорлыққа қатысы бар тұлғалар депутаттық сайлауға қатыспасын. Конституциялық комиссияға қоғамнан осындай ұсыныс түскен.

Оған қоса сотталғандар да саяси науқаннан шеттетілуы мүмкін. Конституциялық комиссияның екінші отрысында реформаларға қатысты бұқарадан түскен бастамалар талқыланды. Құрылтайға кім депутат бола алады деген тақырып та қаралды?

Конституциялық комиссияның жұмысы қыза түсті. Бұқараның белсенді өкілдерінен 2 мыңнан астам ұсыныс түскен. Олардың барлығы біртұтас жинақталған кестеге топтастырылды. Әр пікір қаралады. Эльвира Азимованың айтуынша, қоғамнан келген ұсыныс ашық талқыланады. Бұл − реформаның негізгі қағидаты.

Эльвира Азимова, ҚР Конституциялық сотының төрағасы, Конституциялық комиссияның төрағасы:

- Азаматтар тікелей эфир арқылы сарапшыдардың көзқарастарын және өзге азаматтардың бастамаларын көре алады. Мұндай диалог форматы реформаның негізгі қағидатын ақын көрсетеді. Ол туралы мемлекет басшысы бірнеше рет «Конституциялық реформа ең алдымен халықтың мүддесі үшін және оның тікелей қатысуымен жүзеге асырылады» деп атап өткен болатын. 

Ұсыныстардың алғысөзін Әділет министрі Ерлан Сәрсембаев бастады. Оның баяндамасы жоғары билікке қатысты нормалар мен кезектен тыс Президент сайлауын өткізудің тәртітбін реттеуге арналды. Сондай-ақ Мемлекет басшысының лауазымды қызметтерді тағайындау мәселесі нақтыланды.

Ерлан Сәрсембаев , ҚР Әділет министрі, Конституциялық комиссияның мүшесі:

-  Президент Вице-Президентті, Премьер-министрді, Конституциялық соттың 10 судьясын, Орталық сайлау комиссиясының 6 мүшесін және Жоғары аудиторлық палатаның 8 мүшесін Құрылтай келісімімен тағайындау ұсынылады. Сонымен қатар депутаттар аталған лауазымдарды тағайындауға келісім беруден екінші рет қайтадан бас тартса, Президентке Құрылтайды тарату құқығы беріледі. Бұл − саяси күштерді ымыра іздеуге және жауапты мінез-құлық танытуға ынталандырады. Президент пен Құрылтай арасындағы тепе-теңдікті қалыптастырады.

Ал Сенат депутаты Нұрлан Бекназаров Құрылтайға қатысты ұсыныстарды жіпке тізді. Оның айтуынша, заң шығарушы органға тек Қазақстан азаматы сайлануы керек және  ол соңғы 10 жылда ел аумағында тұруға тиіс. Сондай-ақ жасы 25-тен асқан болуы шарт. Құрылтайдағы мандат саны 145, сайлау мерзімі 5 жыл болады.

Нұрлан Бекназаров, ҚР Парламентінің Сенат депутаты, Конституциялық комиссияның мүшесі:

- Сот әрекетке қабілетсіз деп таныған, заңда белгіленген тәртіппен жойылмаған немесе алынбаған сотталғандығы бар, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық қылмыс немесе құқықбұзушылық жасаудағы кінәсі сотта белгіленген тәртіппен танылған азаматтардың сайлануға құқығы болмайды. Бұл жаңаша нормадағы ерекше назар аударуға болатын түзету қазіргі таңда қоғамда өте жағымсыз сипат алған сыбайлас жемқорлық қылмыс және құқықбұзушылықұ әрекеттеріне қатысты талаптардың қатаңдатылуы болып табылады.

Одан бөлек, 1-бапты жаңа тармақпен толықтыру ұсынылды. Адам капиталы, білім, ғылым, инновация және мәдениет мемлекеттің стратегиялық негізі ретінде танылады. Мемлекеттік саясат пен бюджетте адам, оның білімі мен әлеуеті басты басымдық болуы тиіс. Сот шешімінсіз ұстау мерзімі 48 сағатқа қысқарады, тек ерекше жағдайларда — 72 сағатқа созылуы мүмкін. Ұсталған сәтте адамның құқықтарын міндетті түрде түсіндіруге Конституциялық кепілдік беріледі. Жеке және отбасылық өмірге қол сұқпаушылық күшейтіледі. Конституциялық комиссия Ата заңға түзетулерді талқылауға кірісті. Келесі отырыс бүгін сағат 16.00-де өтеді.