Моңғолиядағы қазақтар Наурыз мейрамын қалай тойлайды

Қытымыр қыстың қаһары қайтып, жуанның жіңішкеріп, жіңішкенің үзілер шағында малдың аузы көкке, адам аузы аққа тиеді. Күн мен түн теңеліп, тіршілік біткен жанданып, жаңа бір өмір басталады. Міне, осындай мерейлі сәтте жаңалық пен жақсылықтың жаршысы — Наурыз мерекесі келеді.

Ұлыстың ұлы күні – Наурыз мерекесі қазақ халқы үшін тек көктемнің келуін білдіретін мейрам ғана емес, ұлттық бірегейлік пен рухани жаңғырудың белгісі.

Бұл мерекені Қазақстандағы қазақтар ғана емес, шетелдегі қандастар да ерекше ықыласпен атап өтеді. Соның бірі – Моңғолия жеріндегі қазақ қауымы. Әдет-ғұрып пен салт-дәстүрдің қаймағын бұзбаған бұл елдегі қазақ диаспорасының саны 200 мыңға жуық. Басым көпшілігі – елдің қиыр батысындағы Баян-Өлгий аймағында қоныстанған. Байырғы салт-дәстүрді сақтап қалған қандастар Наурызды кең көлемде тойлайды.

Фото: Байыт Қабанұлының жеке мұрағатынан

Баян-Өлгий аймағы – Моңғолиядағы қазақтардың ең көп шоғырланған өңірі. Бұл аймақта Наурыз мерекесі жыл сайын ерекше сән-салтанатпен өтеді. Қандастар үшін бұл мейрам – табиғаттың жаңаруы ғана емес, халықтың бірлігі мен ұлттық рухын нығайтатын маңызды мәдени шара.

Фото: Байыт Қабанұлының жеке мұрағатынан

Моңғолияда тұратын қандасымыз, ақын, жазушы Байыт Қабанұлы бұл мерекенің осы елде тұратын қандастар үшін орны ерекше екенін айтады.

– Мереке қарсаңында ауыл-аймақ тұрғындары үйлерін тазалап, ауласын сыпырып, ерекше ықыласпен дайындалады. Ең бастысы, бұл мерекені шынайы ықыласпен, ерекше көңіл күймен қарсы алады. Барлық отбасы Наурыз көже жасауға дайындалады. Апаларымыз қысқы соғымның әбден сүрленген қадiрлi мүшелерiн қазы-қарта, жал-жаясын қазанға салады. Ет сорпасына көже қайнатады. «Қыстың сүрін ұзын сары келгенде жейміз» дейтін қазақ жұрты ортаға ақсақалдарды алып, қыдырып көже ішеді. Бір-біріне ізгі тілек, ақ пейілдерін білдіріседі. «Қыстан аман шықтыңдар ма?» деп хал сұрасып, құшақтасып көріседі. Бұл күні тіпті елді мекеннен алыс таудың қуысында мал бағып отырған қара қостың да қазанында ет қайнап, бала-шаға қуанышты көңіл күйге бөленеді, – дейді қаламгер.

Фото: Байыт Қабанұлының жеке мұрағатынан

Оның айтуынша, ұлық мереке – ұлттық болмысты сақтаудың бір жолы.

Моңғолиядағы қазақтар Наурызды атап өту арқылы ұлттық мәдениетті сақтауға ерекше үлес қосып келеді. Көптеген дәстүрлер сол қалпында сақталып, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді.

Фото: Байыт Қабанұлының жеке мұрағатынан

– Наурыз кезінде Баян-Өлгий аймағында жыл сайын үлкен шеру өтеді. Бұған барлық мекеме, орындар атсалысады. Бұл шараға ел Президенті бастап ерекше ықылас білдіріп, құттықтау жолдайды. Үкімет басшылығының өкілдері арнайы барып құттықтайды. Бұл шеруде ұлтымыздың барлық салт-дәстүрі көрсетіледі. Қазақтың түйелі көші, бүркітшілер, көкпаршылар шеруден өтіп, өзгеше сән-салтанатымен елді ерекше көңіл күйге бөлейді.

Мереке барысында ұлттық ойындар мен спорт түрлері де ұйымдастырылады. Әсіресе, қазақ күресі, көкпар, асық ату, теңге ілу сияқты жарыстар өткізіліп, жастардың ұлттық дәстүрге деген қызығушылығын арттыруға ықпал етеді, – дейді Байыт Қабанұлы.

Фото: Байыт Қабанұлының жеке мұрағатынан

Қаламгердің пікірінше, шетелдегі қазақ қауымы үшін Наурыз – тарихи тамырмен байланыс орнататын маңызды мәдени көпір. Бұл мейрам ұлттық салт-дәстүрді жаңғыртып қана қоймай, қазақтың рухани тұтастығын нығайтуға қызмет етеді.

– Наурыз мерекесі кезінде концерттік бағдарламалар, айтыс, ұлттық би мен ән кештері ұйымдастырылады. Домбыраның үнімен орындалатын халық әндері мен күйлер қазақ мәдениетінің ажырамас бөлігі ретінде мерекенің сәнін арттырады. Мектептер мен мәдениет үйлерінде ұлттық киімдер көрмесі, қолөнер жәрмеңкесі, этнографиялық қойылымдар өткізіледі. Бұл шаралар арқылы жас ұрпақ ата-баба дәстүрімен танысып, ұлттық мәдениетке құрметпен қарауды үйренеді. Ұланбатырдағы қандастар да мерекелік шаралар өткізіп, ұлтымыздың мәдениетін өзге ұлт өкілдеріне көрсетеді, – дейді жазушы.

Фото: Байыт Қабанұлының жеке мұрағатынан

Оның айтуынша, Моңғолия жеріндегі қазақтар Ұлыстың ұлы күнін тек мереке ретінде ғана емес, ұлттық болмыс пен мәдени мұраны сақтайтын маңызды рухани құндылық ретінде атап өтеді. Наурыз – халқымыздың өміріндегі елдік пен бірліктің, дәстүр мен жаңарудың айқын көрінісі.