Ол жай ғана уайымдайды, қызғанады депутат Қазақстандағы сталкингті ақтау әрекеттері туралы

Мәжіліс депутаты Наталья Дементьева Қазақстанда сталкингке қатысты заңнаманы ғана емес, қоғамның жеке шекараны бұзуға деген көзқарасын да өзгерту маңызды екенін мәлімдеді, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.

Мәжіліс депутаты Наталья Дементьева Қазақстанда сталкингке қатысты заңнаманы ғана емес, қоғамның жеке шекараны бұзуға деген көзқарасын да өзгерту маңызды екенін мәлімдеді, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.

Депутаттың айтуынша, қоғамда әлі күнге дейін қудалау әрекеттерін "Ол уайымдап жүр", "Ол қызғанады", "Ол жағдайды жібере алмай жүр", "Ол ештеңе істеген жоқ қой" деген сияқты тіркестермен ақтау жиі кездеседі.

"Міне, сондықтан біз тек құқықтық емес, күрделі мәдени мәселемен бетпе-бет келіп отырмыз. Біз әлі де өзге адамның жеке шекарасын бұзатын мінез-құлық формаларын жиі романтизациялаймыз", - деді депутат Мәжілісте өткен "Сталкинг пен некеге мәжбүрлеудің алдын алу: заңнама, қорғау және ведомствоаралық өзара іс-қимыл" тақырыбындағы дөңгелек үстел барысында.

Ол дәл осы жерде құқықтық реттеу мен қоғамдық сана арасындағы басты шекаралардың бірі жатқанын атап өтті. Дементьеваның сөзінше, заң қудалау үшін жауапкершілік белгілей алады, алайда қоғамның бұл мәселеге деген көзқарасын өзгерту әлдеқайда қиын.

"Бүгінде мемлекет алдында Қылмыстық кодекстің жаңа бабын қолданудан да кеңірек міндет тұр. Бізге жаңа құқықтық мәдениетті - жеке шекараны құрметтеу мәдениетін, жеке өмірге құрметпен қарауды және заңсыз қудалаудың кез келген түріне төзбеушілік мәдениетін қалыптастыру қажет", - деп мәлімдеді депутат.

Дементьева мұндай жұмыс тек құқық қорғау органдарымен шектелмеуі керектігін атап өтті. Оның айтуынша, бұған білім беру жүйесі, БАҚ, ғылыми қауымдастық, құқық қорғау ұйымдары мен азаматтық қоғам институттары тартылуы тиіс.

"Заңның тиімділігі оның тек заңды түрде қабылданғанымен шектелмейді. Іс жүзінде ол заңның қаншалықты әділ қолданылатынымен, адамдардың бұл нормаларға қаншалықты сенетінімен және қоғамның қорғалуға деген сенімінің қаншалықты жоғары екендігімен айқындалады", - деді депутат.

Қазақстанда 2025 жылғы 16 қыркүйектен бастап сталкинг үшін қылмыстық жауапкершілік қолданылады. Қылмыстық кодекстің 115-1-бабы бойынша қудалау үшін 200 АЕК-ке дейін айыппұл, 200 сағатқа дейін қоғамдық жұмыстар немесе 50 тәулікке дейін қамауға алу жазасы қарастырылған.

Бұған дейін Қазақстанда сталкинг туралы жаңа бап бойынша ондаған іс қозғалғанын жазған болатынбыз. Ішкі істер министрлігі заң адамды қудалаудың ерте кезеңінде қорғауға және психологиялық әрі физикалық зиянның алдын алуға мүмкіндік беретінін атап өткен еді.

Сондай-ақ Қазақстанда некеге тұруға мәжбүрлегені үшін қылмыстық жауапкершілік енгізілді. Жаңа 125-1-бап некеге тұруға немесе бірге тұруға мәжбүрлегені үшін, оның ішінде қорқыту, бопсалау, психологиялық қысым көрсету, зорлық-зомбылық немесе алып қашу арқылы жасалған әрекеттер үшін жазаны қарастырады.