Ормуз бұғазының жабылуы Орта дәлізге сұранысты арттырып отыр

Іс-шараны «Kazakhstan–EU Gateway» платформасы мен еуропалық FERRMED қауымдастығы ұйымдастырды. Кездесу Еуропалық стратегиялық зерттеулер институтының алаңында өтті. Жиынға Еуроодақ институттарының өкілдері, халықаралық қаржы ұйымдары, көлік-логистика компаниялары мен сала сарапшылары қатысты.

Талқылау барысында Транскаспий халықаралық көлік бағытын — «Орта дәлізді» дамыту мәселесі қаралды. Бұл бағыт Қазақстан арқылы өтіп, Еуропа мен Азия арасындағы сауда жолдарын әртараптандыруда маңызды рөл атқарады. Қатысушылар инфрақұрылымдағы «тар тұстарды» жою, дәліздің тиімділігін арттыру, қаржыландыру, цифрландыру және «жасыл» логистика мәселелерін талқылады.

Қазақстанның Бельгиядағы елшісі Роман Василенконың айтуынша, Орта дәліз Қазақстан үшін стратегиялық басымдықтардың бірі.

- Оның дамуы экономиканы әртараптандыру, жеткізу тізбектерінің тұрақтылығын арттыру және Еуропалық одақпен ынтымақтастықты тереңдету мақсаттарымен тікелей байланысты, — деді ол.

Дипломат сондай-ақ Еуроодақтың бұл үдеріске белсенді қатысып отырғанын атап өтті.

Атап айтқанда, Team Europe бастамасы аясында шамамен 15 млн еуро бюджеті бар бағдарлама іске қосылған. Ол Германияның халықаралық ынтымақтастық қоғамы және француздық Experience France ұйымымен бірлесіп жүзеге асырылып жатыр.

— Алғашында бағдарлама әзірлеу жөніндегі келісім «GIZ» және «Experience France» ұйымдарымен бірге, сондай-ақ «JA — YES» инвесторларымен бірлесіп, 2025 жылғы 27 қарашада Ташкент қаласында қол қойылған. Бұл бастама «жұмсақ байланыстарды» дамытуға бағытталған. Оның аясында сауда рәсімдерін жеңілдету, кедендік үдерістердің тиімділігін арттыру, көлік ережелерін үйлестіру және мультимодальды логистиканы нығайту көзделеді, — деді ол. 

Жыл соңына дейін Қазақстан мен Әзербайжан Каспий теңізінің түбімен ұзындығы шамамен 380 шақырым болатын талшықты-оптикалық байланыс желісін тартуды жоспарлап отыр. Бұл Каспийдегі алғашқы суасты кабелі болмақ.

— Әңгіме тек өңірлік ынтымақтастық туралы ғана емес. Сонымен қатар экологиялық таза энергия тасымалының тұрақты бағыттарын қалыптастыру жайы да сөз болып отыр. Оның ішінде «жасыл» аммиак пен сутегі бар, оларды Еуропа нарығына экспорттау мүмкіндігі қарастырылған. Бұл бағыт Қара теңіз аймағындағы ұқсас жобамен қатар дамуы ықтимал. Кездесу қорытындылары Қазақстан мен Еуропалық одақ арасындағы көлік саласындағы ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға үлес қосады деп күтіледі. Бұл жұмыстар «Global Gateway» стратегиясы аясында жүзеге асырылады. «Kazakhstan–EU Gateway» — Брюссельде құрылған платформа, ол Қазақстан мен Еуропалық одақ арасындағы экономикалық, саяси және мәдени диалогты дамытуға бағытталған», — деді Р. Василенко.

Еуропалық жүк жөнелтушілер кеңесінің бас хатшысы Годфрид Смит Глобалдық жүк жөнелтушілер альянсымен бірлесіп, негізінен логистика және халықаралық сауда мәселелерімен айналысып жатқанын айтты.

— Қазіргі талқылау Еуроодақ үшін өте маңызды, себебі Орталық Азия мен Қытай арасындағы сауда байланыстары импорт үшін де, экспорт үшін де үлкен рөл атқарады. Бұл тұрғыда «Орта дәліз» балама бағыт ретінде ерекше мәнге ие. Кейбір тауарлар теңіз арқылы, кейбірі әуе көлігімен тасымалданады, ал Орта дәліз — жүктің жылдам жеткізілуін талап ететін жағдайларда тиімді аралық шешім. Оның артықшылығы — теңіз тасымалынан жылдамырақ, ал әуе тасымалынан сәл баяуырақ, — деді ол.

Ол сонымен бірге өңірде шынайы кәсіпкерлік рухтың байқалып отырғанын атап өтті: елдер бірлесіп жұмыс істеп, жаңа шешімдер тауып жатыр.

— Бұл Еуропадағы біз үшін де, басқа елдердегі сауда серіктестеріміз үшін де аса маңызды. Сонымен қатар Ормуз бұғазы маңындағы геосаяси жағдай «Орта дәліз» сияқты баламалы бағыттардың тасымалдаушылар үшін тартымдылығын арттырып отыр, — деді Г. Смит.

Осыған дейін Қазақстан мен Әзербайжан ынтымақтастығы жаңа деңгейге шыққаны туралы жаздық.